Кутрухин, Константин Прокофьевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Константин Прокофьевич Кутрухин
Кутрухин, Константин Прокофьевич.jpg
Шочмо кече 1916 ий 1 пургыж(1916-02-01)
Шочмо вер Удельный ял, Юрино волость, Васильсурск уезд, Угарман губерний, Россий империй
Колымо кече 1944 ий 27 пеледыш(1944-06-27) (28 ий)
Колымо вер Ходаково ял, Ушачск район, Витебск область, Белорус ССР, СССР
Пурымаш  СССР
Войскан родшо пехото
Званий
Гвардий Сержант
Часть 51-ше гвардий стрелок дивизий
156-шо гвардий стрелок полк
Командоватлен отделений командир
Кредалмаш/сар Кугу Ачамланде сар
Награде да премий
Герой Советского Союза
Ленин орден Медаль «За боевые заслуги» SU Medal For the Defence of Stalingrad ribbon.svg

Константин Прокопьевич Кутрухин (1.2.1916, Удельный Шумец ял, Юрино волость, Васильсурск уезд, Россий империй (кызыт Удельный ял, Юрино район, Марий Эл, Россий) — 27.6.1944, Ходаково ял, Ушачск вел, Витебск кундем, Белорус ССР, СССР) — Кугу Ачамланде сарын салтакше, 156-шо гвардий стрелок полкын командирже (51-ше гвардий стрелок дивизийын, 6-шо гвардий армий, 1-ше Прибалтийысе фронт), гвардий сержант. Капше дене пулемётын амбразурыжым петырен. Совет Ушемын Талешкыже.

Илыш корныжо

1916 ий 1 февральыште кресаньык ешеш шочын, ныл (вес увер почеш вич) классым тунем пытарен, тылеч вара кресаньык пашам шуктен, 1931 ий годсек колхозышто, телым чодырам ямдылыме пашаште тыршен, шошым да кеҥежым Юлышто шолым волтышо лийын. 1937 ий шыжым РККА-ш налалтын, 1940 ий декабрь марте чекыште, 42-шо чек отрядын кышкарыштыже служитлен. 1941 ий июльышто угыч армийыш каен, 1942 ий 15 апрель гыч кредалмаште лийын.

Гвардийын йошкарармеецше лӱм палан 207-ше гвардий стрелок полкын 51-ше гвардий стрелок дивизийын ротысо писарь-каптенармусшо Сталинград воктенсе кредалмаште ойыртемалтын. Ончык эртыме кредалмаш каен шогымо годым ротым, чарныде, шокшо кочкыш дене сийлен, 1943 ий 29 январьыште Сталинградыште тушманын 5 салтакшым пленыш налын. 1943 ий 2 февральыште «Сӧй суаплан» медаль дене суапландаралтын. Дивизий кышкарыште умбакыже кредалын, кок гана сусырген: 1943 ий 19 августышто Богодухов кундемыште да 1943 ий 18 декабрьыште Невель велыште, угыч стройыш пӧртылын.

Белорус стратегийысе ончык эртыме операций жапыште 51-ше гвардий стрелок дивизий Витебск деч касвелныла кредалын. Ту жаплан гвардийын сержантше Кутрухин, 156-шо гвардий полк дене командоватлышыла, 1944 ий 25 июньышто ик эн ончыч Касвел Двинам форсироватлен да плацдармыште улмыж годым вич контратакым чактарен. 1944 ий 27 июньышто полк Ходаково ден Татарщино ял-влак верч кредалын. Войска-шамычлан ончык эрташ, кӱкшакаште улшо немыч дзот гыч пулемёт тул мешаен. Шке пӧлкаж дене дзот деке тыл гыч лишемын, гвардийын сержантше Кутрухин амбразур ӱмбак тӧрштен да шке капше дене петырен.

Чодыра тӱрыштӧ, Поречье ял деч иктаж 800 метр кечывалвел-касвелыште, Бешенкович кундемысе Балбетча ял деч ик меҥат пеле наре кечывалвел-эрвелыштыла тойымо. Сар деч вара Ушачск вел Дубровка ял покшелне иза-шольо шӱгарыш угыч тоялтын[1].

СССР Кӱшыл Советын Президиумын 1945 ий 24 мартысе кӱштыкшӧ дене немыч-фашист захватчик-влак дене кучедалме фронтышто командованийын кӱштыкшым сайын шуктымыжлан, тыгодым патырлыкым да талылыкым ончыктымылан гвардийын сержантше Кутрухин Константин Прокофьевичлан колымекыже, Совет Ушемын Талешкыже чаплӱмым пуымо.

Йошкар-Олаште да Юринышто Талешкын лӱмжо дене урем-влакым лӱмдымӧ. Тылеч посна, Юринышто чапкӱм шогалтыме. Тыгак Константин Кутрухинын илыме пӧртеш мемориал оҥам вераҥдыме. Гвардийын сержантше Константин Кутрухинын лӱмжым Дубровка ял школлан пуымо; ялысе иза-шольо шӱгар ӱмбалне чапкӱм шогалтыме.

Суаптарже

  • Совет Ушемын Талешкыже (24.03.1945).
  • Ленин орден (24.03.1945).
  • «Сарзылык суаплан» медаль (02.02.1943).
  • «Сталинградым аралымылан» медаль.

Шарныктыш

  • Константин Кутрухинын лӱмжым Ушачскысе кундемысе Дубровка ял школ нумалеш.
  • Подвигым шуктымо олмышто обелискым шогалтыме[2].
  • Бюстшым Марий Эл Республикысе Юрино ола типан посёлкышто вераҥдыме.
  • Мемориал оҥа-влак Марий Эл Республикын Юрино ола типан посёлкышто да Удельный ялыште вераҥдалтыныт.
  • Марий Эл Республикын рӱдолаштыже Йошкар-Олаште да ола типан Юрино посёлкышто Талешкын лӱмжо дене урем-влак лӱмдалтыныт.
  • Белоруссийын Ушачск вел Дубровка ял покшелне иза-шольо шӱгар ӱмбалне 1964 ийыште чапкӱм шогалтыме[3].
  • Российысе сар-историй обществе Кутрухин нерген шарнымаш оҥам, тудын тунемме, Юрино вел Горношумец школ оралте пырдыжеш вераҥден.

Палемдымаш

  1. ↑ Помнікі гісторыі і архітэктуры Ушацкага раёна // Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць Архивысе копий 29 идым 2015 гыч (белор.)
  2. ↑ День памяти героя К. П. Кутрухина в Дубровской школе. Архивысе копий 29 идым 2015 гыч (белор.)
  3. ↑ Помнік у в. Дубраўка. Архивысе копий 29 идым 2015 гыч (белор.)

Литератур

  • Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-ти т. Т.5. Биографический справочник / Ред. колл.: П. У. Бровка и др. — Мн.: Гл. ред. Белорус. Сов. Энциклопедии, 1981. — Т. 5. — 740 с. — 50 000 экз.
  • Кутрухин Константин Прокофьевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 205. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Кутрухин Константин Прокофьевич // История Марийского края в лицах. 1941—1945 гг. Великая Отечественная война. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2015. — С. 129—130. — 374 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-94950-070-5.
  • Кутрухин Константин Прокофьевич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 474. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Кутрухин,_Константин_Прокофьевич&oldid=1167834" гыч налме