Пектеев, Василий Александрович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Пектеев.
Василий Александрович Пектеев
Пектеев Василий Александрович.jpg
Шочмо кече 23 шорыкйол 1954(1954-01-23)
Шочмо вер
Колымо кече 10 шыжа 2025(2025-10-10) (71 ий)
Колымо вер
Гражданстве
Профессий режиссёр-постановщик, художественный руководитель, театральный деятель, почеламутчо
Суаптар

Василий Александрович Пектеев (23 шорыкйол 1954, Уилем, Марий Автоном Совет Социализм Республик — 10 шыжа 2025, Йошкар-Ола) — совет да российысе режиссёр-постановщик, М. Шкетан лӱмеш марий калыкле драме театрын художественный вуйлатышыже (1992—2002; 2018—2025), поэт.

Финн-угор калыкле театр-влак ассоциацийын президентше, Финн-угор шанче академийын чынле йыжъеҥже, Санкт-Петербургысо театр сымыктыш академийын доцентше. Марий Эл Республик сымыктышын сулло пашаеҥже, Марий Эл Республик Кугыжаныш премийын лауреатше, Йыван Кырла лӱмеш театр премийын лауреатше.

Илыш корныжо

1954 ий 23 январьыште Марий АССР Морко вел Уилем ялысе кресаньык ешеш шочын. Октябрьский кыдалаш школым тунем пытарымеке, Василий М. Шкетан лӱмеш Маргостеатрыш сценысе пашазылан пашаш пурен[1][2][3][4].

1973 ий гыч Н. К. Крупская лӱмеш марий кугыжаныш педагогике институтын историй-филологий факультетыштыже тунемын. 1975 ийыште Ленинградысе театр, сем да кинематографий институтын режиссёр факультетышкыже тунемаш пурен. 1980 ийыште, дипломым налмеке, М. Шкетан лӱмеш Марий театрыш режиссёр семын пӧртылын. 4 ий гыч РФ-н калык артистше П. О. Хомскийын Моссовет лӱмеш театрыштыже кок ияш режиссуро стажировкым эртен[1][5][4].

1987 ийыште Пектеевым М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле театрын тӱҥ режиссёржылан шогалтеныт. 1992 ий гыч 2002 ий марте театрын художественный вуйлатышыже лийын[3][6][5][7][4]. 2002—2018 ийлаште Орёл, Угарман, Саранск, Сыктывкар, Петрозаводск да российысе моло олаласе театр-влак дене кылым кучен[5]. 2018 ийыште уэш М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле театрын сылнысымыктыш вуйлатышыжлан ышташ тӱҥалын.

1992 ийыште, Ижевскыште эртыше, I-ше калык-влак кокласе финн-угор театр-влакын фестивальыштыже Василий Пектеевын «Окса тул» спектакльже гран-при дене палемдалтын, а II-шо фестивальыште ик эн сайлан шотлалтын. 1995 ийыште республикыште «Театрысе Йошкар-Ола» фестивальыште шындыше режиссёр эн сай режиссурылан палемдалтын[4].

Василий Пектеев кинорежиссёр Андрей Эшпайын 16 сериян «Иван Грозный» (2009) телесериалжым да 20 сериян «Раскол» (2011) фильмым сниматлыше тӱшкашке пурен, тушто тудо онаеҥын рольжым модын[8].

Василий Пектеев — финн-угор театр-влакын «Майатул» фестивальыштым негызлыше-влак кокла гыч иктыже[5][8]. Тудо Финн-угор калык театр-влак ассоциацийын президентше, Финн-угор шанче академийын чынле йыжъеҥже да Санкт-Петербургысо театр сымыктыш академийын доцентше[4]. Тыгак тудым Марий Мер Каҥашын председательжылан сайленыт.

1996 ий гыч 2000 ий марте Пектеев Марий республикысе тӱвыра да сымыктыш колледжыште актёр курсын педагогшо да вуйлатышыже лийын[4].

«Омо» (2010) поэзий аршашын да «Мӱкш тӱня марий» (2018) киноповестьын авторжо улеш[9][10].

Василий Пектеевын ӱмыржӧ 2025 ий 10 октябрьыште кӱрылтын[11].

Еш

Пелашыже, Нина Николаевна дене, Ленинградыште студент жапыште палыме лийын[2]. Василий Пектеев тыге шарналтен:

Кунам ме сӱаным ышташ кутырен келшенна, мый Ниналан каласенам, ялыш ачам-авам дене палдараш миен толаш кӱлеш. Ноябрь пайремлан каенна. Марий-влакын ӱдырым суртышко кондымо йӱла уке. Конденат – тугеже ватет. Ачам мемнам ужын да йодеш: «Тый ӱдырым налынат мо?». Вашештем: «Эше уке, но ямдылалтам. Возалташ шонена». Ачам тунамак пошкудо посёлкысо ялсоветыш каен да вес кечынак мыланна возалташ кутырен келшен. Тунам пеш чот йӱштӧ игече шоген, лум шуко велын, а посёлко марте кум уштыш ошкылаш кӱлын. Ниночкам ала-могай ужгам ала фуфайкым чиктеныт, кугу гына портышкемым пуэныт, ынже кылме манын, шовычым пидыктеныт. Вот тыгай лийын мыйын чапле оръеҥем! Тыге ме марий чодыраште, шампанский да торт деч посна сӱаным ыштенна[2].

Мужырын ешыштыже — кок эрге. Изиракше, Степан, режиссёр лийын[2].

Режиссёр паша-влак

  • М. Рыбаков «Чодыра мӱй» (Дикий мёд), 1980
  • А. Вампилов «Оласе койдарчык» (Провинциальные анекдоты), 1981
  • М. Шкетан «Ачийжат-авийжат!..» (Эх, родители!..), 1981; 1998
  • Н. Арбан «Тулар ден тулаче» (Сват и сваха), 1983
  • Б. Васильев «Ӱжара нӧлтмӧ годым» (А зори здесь тихие… (повесть)|А зори здесь тихие), 1986
  • С. Чавайн «Акпатыр», 1987
  • А. Дударев «Вӱргече эрдене» (Вечер), 1988
  • Л. Яндаков «Тулык ава» (Кукушка), 1989
  • А. Пудин «Пыжаш» (Очаг), 1990
  • А. Волков «Оръеҥ мелна» (Свадебные блины), 1991
  • Ю. Байгуза «Порсын лӱҥгалтыш» (Шёлковые качели), 1992; 1999
  • А. Кицберг «Ургыхо Ыкх» (Портной Ыкх), 1993
  • Н. Гоголь «Каче пазар» (Женитьба), 1994
  • В. Пектеев, Ю. Байгуза «Окса тул» (Блеск монет), 1994; 1999
  • М. Рыбаков «Морко сем» (Моркинские напевы), 1995
  • К. Коршунов «Пӱрыдымо пӱрымаш» (Несужденная судьба), 1997
  • Ю. Байгуза «Поргем ӱмбалне ӱжара» (Заря над пропастью), 1998
  • В. Гуркин «Кнагари-тывырдык» (Прибайкальская кадриль), 1998
  • А. Островский «Вараш кодшо йӧратымаш» (Поздняя любовь), 2000
  • А. Островский «Мом кычалат, тудымак муат» (За чем пойдёшь, то и найдёшь), 2000
  • Ю. Байгуза «Кресӱдыр» (Крестница), 2000 и др[1].

Суаптар-влак

  • «Тӱвыра ден сымыктышыште надырлан» медаль (5 май 2025) — ачмландысе тӱвыра ден сымыктышым вияҥдымашке кугу надырлан, шуко ияш лектышан пашалан[12];
  • «За заслуги перед Марий Эл ончылно суарлан» орденын медальже (2020) — Марий Эл Республикын тӱвыра илышыжым вияҥдымылан да чолга мер пашалан[13];
  • Марий Эл Республик сымыктышын сулло пашаеҥже (1995);
  • Марий Эл Республик кугыжаныш премийын лауреатше (1997);
  • Йыван Кырла лӱмеш театр премийын лауреатше (1997)[4].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 Пектеев Василий Александрович. МБУК "Моркинская ЦБС". Тергыме кече: 13 кылме 2024.
  2. ↑ 1 2 3 4 Марина Оленева (10.02.2020), Художественный руководитель Марийского национального театра драмы им .Шкетана Василий Пектеев: "Я родом из Средневековья", <https://www.marpravda.ru/news/religiya/khudozhestvennyy-rukovoditel-mariyskogo-natsionalnogo-teatra-dramy-im-shketana-vasiliy-pekteev-ya-ro/>. Тергыме: 13 кылме 2024. 
  3. ↑ 1 2 Театральная гостиная с Василием Александровичем Пектеевым. Музей истории города Йошкар-Олы. Тергыме кече: 13 кылме 2024.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Пектеев Василий Александрович, <https://shketan.ru/workers/pekteev-vasilij-aleksandrovich/>. Тергыме: 13 кылме 2024. 
  5. ↑ 1 2 3 4 В Йошкар-Оле пройдёт фестиваль спектаклей Василия Пектеева (неопр.). Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл (25 шорыкйол 2024). Тергыме кече: 13 кылме 2024.
  6. ↑ Василий Пектеев. Кино-Театр.Ру. Тергыме кече: 13 кылме 2024.
  7. ↑ Василий Пектеев возвращается в Марийский театр, 2018-02-21, <https://mariuver.com/2018/02/21/pekteev-teatr/>. Тергыме: 13 кылме 2024. 
  8. ↑ 1 2 В Йошкар-Оле пройдёт фестиваль спектаклей Василия Пектеева (неопр.). МариМедиа (29 шорыкйол 2024). Тергыме кече: 13 кылме 2024.
  9. ↑ На страницах московского театрального журнала рассказали о марийском режиссере, 2023-08-07, <https://kidsher.ru/ru/culture/44312/>. Тергыме: 13 кылме 2024. 
  10. ↑ Долгий бенефис Василия Пектеева. Марийская правда (1 пургыж 2019). Тергыме кече: 13 кылме 2024.
  11. ↑ Скончался худрук театра драмы им. М. Шкетана Василий Пектеев, <https://www.marpravda.ru/news/religiya/skonchalsya-khudruk-teatra-dramy-im-m-shketana-vasiliy-pekteev/>. Тергыме: 10 шыжа 2025. 
  12. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 05.05.2025 № 279 ∙ Официальное опубликование правовых актов (руш.). publication.pravo.gov.ru. Тергыме кече: 6 шыжа 2025.
  13. ↑ Медалью ордена «За заслуги перед Марий Эл» награжден художественный руководитель Марийского национального театра драмы им. М. Шкетана Василий Пектеев, <https://www.marpravda.ru/news/sociym/obladatelem-ordena-za-zaslugi-pered-mariy-el-stal-khudozhestvennyy-rukovoditel-mariyskogo-natsionaln/?ysclid=mgegnm09l238382746>. Тергыме: 6 шыжа 2025. 

Литератур

  • Глушкова З. М., Кульбаева Н. И., Мочаев В. А. Пектеев Василий Александрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 333. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Пектеев,_Василий_Александрович&oldid=1231264" гыч налме