Михайлова, Мария Михайловна
| Мария Михайловна Михайлова | |
|---|---|
| | |
| Шочмо кече | 25 шорыкйол 1920 |
| Шочмо вер |
|
| Колымо кече | 4 шыжа 2001 (81 ий) |
| Колымо вер | |
| Гражданстве |
|
| Профессий | актрисе |
| Усталык жап | 1941—1986 |
| Амплуа | трагик, комик |
| Театр | М. Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш драме театр |
| Суаптар |
Марий Эл Республикын калык артисткыже (1969) Марий Эл Республикын сулло артисткыже (1952) Марий АССР Кугыжаныш премий (1977) |
Мари́я Михáйловна Михáйлова (25 шорыкйол 1920, Чарла уезд, Озаҥ губерний — 4 шыжа 2001, Йошкар-Ола) — марий совет театр актриса. М. Шкетан лӱмеш Марий драме театрын вӱдышӧ актрисыже-влак кокла гыч иктыже (1941—1986). РСФСР-ын сулло артисткыже (1976), Марий АССР-ын калык артисткыже (1969). Марий АССР Кугыжаныш премийын лауреатше (1977).
Илыш корно
1920 ий 25 январьыште кызытсе Марий Элысе Морко кундем Шопкер ялысе (1977 ий гыч ял уке)[1] кресаньык ешеш шочын. 8 ияш улмыж годым тулыкеш кодын[2][3].
1936 ийыште Йошкар-Олаште ӱдырамаш паша школым, 1941 ийыште — И. С. Палантай лӱмеш музык-театр училищын театр пӧлкажым тунем пытарен. Тудым пытарымеке, М. Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш театрын труппышкыжо налыныт, тушто, 1986 ийыште сулен налме канышыш лекмешкыже, пашам ыштен[2][3].
2001 ий 4 октябрьыште Йошкар-Олаште колен[2][3].
Актёр паша
1941 ийыште М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш театрыш пашаш пурен. Кугу Ачамланде сар жапыште модшо-влак тӱшкаште да концертлаште усталыкшым ончыктен, эпизод роль-влакым модын. Актрисан икымше модмо рольжо-влак коклаште тыгай роль-влакым палемдаш лиеш: С. Николаевын пьесылаштыже — Тамара («У саска», 1941), Тайра («Шинелян ӱдыр», 1942), Оляна («Шочмо кече», 1947), Весна-красна (А. Островский «Лумӱдыр», 1946), Нина Иванцова (А. Фадеев «Рвезе гвардий», 1947), Раиса (А. Волков «Шочмо ялыште», 1949) да молат. Тӱҥалтыш гычак актрисын пашаштыже виян койышым ончыктен моштымыжо палдырнен[2][3].
Тудын усталык пӱрымаштыже кугу савыртышым ыштыше пашалан, режиссёр Е. Амантовын шындыме, Л. Толстойын «Пычкемыш лоҥгаште» (1950) драмыштыже Анисьян рольжо шотлалтеш, тушто актрисын драмылан келшыше шӱм-чон, темпераментше почылтын. Ӱдырамаш-влакын тетла вашлийын кертдыме сыныштым почын ончыктен: Анна Андреевна (Н. Гоголь «Ревизор», 1952), Огудалова (А. Островский «Бесприданница», 1968), леди Мильфорд (Ф. Шиллер «Йӧратымаш да осал чоялык», 1955), Василиса (А. Волков «Илыш йолташ», 1961), Янаш кува (Онтон нерген М. Рыбаковын трилогийже, 1969—1972), Полина (А. Макаенок «Ме титаклена», 1974) да т. м[2][3].
1968 ийыште М. Шкетан лӱмеш марий театр М. Горькийын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш режиссёр С. Ивановын «Егор Булычов и другие» спектакльже дене Драме да йоча театр-влакын пӱтынь ушемысе фестивальыштышт лийын. Фестивальын жюриже, Игуменья Меланьян рольжым модмыжлан, I степенян Диплом дене палемден. Пӱтынь ушемысе театр фестивальын жюриже (1970) Л. Рахмановын «Вургыжшо шӱм» драмыштыже актрисын модмо Мария Львовнан рольжым палемден. К. Чапекын «Ава» (1973) драмыштыже Аван рольжым модмылан актриса Пӱтынь ушемысе театр фестивальын I степенян дипломжым сулен (1973)[2][3].
Тудын усталык илышыштыже кугу сеҥымаш семын С. Кириллован шындыме «Вуянче ава ден шочшыжо-влак» (Б. Брехт «Мамаша Кураж и её дети», 1975) спектакльыште Кураж аван рольжо лийын. Тиде спектакльым М. Шкетан лӱмеш марий театр ГДР-ыште эртаралтше Драматургийын пӱтынь ушемысе фестивальыштыже ончыктен да Лауреатын дипломжо дене палемдалтын, а тӱҥ рольым модшо актриса СССР Тӱвыра министерствын да Пӱтынь ушемысе театр мертолкынын Чаптаныкше дене палемдалтын[2][3].
Актрисын усталык корныштыжо Ф.-Г.Лоркан «Пачемыш пыжаш» (1977) драмыж гыч Мария-Хозефан рольжым посна палемдаш лиеш. 1980-ше ийла тӱҥалтыште актриса шарнаш кодшо тыгай роль-влакым чоҥен: Ава (М. Хусаинов «Еҥ суртышто», 1982), Ониса (А. Волков «Пиалан шӱдыр», 1983), Тимай кува (М. Рыбаков «Оза вате», 1985), Сарбика кока (В. Абукаев-Эмгак «Ушкал йомын огыл», 1985) да молат[2][3].
Актриса пӱртӱсын пуымо шкешотан лывыргылык да шке пашам устан чоҥен моштымо мастарлык дене ойыртемалтын. Спектакльлаште модын куштымыж дене айдемын чон кӧргысӧ кумылжым почын ончыктен. Пӱсӧ койышан айдемым ончыктымо дене пырля комедийысе, драмысе роль-влакым устан модын[2][3].
1952 ийыште тудлан «Марий АССР-ын сулло артисткыже», 1969 ийыште ― «Марий АССР-ын калык артисткыже» чаплӱмым пуымо. 1976 ийыште тудо РСФСР-ын сулло артисткыже лийын. Медаль-влак дене, тидын шотышто «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште чапле пашалан» медаль дене, тыгак икмыняр гана Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше дене палемдалтын[2][3].
Тӱҥ роль-влак
М. М. Михайлован тӱҥ рольжо-влакын лӱмерышт[2][3]:
- Тамара (С. Николаев «У саска», 1941)
- Тайра (С. Николаев «Шинелян ӱдыр», 1942)
- Оляна (С. Николаев «Шочмо кече», 1947)
- Весна-красна (А. Островский «Снегурочка», 1946)
- Нина Иванцова (А. Фадеев «Молодая гвардия», 1947)
- Раиса (А. Волков «Шочмо ялыште», 1949)
- Анисья (Л. Толстой «Власть тьмы», 1950)
- Анна Андреевна (Н. Гоголь «Ревизор», 1952),
- Огудалова (А. Островский «Бесприданница», 1968)
- Леди Мильфорд (Ф. Шиллер «Коварство и любовь», 1955)
- Василиса (А. Волков «Илыш йолташ», 1961)
- Янаш кува (М. Рыбаковын Онтон нерген трилогийже, 1969—1972)
- Полина (А. Макаёнок «Трибунал», 1974)
- Овока почтальонко (М. Рыбаков «Керемет корем воктене», 1962)
- Мария Львовна (Л. Рахманов «Беспокойная старость», 1970)
- Ава (К. Чапек «Мать», 1973)
- Кураж ава (Б. Брехт «Мамаша Кураж и её дети», 1975)
- Мария-Хозефа (Ф.-Г. Лорка «Дом Бернарды Альбы», 1977)
- Ава (М. Хусаинов "Белое платье моей матер, 1982)
- Ониса (А. Волков «Пиалан шӱдыр», 1983)
- Тимай кува (М. Рыбаков «Оза вате», 1985)
- Сарбика кокай (В. Абукаев-Эмгак «Ушкал йомын огыл», 1985)
Пагалымаш
- РСФСР-ын сулло артисткыже (1976)[2][3];
- Марий АССР-ын калык артисткыже (1969)[2][3];
- Марий АССР-ын сулло артисткыже (1952)[2][3];
- Модмо сымыктыш аланыште Марий АССР-ын Кугыжаныш премийже (1977)[2][3];
- «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште чапле пашалан» медаль (1946)[2][3];
- «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» медаль[2][3];
- Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше-влак[2][3].
Палемдымаш
- ↑ Информационный ресурс Республики Марий Эл "12rus.ru" :: Моркинский район. www.12rus.ru. Тергыме кече: 23 сорла 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Шкетан театр. Михайлова Мария Михайловна • М.Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр (неопр.). М.Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр (25 вӱдшор 2021). Тергыме кече: 23 сорла 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 МБУК "Моркинская ЦБС" - Михайлова Мария Михайловна. www.biblmorki.ru. Тергыме кече: 23 сорла 2025.
Литератур
- Гурьев Г. О спектаклях Марийского театра // Театр. — 1951. — № 10. —С.56—62.
- Исаков К. Заслуженный артистка (Заслуженная артистка) // Марий коммуна. 1952. 22 ноябрь.
- Георгина М. Артистическая зрелость // Марийская правда. 1970. 24 ноябрь.
- Михайлова М. Кажне роль илыш (Каждая роль — это жизнь) // Марий коммуна. 1974. 1 январь.
- Георгина М. Сарын кышаже (След войны) // Марий коммуна. 1975. 14 апрель.
- Георгина М. Сто ролей — сто жизней // Марийская правда. 1975. 18 апрель.
- Поморцева Б. Катится фургон маркитантки // Театральная жизнь. — 1975. — № 21. — С. 12.
- Галютин Ю. «Пӱтынь илышем пуэм» («Отдаю всю жизнь») // Марий коммуна. 1976. 20 февраль.
- Георгина М. Спектакль звучит современно: «Дом Бернарды Альбы» в марийском драматическом // Марийская правда. 1977. 18 мая.
- Георгина М. А. Спектакли по переводным пьесам в современном марийском драматическом театре // Вопросы марийского фольклора и искусства. Вып. I. — Йошкар-Ола, 1977. — С. 74—90.
- Каледин В. Великая капитуляция // Театр. — 1978. — № 4. — С.41—44.
- Георгина М. Творческий тул огеш йӧрӧ (Не угасает творческий огонь) // Марий коммуна. 1982. 10 март.
- Анисимов Э. Чылажат шинча ончылно (Все перед глазами) // Илышын воштончышыжо. Йошкар-Ола, 1994. С. 202—204.
- Михайлова М. Йывыртен шарналтем (Вспоминаю с радостью) // Ончыко. — 1994. — № 10. — С. 11—14.
- Ябердина И. Мария Михайловна Михайлова: Марий Элын артистше-влак (Артисты Марий Эл) // Ончыко. — 2000. — № 11. — С. 85.
- Иванов С. Шӱдӧ утла рольлан илышым пуэн: Российын заслуженный, Марий Элын калык артисткыже М. М. Михайловалан — 80 ий (Дала жизнь более ста ролям: Заслуженной артистке России, народной артистке Марий Эл М. М. Михайловой — 80 лет) // Марий Эл. 2000. 2 декабрь.
- Михайлова Мария Михайловна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 239. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
- Михайлова Мария Михайловна // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 545. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
- Зайниев Г. З., Кульбаева Н. И. Михайлова Мария Михайловна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 284. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
- Энциклопедия театров Республики Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание / [Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл и др.; редкол.: К. А. Иванов (пред.) и др.; авт.-сост.: Белецкая Е. С. и др.]. — Йошкар-Ола, 2019. — 259 с.: ил., портр.
- Шорыкйол тылзын 25 кечынже шочшо-влак
- 1920 ийыште шочшо-влак
- Чарла уездыште шочшо-влак
- Шыжа тылзын 4 кечынже колышо-влак
- 2001 ийыште колышо-влак
- Йошкар-Олаште колышо-влак
- Алфавит почеш персоналий-влак
- Алфавит почеш актрисе-влак
- «1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште чолга пашалан» медаль дене суапландаралтше-влак
- «Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» медаль дене суапландаралтше-влак
- Марий актёр-влак