Волжск

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Ола
Волжск
руш. Волжск
Волжск.JPG
Тисте Герб
Тисте Герб
55°52′ с. ш. 48°21′ в. д.GЯO
Эл  Россий
Федерацийын субъектше Марий Эл
Ола округ Волжск ола
Кӧргысӧ пайлымаш 10 микрорайон
Администраций вуйлатыше Павел Вадимович Дёмин
Историй да географий
Негызлалтын 1931
Икымше увертарымаш XIX курым
Ончычсо лӱм 1933 ий марте — Лопатинысе чоҥымо деталь-влак комбинат пеленысе илымвер
1940 ий марте — Лопатино
Ола  1940
Кумдык 39,47 км²
Рӱдын кӱкшытшӧ 60
Климатын типше икмарда континентальный
Шагат ӱштӧ UTC+3:00
Калык чот
Калык
  • ▼53 013 еҥ (2021)[1]
Чот 1343,12 еҥ/км²
Калыклык руш (69 %), марий (14 %), суас (13 %), чуваш (2 %)Перейти к разделу «#Население»
Конфессий православный, мусульман-влак
Катойконим волжанин, волжанка, волжане
Официал йылме марий, руш
Цифран идентификатор-влак
Телефон код 83631
Почто индекс 425000
ОКТМО код 88705000001
ОКАТО код (2014 ий марте) 88405
gorodvolzhsk.ru
Волжск (Россия)
Точка
Волжск
Точка
Волжск (Марий Эл)
Orange pog.svg
Йошкар-Ола
Точка
Волжск
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Волжск (руш. Волжск, 1940 ий марте — Лопатино пашазе посёлко) — Россий Федерацийысе Марий Эл Республикыште кугыт шот дене кокымшо ола. Волжский районын рӱдыжӧ, тудын кышкарышкыже огеш пуро. «Волжск ола» ола округым ышта. Олаште Волжск кӱртньыгорно станций верланен. 2025 ий 1 сентябрьлан данный почеш олан тӱҥ калыкше — руш-влак[2]. Олан кумдыкшо 39,47 км².

Этимологий

Тошто руш Лопатино илемын лӱмжӧ антропоним почеш лийын: икмыняр еҥ Лопата, Лопатин лӱм але шоялӱм дене XVI—XVII курымласе серен кодымаште палемдалтын. 1940 ийыште олаш савырыме да Юл серыште верланымыжлан кӧра Волжск лӱмым налын[3].

Географий

Волжск Марий Эл ден Татарстанын чекыштыже, Марий Эл ден Чувашийын чекше деч 3,5 меҥге йӱдвелнырак верланен. Тӱҥ автомагистраль – А-295 Озаҥ – Йошкар-Ола; ола гыч Марий Эл Республикын рӱдолаже, Йошкар-Ола марте, 99 меҥге, Озаҥ марте — 33 меҥге[4].

Ола 12 меҥге эрвелнырак улшо Зеленодольск ола дене кылым чак куча, тыгак Озаҥ агломераций деке мелын онча. Моло кундем-влак дене транспорт магистраль дене кылдалтын: Озаҥ — Йошкар-Ола, Озаҥ — Чебоксар автомобиль корно-влак, Угарманысе кӱртньыгорно, Юл эҥерысе карап коштмо корно-влак. Волжск ола деч тора огыл федерал ыҥан транспорт магистраль-влак эртат[5].

Волжск ола гыч лишыл ола-влак марте кужыт (автокорно дене)[6]
Новочебоксарск ~ 60 км

Чебоксар ~ 75 км

Чыкма ~ 140 км

Сыктывкар ~ 790 км

Киров (Киров вел) ~ 430 км

Йошкар-Ола ~ 97 км

Глазов ~ 361 км

Ижевск ~ 318 км


Угарман ~ 355 км

Моско ~ 792 км

Роза ветров
 Парат ~ 10 км
Озаҥ ~ 49 км
Чистополь ~ 180 км
Мамадыш ~ 206 км

Набережный Челна ~ 300 км

Канаш ~ 71 км

Саранск ~ 278 км

Ульяновск ~ 171 км

Сызрань ~ 302 км

Самара ~ 324 км

Балаково ~ 431 км

Иннополис ~ 28 км

Нурлат ~ 222 км

Альметьевск ~ 280 км

Ӱпӧ 498 ~ км

Эртымгорно

Волжск ола 1940 ий 6 июльышто шочын.

Ончыкылык олалан негызым икымше вичияш-влакын кок кугу чоҥымашыже – Лопатинысе пум обрабатыватлыше да Марий сульфат-целлюлоз-кагаз комбинат-влак – пыштеныт. Лопатинысе пум обрабатыватлыше комбинат 1929 ийыште пӱтынь ушемысе ыҥан 518 ударный объект-влак радамыш пурен. 1931 ий декабрьыште комбинатын икымше черетше – Чодырам пӱчкедыме цех, пашаш колталтын. Комбинат дене пырля илмывер, илышкыл да тӱвыра тӧнеж-влак чоҥалтыныт. 1933 ийлан Лопатинысе комбинат йыр улшо шала илем-влак ик посёлкыш ушненыт, 1933 ий 27 декабрьыште СССР ВЦИК-ын кӱштыкшӧ дене тудлан пашазе посёлко статусым пуымо да тудым Лопатино пашазе посёлко манын лӱмдаш тӱҥалыныт.

Марий сульфат-целлюлоз-кагаз комбинатым чоҥымаш 1934 ий мучаште озанлык оралтым да пашазе-влаклан илыме пӧрт-влак нӧлтымаш гыч тӱҥалын, 1935 ийыште тӱҥ оралте-влакым чоҥаш тӱҥалыныт. Кумшо вичияш жапыште, кунам экономике вияҥмаш мемнан элын аралтыш куатшым кугемдыме могырыш вашталтын, Марий сульфат-целлюлоз-кагаз комбинат тичмашнек у куатым налын да технике кагазым ышташ тӱҥалын, тунам тудо СССР-ын йӧнозанлыкшылан моткоч кӱлешан лийын. Комбинат-влакым чоҥымаш элнан тӱрлӧ кундемже гыч калыкым тышке толаш таратен. Пашазе, инженер-технике пашаеҥ, полышкалыше-влакын чотышт кугемме дене инфракышкарым вияҥдаш кӱлын, посёлко кушкын.

1939 ийыште, Волжский районым ыштыме дене, Лопатино пашазе посёлко райрӱдӧ лийын. 1940 ий 6 июльышто РСФСР Кӱшыл Каҥашын Кӱштыкшӧ дене Лопатино пашазе посёлко Волжск олаш савырнен. Ола кӧргыш, посёлко деч посна, Руш Луговой ден Полька ял-влак пуреныт, пытартышыже олан рӱдӧ уремже-влак кокла гыч иктыже лийын[7].

Таче Волжск ола – Марий Эл Республикын йӧнозанлык рӱдерже. Кызытсе Волжск йӧнозанлык куатым арала, тыгодымак йӧнан ола кумдыкым вияҥда. Юл воктене верланымыжлан да вияҥше инфракышкаржылан кӧра, сатум ыштен лукмо дене пырля тачысе кечылан келшен толшо илыш йӧным темлыше Марий Элын кӱлешан экономике рӱдерже семын кодеш[8].

Климат

  • Идалыкын кокла температурыжо  — 4,3 °C
  • Мардежын кокла писылыкше — 3,2 м/с
Волжскын климатше
Ончыктымаш Янв. Фев. Март Апр. Май Июнь Июль Авг. Сен. Окт. Нояб. Дек. Ий
Кокла максимум, °C −6,9 −6,7 −1,1 8,9 17,9 22,9 24,6 21,6 15,4 7,1 −1,8 −6,3 8,1
Кокла температур, °C −10,4 −10,5 −5,5 4,9 13,5 18,4 20,4 17,9 12,2 4,5 −4,4 −9,7 4,3
Кокла минимум, °C −14,4 −14,8 −10 0,5 8,2 13,0 15,2 13,6 8,7 2,0 −7,1 −13,3 0,2
Источник: Метеостатистика Марий Эл (руш.). mariel-meteo.ru. Тергыме кече: 6 идым 2025. Архивлыме 21 шыжа 2012 ий.

Калык

Калык чот
1939[9]1959[10]1967[11]1970[12]1976[13]1979[14]
19 500↗33 412↗40 000↗42 977↗53 000↘52 035
1982[15]1986[16]1987[17]1989[18]1992[19]1996[20]
↗55 000↗59 000↗60 000↗60 919↗62 500↘62 100
1998[21]2000[22]2001[23]2002[24]2003[25]2005[26]
↘61 300↗61 500↘60 900↘58 967↗59 000↘58 000
2006[27]2007[28]2008[29]2009[30]2010[31]2011[32]
↘57 600↘57 400↘56 900↘56 490↘55 659↘55 550
2012[33]2013[34]2014[35]2015[36]2016[37]2017[38]
↘54 889↘54 881↘54 872↘54 701↘54 600↘54 519
2018[39]2019[40]2020[41]2021[42]
↘54 177↘53 581↘53 216↘53 013
10 000
20 000
30 000
40 000
50 000
60 000
70 000
1970
1987
2000
2006
2011
2016
2021

2020 ийысе пӱтынь Российысе калык перепись почеш, 2021 ий 1 октябрьлан ола калык чот дене Россий Федерацийысе 1118 ола коклаште 310-шо верыште лийын[43][44].

Калык-влак тӱшка

2010 ийысе Пӱтынь российысе калык перепись почеш Волжск олан калык тӱшкаже. Калык переписьын данныйже почеш олаште 55 утла калык ила[45].

№ Калык
чот,
еҥ (2010)
[45]		 % чыла
гыч		 % калыкым
ончык-
тышо
влак
кокла
гыч
чылаже 55 659 100,00 %
1 Руш 37 778 67,87 % 69,10 %
2 Марий 7512 13,50 % 13,74 %
3 Суас 7358 13,22 % 13,46 %
4 Чуваш 872 1,57 % 1,59 %
5 Украинец 294 0,53 % 0,54 %
6 Мордва 243 0,44 % 0,44 %
7 Белорус 100 0,18 % 0,18 %
8 Немыч 75 0,13 % 0,14 %
9 Армян 74 0,13 % 0,14 %
10 Азербайджанец 65 0,12 % 0,12 %
моло 301 0,54 % 0,55 %
калыкым ончыктеныт 54 672 98,23 % 100,00 %
калыкым ончыктен огытыл 987 1,77 %

Волжскын районжо-влак

1980-ше ийлаште Машиностроитель, Келшымаш, ВДК да Горгаз микрорайон-влакын типовой чоҥымашыже

Волжскышто лу илыме микрорайон уло: ВДК, Горгаз, Келшымаш, Касвел, Заря (Эрвел), Мамасево, Машиностроитель, Эҥерсерысе, Йӱдвел да Рӱдӧ. Тыгак олаште кок йӧнозанлык район уло: Эҥер серысе да Йӧнозанлык корнывож.

Экономике

Марий кагаз комбинат

Ола экономикын негызшым машинам чоҥышо да металлым обрабатыватлыше, целлюлоз-кагаз сатум лукшо предприятий-влак ыштат, нуно обрабатыватлыше алан-влаклан кушкашышт полшат[46]. Утларак кӱлешан предприятий-влак:

  • Марий целлюлоз-кагаз комбинат («Марбумкомбинат») — Марий Элыште да Российыште эн кугу целлюлоз-кагаз предприятий-влак кокла гыч иктыже[47];
  • «Волжский гидролиз-ру завод» ОАО;
  • «Полаир-Недвижимость» (ончыч ЗАО «Завод Совиталпродмаш») АО — HoReCa да Retail-лан профессионал холодильник арверым ыштыше;
  • «Ариада» ЗАО — йӱкшыктарыше (холодильник) сатум ыштыше;
  • «Гран» ОАО — йӧнозанлыкысе писын кылмыктыше, холодильник да шокшым вашталтыше оборудованийым шонен лукшо да ыштыше;
  • «Аджио» ООО — пӧртарверым ыштыше кугу компаний, Марий Элыште эн кугу-влак кокла гыч иктыже;
  • АС-М — Юл кундем ФО-што пӧртарверым ыштыше эн кугу предприятий кокла гыч иктыже;
  • Волжскысо чоҥымо материал завод — ячейкан газобетоным ыштымаш (ТМ «Биктон») — 2010 ийыште «нимо уке гыч» чоҥалтын;
  • Фант Мебель — пӧртарвер компаний.

Транспорт

Волжск кӱртньыгорно станций
  • Юлышто кок пристань: «Заря» пристань (йӧнозанлык карап-влаклан гына).
  • Оласе автовокзал: Озаҥыш, Йошкар-Олаш, Москош, Зеленодольскыш да районыш вияш корно кыл.
  • Волжск кӱртньыгорно станций — Зеленодольск — Озаҥ (Озаҥ-Пассажир) — Бирюли (Озаҥ-Восстаний гоч) корно;
  • Марбумкомбинат кӱртньыгорно платформо (2019 ийыште уэштарен чоҥымо).
  • Маршрут такси.
  • Ола кӧргыштӧ автобус маршрут-влак.

2016 ийыште Марий Эл Республикыште кӱртньыгорно кыл кораҥдалтын, тунамак пел ий жапыште Паратск ст. (Зеленодольск ола) марте коштшо Озаҥ — Волжск электропоездым кораҥдыме. 2017 ийыште кок мужыр поездым йӱдлан шогымо корно укелыклан кӧра, Волжск ст. марте колтымо. Мартыште олан тошто ужашыштыже Марбумкомбинат чарналтышым пӧртылтымӧ. Администраций корно кылын пел ий укелыкше кӱртньыгорно вокзал оралтым ачалыме дене кылдалтын манын увертарен. 2019 ийыште Марбумкомбинат платформым ачаленыт.

Сылне вер-влак

  • Волжскысо краеведений тоштер 1980 ий 15 июльышто негызлалтын. Ончер зал да 5 экспозиций зал пашам ыштат. Пел экспонат утлаже тӱҥ фондым ышта, нуно олан, ыштыкверын, тӧнеж-влакын, оласе да кундемыште илыше-влакын эртымгорныштым чын документ ден фотосӱрет-влак гоч ончыктат[48].
Волжскысо краеведений тоштер
  • Шнуйъеҥ Николайын соборжо. Проектын авторжо — архитектор А. А. Веюков. Кок пачашан оралтыште «корабль» сынан йӱлаш пурышо чоҥалтме йӧн эскералтеш, ик вуян четверик, кӱкшӧ трапеза оралтан да куатле 4 пачашан чаҥым кырыме вер. Ӱлыл пачашыште преподобный Серафим Саровский лӱмеш придел верланен. Черке кышкарыш тыгак трапеза пӧлем, рушарня школ да шнуйъеҥ Алексий Московскийын часамлаже пурат. 2017 ий 6 октябрьыште Волжск епархий чоҥалтын, тудо Марий митрополийын ужашыже лийын, а Никольский собор тудын кафедре храмже лийын.
Шнуйъеҥ Николайын соборжо
  • «Порылык да Тыныслыкын суксыжо» мемориал. Тыглай огыл архитектур чоҥыш. Лу метр кӱкшытан колонно да кум метр наре кӱкшытан суксын фигуржо. Скульптурын авторжо — Российын сулло сӱретчыже Пётр Стронский. Воктенак фонтан верланен. Мемориалым итальян мастар-влак ыштеныт.
  • «Олан шӱмжӧ» сквер[49].
«Олан шӱмжӧ» сквер
  • ВЛКСМ-ын 40 ияш лӱмгечыж лӱмеш оласе тӱвыра да каныме парк. Верысе ыҥан ландшафт памятник улеш. Паркын шкешотан улмыжо изи кумдыкышто шуко фитоценоз ончыкталтме дене умылтаралтеш: куэ-писте деке кож ушнен, писте-тумо, пӱнчӧ кушкыл-влак, вондер, шудо, олык пеледыш-влак.
  • Администраций ончылсо Советский площадьыште В. И. Ленинлан чапкӱ.
  • «Тумер ото» парк. Олан арт-объектан, спорт площадкан, тошкалтыш да пугорно-влак дене модернизироватлыме шындер[50].
  • Ола йыр «Марий Чодра» калыкле парк (Ваштар курык, Ужар памаш, Пугачёвын тумыжо), мланде порволымо дене лийше (карст) ер-влак (эн чот палыме — Яльчик ер) да шуко памаш (эн палыме — Карай ялыште) верланен.

Инфракышкар

Олаште икмыняр кугу парк верланен, нуно нарашта чодырам ончыктат да ужар аралтышым ыштат: Тӱвыра да каныме парк, Сеҥымаш парк (тошто парк), «Дружба» шындер, «Машиностроитель» шындер, МЦБК-н Сеҥымаш скверже да Тумер ото.

Олаште икмыняр тӱвыра пӧрт пашам ышта, тыштак Оласе Тӱвыра Рӱдер, МЦБК Тӱвыра Полат да «Звёздный» ЦКиД.

Спорт объектлаш оласе стадион (Оласе, Древкомбинат, Марбум-арене), спортзал, йӱштылмӧ бассейн, спорт полат-влак, тыгак ече базе да ече комплекс пурат.

Тазалыкаралтыш тӧнеж-влаклан Волжск ЦРБ да оласе поликлинике-влак шотлалтыт.

Палыме еҥ-влак

Тӱшка увер йӧн-влак

Савыктыме

Сетевой

  • «Волжск 24» сетевой изданий.

Радио

Тыгай радиостанций-влак кучен кертыт:

  • 69,29 УКВ — Россий Радио / ГТРК Марий Эл;
  • 70,70 УКВ — Марий Эл Радио;
  • 94,7 FM — Радио Дача;
  • 95,7 FM — Радио Родных Дорог;
  • 96,2 FM — Россий Радио / ГТРК Марий Эл (ПЛАН);

Олан шке телеканалже уло — Телеком ТВ. Тидын деч посна, олан кумдыкыштыжо Волжск FM радиостанций пашам ышта.

Палемдымаш

  1. ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx
  2. ↑ Население Волжска, <https://bdex.ru/naselenie/respublika-mariy-el/voljsk/>. Тергыме: 9 идым 2025. 
  3. ↑ Поспелов, 2008, с. 144.
  4. ↑ Волжск, <https://bigenc.ru/c/volzhsk-d69d96>. Тергыме: 9 идым 2025. 
  5. ↑ Волжск - Союз малых городов Российской Федерации (руш.). smgrf.ru. Тергыме кече: 9 идым 2025.
  6. ↑ Расчёт расстояний между городами. Транспортная компания «КСВ 911». Тергыме кече: 17 кылме 2010. Архивлыме 12 сорла 2011 ий.
  7. ↑ Городской округ город Волжск | Государственное бюджетное учреждение "Государственный архив Республики Марий Эл" (руш.). gosarhivrme.ru. Тергыме кече: 9 идым 2025.
  8. ↑ ВКонтакте | ВКонтакте (руш.). vk.com. Тергыме кече: 9 идым 2025.
  9. ↑ http://www.mojgorod.ru/r_marijel/volzhsk/.
  10. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg2.php.
  11. ↑ http://www.mojgorod.ru/r_marijel/volzhsk/.
  12. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg2.php.
  13. ↑ http://www.mojgorod.ru/r_marijel/volzhsk/.
  14. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg2.php.
  15. ↑ http://istmat.info/files/uploads/15623/narodnoe_hozyaystvo_sssr_1922-1982.pdf.
  16. ↑ http://www.mojgorod.ru/r_marijel/volzhsk/.
  17. ↑ https://www.webcitation.org/6ibsmTCzx.
  18. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg2.php.
  19. ↑ http://www.mojgorod.ru/r_marijel/volzhsk/.
  20. ↑ http://www.mojgorod.ru/r_marijel/volzhsk/.
  21. ↑ http://www.mojgorod.ru/r_marijel/volzhsk/.
  22. ↑ http://www.mojgorod.ru/r_marijel/volzhsk/.
  23. ↑ http://www.mojgorod.ru/r_marijel/volzhsk/.
  24. ↑ http://www.perepis2002.ru/ct/doc/1_TOM_01_04.xls.
  25. ↑ http://www.mojgorod.ru/r_marijel/volzhsk/.
  26. ↑ http://www.mojgorod.ru/r_marijel/volzhsk/.
  27. ↑ http://www.mojgorod.ru/r_marijel/volzhsk/.
  28. ↑ http://www.mojgorod.ru/r_marijel/volzhsk/.
  29. ↑ http://www.gks.ru/bgd/regl/b08_14t/IssWWW.exe/Stg/p/02.htm.
  30. ↑ http://www.gks.ru/bgd/regl/B09_109/IssWWW.exe/Stg/d01/tabl-21-09.xls.
  31. ↑ http://statmari.gks.ru/VPN2010/infobull/Forms/web.aspx.
  32. ↑ http://www.mojgorod.ru/r_marijel/volzhsk/.
  33. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2012/bul_dr/mun_obr2012.rar.
  34. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2013/bul_dr/mun_obr2013.rar.
  35. ↑ http://maristat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/maristat/resources/16195e00436b5099b0f8f174665da2b8/Экспресс-инфор_числ_2014.htm.
  36. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2015/bul_dr/mun_obr2015.rar.
  37. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2016/bul_dr/mun_obr2016.rar.
  38. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2017/bul_dr/mun_obr2017.rar.
  39. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2018/bul_dr/mun_obr2018.rar.
  40. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2019/bul_dr/mun_obr2019.rar.
  41. ↑ https://www.gks.ru/storage/mediabank/Численность%20по%20МО_Site.xlsx.
  42. ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx.
  43. ↑ с учётом городов Крыма
  44. ↑ Таблица 5. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, муниципальных округов, городских и сельских поселений, городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов с населением 3000 человек и более (XLSX).
  45. ↑ 1 2 Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационный бюллетень: № 2 — Город Волжск и Волжский район. Национальности — город Волжск (руш.). maristat.gks.ru. Архивировано из оригинала 9 шорыкйол 2018 ий.. Маристат.
  46. ↑ Оценка загрязнения атмосферного воздуха на примере городов Йошкар-Ола и Волжск Республики Марий-Эл (руш.). cyberleninka.ru. Тергыме кече: 9 идым 2025.
  47. ↑ Перспективный регион: куда инвестируют ключевые налогоплательщики ПФО | Нижегородская область (руш.). ФедералПресс. Тергыме кече: 9 идым 2025. Архивлыме 26 сӱрем 2021 ий.
  48. ↑ Волжский краеведческий музей — Волжск, ул. Коммунистическая, д. 2. Подробная информация о музее: расписание, фото, адрес и т. д. на официальном сайте Культура.РФ (руш.). Культура.РФ. Тергыме кече: 9 идым 2025.
  49. ↑ В Волжске (Марий Эл) открыт сквер «Сердце города». "Волжская правда" (14 теле 2016). Тергыме кече: 9 идым 2025. Архивлыме 4 сорла 2017 ий.
  50. ↑ Администрация городского округа Город Волжск - Туризм (руш.). gorodvolzhsk.ru. Тергыме кече: 9 идым 2025.
  51. ↑ Волжские вести — Юл увер (руш.). moyaokruga.ru. Тергыме кече: 9 идым 2025. Архивлыме 5 сорла 2020 ий.

Литератур

  • Рабочий посёлок Лопатино // Город Волжск. — Йошкар-Ола, 2007. — С. 12—15. — 320 с. — (История сёл и деревень Республики Марий Эл). — 1500 экз. — ISBN 978-5-87898-376-1.
  • Волжск // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 286. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Поспелов Е. М. Географические названия России. Топонимический словарь. — М.: Астрель, АСТ, 2008. — 523 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-17-054966-5.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Волжск&oldid=1233940" гыч налме