Забурдаев, Николай Алексеевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Николай Алексеевич Забурдаев
Забурдаев, Николай Алексеевич.jpg
Шочмо кече 9 теле 1909(1909-12-09)
Шочмо вер Чыкма, Озаҥ губерний, Россий империй
Колымо кече 1999 ий 19 пургыж(1999-02-19)
Колымо вер Угарман, Россий
Гражданлык  Россий империй →  СССР →  Россий
Паша сомыл тоштер пашаеҥ, краевед, серызе
Награде да премий

Орден Отечественной войны II степени  — 1985 Орден Красной Звезды  — 1945 Медаль «За боевые заслуги» — 1944 Медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» SU Medal For the Liberation of Prague ribbon.svg «Чапле пашалан (Сарзе патырлыклан) лӱмгече медаль. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий лӱмеш палемдалтын» «Пашан ветеранже» медаль
Honored Cultural Worker of the RSFSR.jpg

Николай Алексеевич Забурдаев (9 теле 1909, Чыкма, Чыкма уезд, Озаҥ губерний, Россий империй — 19 пургыж 1999, Угарман, Россий) ― совет да российысе тоштер пашаеҥ, краевед, серызе, СССР журналист-влак ушемын йыжъеҥже. М. Горький лӱмеш Кугыжаныш сылнымут тоштерын директоржо (1957―1974). Угарман оласе Ф. Шаляпин тоштерым (1963) да М. Горькийын тоштер-пачержым (1971) почаш темлыше. РСФСР тӱвыран сулло пашаеҥже (1970). Кугу Ачамланде сарын салтакше. ВКП(б) йыжъеҥ.

Илыш корно

1909 ий кылме тылзын 13-шо (26-шо) кечынже кызытсе Марий Эл Курыкмарий вел Чыкма олаште почтым кондыштшо улазын шуко шочшан ешыштыже шочын. 10 ияш ачажын озанлыкыштыже тыршен, 14 ияш гыч тарлалтын пашам ыштен: Юл воктен чодырам руымаште грузчик, улазе лийын. Комсомолыш пурен, колхозышто бригадир лийын. 1931 ий гыч Угарман олаште илен, ГАЗ-ым чоҥымашыште электрик лийын, рабфакыште да Горький педагогике институтын сылнымут факультетыштыже тунемын[1][2].

1941 ий сӱрем тылзын 20-шо кечынже Йошкар Армийыш налыныт. Кугу Ачамланде сарын салтакше: Брянск да 1-ше Украин фронтласе артиллерий полкын слесарьже, шофёржо, изирак сержант. ВКП(б)-н йыжъеҥже. Йошкар Шӱдыр орден (1945) да сар медаль-влак дене, нунын коклаште «Сар пашаште суаплан» (1944) да «Прагым утарымылан» медаль-влак дене палемденыт. 1985 ий вӱдшор тылзын тудлан II степенян Ачамланде сар орденым кучыктеныт[3].

1948 ийыште Угарманысе педагогике институтым тунем пытарен. 1950 ийыште тоштер пашам тӱҥалын: 1950―1954 ийлаште ― М. Горькийын «Каширинын пӧртшӧ» йоча пагыт тоштерын шанче пашаеҥже, 1957―1974 ийлаште ― М. Горький лӱмеш Кугыжаныш сылнымут тоштерын  (руш.) (мар. директоржо[1].

1970 ийыште тудлан «РСФСР тӱвыран сулло пашаеҥже» чаплӱмым пуэныт. Тыгак медаль-влак дене палемденыт[1].

1999 ий пургыж тылзын 19-ше кечынже Угарман олаште колен, Нагорный (Вязовский) шӱгарлаште тоеныт[1].

Тоштер да краевед паша

М. Горький лӱмеш Кугыжаныш сылнымут тоштерын директоржо лиймыж годым, ты тоштерым пойдарымашке кугу надырым пыштен, тоштер кумшо пӱтынь Совет Ушемысе категорий гыч икымше марте кушкын. 1960 ийыште тоштер пелен Тошто угарманзе-влак ушемым почаш темлен.

1960 ийыште Ф. Шаляпинын тоштержым ышташ темлен, тудым лач 1963 ийыште почыныт.

1971 ийыште тудын вуйлатымыж почеш тоштерыште М. Горький лӱмеш Кугыжаныш сылнымут тоштерын филиалже семын, Н. А. Добролюбов лӱмеш сылнымут-мемориал тоштерым  (руш.) (мар. чоҥымо, тыгак М. Горькийын тоштер-пачерже почылтын[1][2].

10 утла краевед книган авторжо (корныеҥлан ой-каҥаш да уэштарен савыктыме дене пырля). СССР журналист-влак ушемыш пурен[1].

Тоштер да краевед пашаже-влак

Умбакыже н. А. Забурдаевын тӱҥ тоштер да краеведений пашаже-влакын списке ончыкталтын[4][5]:

  • Забурдаев Н. А. «Домик Каширина» (путеводитель). ― Горький: Волго-Вятское книжное изд-во, 1975. ― 31 с.
  • Забурдаев Н. А. В семье Кашириных: Докум. очерки. ― Горький: Волго-Вятское книжное изд-во, 1976. ― 184 с.
  • Забурдаев Н. А. Домик Каширина. Музей детства А. М. Горького. ― М.: Изд-во «Советская Россия», 1977.
  • Забурдаев Н. А. Анатолий Ванеев. ― Горький: Волго-Вятское книжное издательство, 1978. ― 207 с.

Чаплӱм да суаптар

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Забурдаев Николай Алексеевич. www.names52.ru. Тергыме кече: 27 шорыкйол 2026. Архивлыме 14 шорыкйол 2022 ий.
  2. ↑ 1 2 Super User. «Друзья музея Добролюбова — участники и свидетели Великой Отечественной войны в портретах художника Алексея Александрова из коллекции Музея Добролюбова» (руш.). dobrolyubov-museum.ru. Тергыме кече: 27 шорыкйол 2026. Архивлыме 14 шорыкйол 2022 ий.
  3. ↑ Забурдаев Николай Алексеевич :: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 27 шорыкйол 2026. Архивлыме 14 шорыкйол 2022 ий.
  4. ↑ Электронный каталог РНБ - Забурдаев, Н.А (руш.). primo.nlr.ru. Тергыме кече: 27 шорыкйол 2026. Архивлыме 14 шорыкйол 2022 ий.
  5. ↑ Забурдаев, Николай Алексеевич - Электронный каталог. catalog.unatlib.org.ru. Тергыме кече: 27 шорыкйол 2026. Архивлыме 14 шорыкйол 2022 ий.
  6. ↑ Забурдаев Николай Алексеевич :: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 27 шорыкйол 2026. Архивлыме 14 шорыкйол 2022 ий.
  7. ↑ Забурдаев Николай Алексеевич :: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 27 шорыкйол 2026. Архивлыме 15 шорыкйол 2022 ий.
  8. ↑ Забурдаев Николай Алексеевич :: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 27 шорыкйол 2026. Архивлыме 14 шорыкйол 2022 ий.
  9. ↑ 1 2 #дорогапамяти Участник ВОВ ✩ Забурдаев Николай Алексеевич (руш.). Музейный комплекс "Дорога Памяти". Тергыме кече: 28 шорыкйол 2026.
  10. ↑ Забурдаев Николай Алексеевич :: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 27 шорыкйол 2026. Архивлыме 14 шорыкйол 2022 ий.
  11. ↑ Забурдаев Николай Алексеевич :: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 27 шорыкйол 2026. Архивлыме 14 шорыкйол 2022 ий.

Литератур

  • Сергеев М. Т. Тӱрлӧ вашлиймаш (Разные встречи). ― Йошкар-Ола, 1988. ― 192 с.
  • Забурдаев Николай Алексеевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 131. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Колесников А. Ю. Забурдаев Николай Алексеевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 152. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Забурдаев,_Николай_Алексеевич&oldid=1233013" гыч налме