Чепайкин, Игорь Григорьевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Игорь Григорьевич Чепайкин
Чепайкин, Игорь Григорьевич.jpg
Шочмо кече 1910 ий 1 сорла(1910-08-01)
Шочмо вер Шӱргыял, Уржум уезд, Виче губерний, Россий империй
Колымо кече 1993 ий 4 ӱярня(1993-03-04) (82 ий)
Колымо вер Моско, Россий
Пурымаш  Россий империй →  СССР →  Россий
Войскан родшо инженер войска
Службо жап 1931—1973
Званий
Генерал-майор
Командоватлен Тӱҥ Командованийын резервшын оборонылык чоҥымашын 36-шо виктемжын (36 УОС РГК) сарзе-пасулык чоҥымашын 29-ше виктемже; СССР Обороно министерствын Лӱмын чоҥымаш шотышто рӱдӧ виктем
Кредалмаш/сар Кугу Ачамланде сар: Сталинград кредалмаш, Одессым аралымаш (1941), Будапештысе операций, Венам штурм дене налмаш; совет-япон сар
Награде да премий
ZS RSFSR.jpg

Игорь Григорьевич Чепайкин (Шергыял, Вӱрзым уезд, Виче губерний, Россий империй — 4 ӱярня 1993, Моско, Россий) — совет сарзе пашаеҥ. Кугу Ачамланде сар ийлаште — 5-ше сапёр армийын технике шотышто 14-ше посна сапёр бригаде командирын алмаштышыже, Тӱҥ Командованийын резервшын оборонылык чоҥымашын 36-шо виктемжын (36 УОС РГК) сарзе-пасулык чоҥымашын 29-ше виктемжын (29-ше УВПС) начальникше. СССР Обороно министерствын Лӱмын чоҥымаш шотышто рӱдӧ виктемжын (ЦУСС) начальникше (1963—1973). Инженер-технике службын генерал-майоржо (1964). РСФСР-ын сулло чоҥышыжо. Ленин орденын кавалерже (1956).

Илыш корно

1910 ий 1 августышто кызытсе Марий Эл Советский районысо Шӱргыялыште[1] туныктышо ешеш шочын. Ачаже Вӱрзым уездысе Роҥго селасе школ директор лийын, аваже Роҥгысо земстве училищыште туныктышылан ыштен[2][3][4].

1912 ийыште ешыж дене пырля Архангельск область Красноборск районысо Черевково селашке илаш кусна, тыште шымияш школым тунем пытарен. 1929 ийыште Брянскысе чоҥымаш техникумым тунем пытарен. Паша верым шеледыме почеш Ростов областьысе Шахты олашке колтеныт, тушто техник-чоҥышылан ыштен[4].

1931 ий сентябрьыште Пашазе-кресаньык Йошкар Армийыш  (руш.) (мар. налыныт: Новочеркасскыште сапёр батальонышто ик ий служитлыше-влак командыште лийын, 1932 ийыште 2-шо ранган сарзытехник званийым налын да взвод командирлан шогалтыме. 1937 ийыште В. В. Куйбышев лӱмеш Сарзе-инженер академийым тунем пытарен. 1937 ий ноябрьыште Одессысе сарзе округын инженер войска начальникын распоряженийышкыже колтеныт да Молдавийысе Рыбница укрепрайонышто участке начальникын, вара инженер-влак начальникын пашажым шукташ тӱҥалын. 1939 ийыште Одессысе сарзе округ штабын укрепрайон-влак пӧлкажын начальникше лийын[2][3][4].

Кугу Ачамланде сарыште лийын: Молдавий чекыште 3-шо ранган сарзыинженерлан служитлен, Одесса кундемыште аралалтмаш верым чоҥымаште лийын, 1941 ий августышто Днепропетровск воктен аралалтмаш верым чоҥымо пашам вуйлатен. Сталинград кредалмаште  (руш.) (мар. лийын — 5-ше сапёр армийын 14-ше посна сапёр бригаде командирын технике шотышто алмаштышыже, инженер-майор; Курск пӱгӧ кредалмаште  (руш.) (мар. да Венгрий ден Австрийым утарымаште — 5-ше сапёр армийын технике шотышто 14-ше посна сапёр бригаде командирын алмаштышыже, Тӱҥ Командованийын резервшын оборонылык чоҥымашын 36-шо виктемжын (36 УОС РГК) сарзе-пасулык чоҥымашын 29-ше виктемжын (29-ше УВПС) начальникше, инженер-подполковник. 1945 ий августышто Йошкар Армийын Аралалтмаш чоҥымашын тӱҥ виктемжын оперативно-рекогносцировочный да технический пӧлкажым вуйлаташ шогалын. I да II степенян (кок гана) Ачамланде сар, Йошкар Шӱдыр (кок гана) орден-влак да медаль-влак дене суапландаралтын[2][3][4].

Сар деч вара СССР Обороно министерствын Лӱмын чоҥымаш шотышто рӱдӧ виктемыштыже (ЦУСС) служитлен, 1963—1973 ийлаште тиде виктемым вуйлатен, инженер-технике службын генерал-майоржо  (руш.) (мар. (1964). «Байконур» космодромым чоҥымаште лийын, тидлан «Байконурын почётан чоҥышыжо» оҥыш пижыктыме пале дене палемдалтын. Тудлан «РСФСР-ын сулло чоҥышыжо» чаплӱмым пуымо. 1956 ийыште Ленин орден дене, тыгак Йошкар Тисте, Йошкар Шӱдыр (кок гана) орден-влак да медаль-влак дене суапландаралтын. 1973 ийыште сарзе службо гыч колтымо[2][3][4].

1975 ийыште тудын тыршымыж дене Моско оласе 12-шо №-ан чоҥымаш техникумышто Сарзе-пасулык чоҥымаш шотышто 29-ше виктемын тоштержым почыныт. Кужу жап 29-ше УПВС Ветеран-влак каҥашын председательже лийын[4].

1970 ийыште А. П. Макаров да К. А. Вихирев дене пырля «Сарзе чоҥышо-влак Ачамланде сарыште: 29-ше УВПС-ын сар корныжо» шарнымаш книган ик авторжо лийын[2][3][4][5][6].

1993 ий 4 март Москошто илыш гыч каен. Ваганьково шӱгарлаште тойымо[2][3][4].

Чап лӱм да награде-влак

Палемдымаш

  1. ↑ Шургуял | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 25 пургыж 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Мочаев, 2007, с. 391.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 813.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Бессмертный полк. Архангельск. Чепайкин Игорь Григорьевич (руш.). www.moypolk.ru. Тергыме кече: 25 пургыж 2026.
  5. ↑ Военные строители | Архив | Журнал Института наследия. nasledie-journal.ru. Тергыме кече: 25 пургыж 2026.
  6. ↑ Лакутина Наталья Павловна. Военные строители // Журнал Института Наследия. — 2015. — Вып. 2. — С. 12.
  7. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Дорога памяти. Чепайкин Игорь Григорьевич. 19.08.1910—04.03.1993 (руш.). Музейный комплекс "Дорога Памяти". Тергыме кече: 25 пургыж 2026.

Литератур

  • Чепайкин Игорь Григорьевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 391. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Чепайкин Игорь Григорьевич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 813. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Мочаев В. А. Чепайкин Игорь Григорьевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 481. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Щипин В. Генерал Чепайкин — выпускник Черевковской школы // Знамя. ― 5 мая 2017 г.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Чепайкин,_Игорь_Григорьевич&oldid=1211724" гыч налме