Марков, Никифор Николаевич

Никифор Николаевич Марков
Никифор Николаевич Марков
Шочмо кече	10 ӱярня 1916
Шочмо вер	Чуваш Отар, Воскресенск волость[d], Чебоксар уезд, Озаҥ губерний, Россий империй;
Колымо кече	11 сорла 1997 (81 ий)
Колымо вер	Наро-Фоминск[d], Моско область, Россий;
Пурымаш	СССР
Званий	изирак сержант
Кредалмаш/сар	Кугу Ачамланде сар

Никифор Николаевич Марков (10 ӱярня 1916, Чуваш Отар, Воскресенск волость^[d], Чебоксар уезд, Озаҥ губерний, Россий империй — 11 сорла 1997, Наро-Фоминск^[d], Моско область, Россий) — Кугу Ачамланде сарын салтакше, Совет Ушемын Талешкыже, Степь фронтысо 46 армийын 236-шо стрелок дивизийын 496-шо посна разведротын разведчикше, изирак сержант.

Илыш корныжо

1916 ий 10 мартыште Чебоксар уезд Воскресенск волостьысо Чуваш-Отар ялысе кресаньык ешеш, кызыт Марий Эл Республикын Звенигово районжо, шочын. Чуваш.

5 классым тунемын, ФЗУ-м (руш.) (мар. да Угарманысе вӱд транспорт шотышто инженер институтын рабфакшын 2 курсым тунем пытарен. Юлышто матрослан пашам ыштен, вара Марий АССР-ысе ола сынан Звенигово посёлкыште «Йошкар Волгарь» судным ачалыше заводын кочмыверыштыже калькуляторлан пашам ыштен.

Йошкар Армийыште (руш.) (мар. 1939 ий гыч. Кугу Ачамланде сарын фронтыштыжо — 1942 ий январь гыч. КПСС/ВКП(б) йыжъеҥже 1945 ий гыч.

496-шо разведчик-влак посна ротын изирак сержантше Никифор Марков 1943 ий 26 сентябрь йӱдым Украинын Днепропетровский областьысе Верхнеднепровск район Сошиновка села кумдыкышто разведчик-влак тӱшкаште Днепр эҥерым вончен. Плацдарм верч кредалмаште сарзе разведчик кандаш тушман салтакым, ик офицерым пытарен, кид дене виктарыме пулемётым руалтен^[1].

1943 ийыштак, ик кредалмаште Н. Н. Марков нелын сусырген. Тиддеч вара тудлан ятыр жап эмлалташ логалын. 1944 ийыште, госпиталь гыч лекмеке, тале разведчикым демобилизоватленыт.

Кугу Ачамланде сар жапысе фотографий.

Татарийын рӱдолаштыже — Озаҥ олаште илен да пашам ыштен, а 1952 ий гыч — Моско областьысе Наро-Фоминскыште илен. Сулен налме каныш марте Наро-Фоминскысе порсын комбинатыште пашам ыштен.

1997 ий 11 августышто колен. Наро-Фоминск ола округысо Пашково ялысе шӱгарлаште тойымо^[2].

Суаптар-влак

СССР Кӱшыл Советын Президиумын кӱштыкше дене немыч-фашист руалтыше-влак дене кучедалме фронтышто командованийын сарзе кӱштыкшым сайын шуктымылан да тыгодым патырлыкым, геройлыкым ончыктымыжлан, изирак сержант Марков Никифор Николаевичлан Совет Ушемын Талешкыже чаплӱмым пуымо да Ленин орден ден «Шӧртньӧ Шӱдыр» медальым кучыктымо^[1]. Тыгак 1-ше степенян Ачамланде сар, Йошкар Тисте орден-влак, медаль дене суапландарыме.

Шарнымаш

Геройын лӱмжӧ дене шочмо ялысе уремым лӱмдымӧ^[3].

2025 ий 28 майыште Наро-Фоминскысе Талешке-влак аллейыште Никифор Николаевич Марковлан пайремлын чапкӱм почмо. Мероприятий Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашлан 80 ий теммылан келыштаралтын^[2]^[4].

Палемдымаш

↑ ¹ ² Марков Никифор Николаевич (руш.). Сайт «Герои страны».
↑ ¹ ² На Аллее героев в Наро-Фоминске открыли памятник Никифору Маркову (неопр.). РИАМО (28 ага 2025). Тергыме кече: 1 вӱдшор 2026.
↑ Марков Никифор Николаевич (неопр.). Чувашская энциклопедия. Тергыме кече: 1 вӱдшор 2026.
↑ В Наро-Фоминске открыли памятник Герою Советского Союза Никифору Маркову (неопр.). Подмосковье Сегодня (28 ага 2025). Тергыме кече: 1 вӱдшор 2026.

Литератур

Марков Никифор Николаевич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 527. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
Марков Никифор Николаевич // История Марийского края в лицах. 1941—1945 гг. Великая Отечественная война. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2015. — С. 145—146. — 374 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-94950-070-5.
Мочаев В. А. Марков Никифор Николаевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 272. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

Никифор Николаевич Марков (руш.). Сайт «Герои страны».

[warheroes-1] ¹ ² Марков Никифор Николаевич (руш.). Сайт «Герои страны».

[ria-2] ¹ ² На Аллее героев в Наро-Фоминске открыли памятник Никифору Маркову (неопр.). РИАМО (28 ага 2025). Тергыме кече: 1 вӱдшор 2026.

[3] Марков Никифор Николаевич (неопр.). Чувашская энциклопедия. Тергыме кече: 1 вӱдшор 2026.

[4] В Наро-Фоминске открыли памятник Герою Советского Союза Никифору Маркову (неопр.). Подмосковье Сегодня (28 ага 2025). Тергыме кече: 1 вӱдшор 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]