Октябрь Революций орден

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Октябрь Революций орден
Изображение орденской планки Изображение награды
Эл Флаг СССР СССР
Тип орден
Кӧлан пуалтеш совет да йотэл граждан-влак, предприятий, тӧнеж, организаций-влак да шемер-влакын моло коллективышт, сарзе часть да соединений-влак, тыгак республик, край, кундем, область да ола-влак
Кумылаҥдыш амал Совет кугыжанышым вияҥдымашке надырлан, посна лӱддымылыклан да патырлыклан, тыныслыкым пеҥгыдемдымылан
Статус огеш кучыкталт
Статистике
Ыштыме кече 1967 ий 31 шыжа
Икымше суапландарымаш 1967 ий 4 кылме
Пытартыш суапландарымаш 1991 ий 21 теле
Суапландарыме чот 106 462
Черет
Кугурак награде Ленин орден
Изирак награде Йошкар Тисте орден
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Октябрь Революций орден — СССР-ын эн кӱшыл орденже-влак кокла гыч иктыже, тудым СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын 1967 ий 31 октябрьысе указше дене 1917 ийысе Кугу Октябрь социалистический революцийын 50-ше идалыкше лӱмеш тӧнежлыме.

Аклалтме шот дене СССР-ын кокымшо орденже (Ленин орден деч вара).

Орденын эскизшын авторжо — художник В. П. Зайцев.

Орденын статутшо

Октябрь Революций орден дене СССР-ын гражданже-влак, предприятий, тӧнеж, организаций-влак да шемер-влакын моло коллективышт, сарзе часть да соединений-влак, тыгак республик, кундем, область да ола-влак суапландаралтыт. Тиде орден дене йотэл граждан-влакат суапландаралт кертыт.

Орден дене суапландаралтыт:

  • революций пашам чолган шуктымылан, Совет кучемым йол ӱмбак шогалтымашке да пеҥгыдемдымашке надырлан;
  • социализмым чоҥен шуктымаште да коммунизмым чоҥымаште пеш кугу суаплан;
  • калык озанлыкым, наукым да культурым вияҥдыме пашаште пеш кугу сеҥымашлан;
  • Совет кугыжанышын тушманже-влак дене кредалмаште посна лӱддымылыкым да патырлыкым ончыктымылан;
  • СССР-ын обороно куатшым пеҥгыдемдымаште пеш кугу суаплан;
  • поснак пайдале лектышан кугыжаныш да мер пашам шуктымылан;
  • Совет Ушем ден моло кугыжанышласе калык-влак коклаште тӱрлӧ могыран келшымаш кылым вияҥдымашке да келгемдымашке виктаралтше чолга пашалан, калык-влак коклаште тыныслыкым пеҥгыдемдымылан.

Октябрь Революций орден оҥын шола велныже кондыштаралтеш да Ленин орден деч вара верлана. Октябрь Революций орден суапландаралтшын колымекше тудын ешыштыже кодеш[1].

Орден нерген каласкален возымаш

Октябрь Революций орден дене суапландаралтше «Аврора» крейсер Октябрь Революций орденыште

Октябрь Революций орден ший кечыйолан вичлук фонышто шӧртняҥдыме, йошкар эмаль дене леведме шӱдыр улеш. Вич лукан эмаль шӱдырын кӱшыл ужашыштыже йошкар эмаль дене леведме тисте ончыкталтын, тушто кок корнеш «ОКТЯБРЬСКАЯ РЕВОЛЮЦИЯ» манын возалтын. Шӱдыр покшелне «Аврора» крейсерым сӱретлыман ший вичлук верланен. Вичлукым тӱрлӧ сын дене оксидлыме. Орденын ӱлыл ужашыштыже пижыктыман сорла ден чӧгытым вераҥдыме.

Орденым ший гыч ыштыме. Орденын ӱлыл ужашыштыже верланыше пижыктыман сорла ден чӧгытым ЗлСрПдМ-375-100-38 шӧртньӧ-ший-палладий-той сплав гыч ыштыме. Сорла ден чӧгытыштӧ яндар шӧртньӧ 0,187+0,07 грамм, яндар ший 0,05+0,02 грамм, палладий 0,019+0,02 грамм уло. Пӱтынь орденыште тичмашынже (1975 ий 18 сентябрьлан) ший 27,49±1,447 г, шӧртньӧ 0,21 г лийын.

Эмалян шӱдырын ваштарешла улшо вуй коклаште орденын кугытшо — 43 мм. Шӱдырын кеч-могай кечыйолжын покшелже гыч вуйжо марте торалык — 22 мм.

Орден изи пылыш да колча полшымо дене вич лукан изи колодко дене ушалтын, тудым 24 мм лопкытан йошкар тӱсан порсын муар тасма дене леведме. Тасма покшелне канде вич изи корно кутынек кая.

Наградым кучыктымаш

Икымше награде-влак

1 №—ан Октябрь Революций орден дене Ленинград герой-ола суапландаралтын, 2 №-ан дене — Моско герой-ола. Нуным суапландарыме нерген Указеш 1967 ий 4 ноябрьыште кидпалым пыштыме. 1967 ий 19 декабрьыште орден дене РСФСР суапландаралтын, а 1967 ий 22 декабрьыште — Украин ССР.

1968 ий 22 февральыште 5 номеран орден дене «Аврора» крейсерым суапландарыме[2]. Тиде кечынак Октябрь Революций орден дене икымше гана 16 военачальник суапландаралтын: И. Х. Баграмян, А. М. Васильевский, К. А. Вершинин, Н. Н. Воронов, Ф. И. Голиков, С. Г. Горшков, А. И. Ерёменко, Г. К. Жуков, И. С. Конев, Н. И. Крылов, К. А. Мерецков, К. С. Москаленко, К. К. Рокоссовский, В. Д. Соколовский, С. К. Тимошенко, В. И. Чуйков.

Чылаже 106 462 суапландарымашым ыштыме.

Пытартыш награде

Октябрь Революций орден дене пытартыш суапландарымашым СССР Президент Михаил Горбачёвын 1991 ий 21 декабрьысе указше дене ыштыме. 106 462 №-ан Октябрь Революций орденым Казах курык-геологий экспедицийын начальникше Айтмагамбет Ойнарбаев налын[3][4].

Палемдымаш

  1. ↑ Статут и описание ордена, Указ Президиума Верховного Совета СССР от 31 октября 1967 г. Тергыме кече: 15 вӱдшор 2008. Архивлыме 7 идым 2012 ий.
  2. ↑ Колесников Г. А., Рожков А. М. Ордена и медали СССР. — Мн.: Народная асвета, 1986. — С. 26.
  3. ↑ Советская Россия. Орден имени Революции. Тергыме кече: 2 сӱрем 2015. Архивировано из оригинала 2 сӱрем 2015 ий.
  4. ↑ Последний кавалер ордена Октябрьской Революции, лауреат Государственной премии Ойнарбаев Айтмагамбет. Тергыме кече: 2 сӱрем 2015. Архивлыме 2 сӱрем 2015 ий.

Литератур

  • Колесников Г. А., Рожков А. М. Ордена и медали СССР. — М.: Воениздат, 1983.
  • Сборник законодательных актов о государственных наградах СССР. — М., 1984.
  • Гребенникова Г. И., Каткова Р. С. Ордена и медали СССР. — М., 1982.
  • Шишков С. С., Музалевский М. В. Ордена и медали СССР. — Владивосток, 1996.
  • Горбачёв А. Н. Многократные кавалеры орденов СССР. — М., 2006.
  • Горбачёв А. Н. 10 000 генералов страны. — М., 2007.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Октябрь_Революций_орден&oldid=1191334" гыч налме