Кержнёв, Тагир Калюкович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Тагир Калюкович Кержнёв
суасла Таһир Кәлүк улы Кержнёв
Кержнев Тагир Калюкович.jpg
Шочмо кече 1922 ий 15 ӱярня(1922-03-15)
Шочмо вер Ӱлыл Елюзань села, Кузнецк уезд, Саратов губерний, РСФСР
Колымо кече 1992 ий 28 шорыкйол(1992-01-28) (69 ий)
Колымо вер Йошкар-Ола, Марий ССР, Россий Федераций
Пурымаш  СССР
Войскан родшо стрелок войска (1942—1943)
бронетанк да механизированный войска (1943—1945)
Службо жап 1942—1945
Званий Кугурак сержант кугурак сержант
Часть  • 6-шо гвардий мотострелковый полк;
 • 17-ше гвардий механизированный бригаде
Командоватлен отделений, взвод
Кредалмаш/сар Кугу Ачамланде сар
Награде да премий

Герой Советского Союза

Ленин орден Орден Отечественной войны I степени Орден Отечественной войны II степени Орден Славы III степени
SU Order of Labour Glory 3rd class ribbon.svg Медаль «За отвагу» (СССР) Медаль «За отвагу» (СССР)

Тагир Калюкович Кержнёв (1922—1992) — совет сарзыеҥ. Кугу Ачамланде сарын салтакше. Совет Ушемын Талешкыже (1945). Гвардийын кугурак сержантше.

Илыш корныжо

Тагир Калюкович Керженёв Российысе Саратов губерний Ӱлыл Кузнец уездыште, Ӱлыл Елюзань селаште (кызыт Россий Федераций, Пенза кундем, Городищенск вел) 1922 ий 15 мартыште шочын. Тӱҥалтыш школым тунем пытарен. 1938 ий гыч Тагир Кержнёв Марий АССР Устье-Кундыш посёлкышто илен. Медведево вел Куяр лесхозышто чодырам руышылан да шолым волтышылан пашам ыштен.

Т. К. Кержнёвым Пашазе-кресаньык Йошкар Армий радамыш 1942 ий 28 апрельыште налыныт. Гвардийын рядовойжо Кержнёв немыч-фашист захватчик-влак дене кредалмаште 1942 ий 25 август гыч. Касвел фронтышто 3-шо гвардий мотострелок дивизийын 6-шо гвардий мотострелок полк кышкарыште кредалын.

Икымше Ржев-Сычёвск операцийыште да Ржев-Вязьма ончык эртыме операцийыште лийын. 1943 ий июнь тылзыште 3-шо гвардий мотострелок дивизий угыч пужен ышташ ман лукталтын да тудын 6-шо гвардий мотолӱйкалыше полкшын негызеш 17-ше гвардий механизацийлыме бригаде ышталтын.

1943 ий июль кыдал гыч гвардийын ефрейторжо Т. К. Кержнёв угыч Брянск фронтысо 4-ше танк армийын 6-шо гвардий механизацийлыме корпусын 17-ше гвардий механизацийлыме бригадын разведкыш коштшо ротын командирже. Курск кредалмашын Орёлысо операцийыштыже кучедалын. 1943 ий 19 сентябрьыште 4-ше танк армий Верховный Главнокомандований Ставкын шапашышкыже лукмо да тушто 1944 ий 28 февраль март лийын. 1944 ий 4 мартыште армий 1-ше Украин фронтын Проскуров-Черновицк операцийже кӱрылтмашкыже колталтын. 1944 ий кеҥежым Тагир Калюкович сержант лиеш, Львов-Сандомир операцийыште логалеш. Тудын командоватлыме разведчик-влакын пӧлкашт 1944 ий 21-23 июльышто поснак ойыртемалтыныт. Сержант Кержнёв ик кӱкшакаште эскерыме верым шотаҥдарен да кум сутка жапыште бригадын штабышкыже тушманын да тудын куснылмыж нерген шергакан уверым пуэн шоген. Вараже Тагир Калюкович 1945 ий январь марте Сандомир плацдармысе кредалмаште лийын. Львов-Сандомир операцийыште ойыртемалтмылан Т. К. Кержнёв 3 степенян Чап орден дене палемдалтын да чаплӱмжат лӱмпалыжат сержант лийын.

1945 ий 12 январь гыч 1-ше Украин фронтын войскаже Сандомир плацдарм гыч ончыко эртеныт да Висла-Одер операций дене Сандомир-Силез фронт операцийыш ушненыт. 1945 ий январь мучашлан 4-ше танк армий тушманын Одер эҥер воктене Бреславльысе пеҥгыдемдыме кумдыкышкыжо лектыныт.

1945 ий 25 январьыште гвардий кугу сержант шке взводшын вич разведчикше дене пырля тушманын виян тулжо йымалне Кёбен илем воктенысе эҥерым вончен (кызыт Польшо Республикын Хобень посёлкыжо), тушманын кок ДОТ-шым пытарен, касвел серысе плацдармым руалтен налын да 6 шагат жап тудым кучен, 10 контратакым чактарен, тушманын 40 салтакше ден офицерже-влакым пытарен да эше 16 пленыш налын. Волгыжаш тӱҥалмеке, бригадын моло ужашыже-влак эҥер гоч разведчик-шамычын налме плацдармыш сайын вонченыт. Кержнёвын пӧлкаже тыгак Ӱлыл-Силез да Кӱшыл-Силез фронтысо операцийлаште чот кредалын. 1945 ий 10 апрельыште кугурак сержант Кержнёв Тагир Калюковичлан СССР Кӱшыл Советын Президиумын кӱштыкшӧ дене Совет Ушемын Талешкыже чаплӱмым пуымо.

4-ше танк армий, 1945 ий 17 мартыште гвардий лӱманыш савырнен, 1945 ий март мучаште тудым 1-ше Белорус фронтыш кусареныт. Берлин операций тӱҥалме деч ончыч кугурак сержант Т. К. Кержнёвым разведыватлыше ротын бронетранспортёр взвод командирлан шогалтеныт. 1945 ий 16 апрель гыч 1 майысе кредалмаш гутлаште Тагир Калюкович 27 гана разведке операцийыш коштын, тушман нерген пеш кӱлешан уверым поген. 1945 ий майыште тудо Прагысе операцийыште лийын. Гвардийын кугырак сержантше Т. К. Кержнёвлан сар Чехословакий мландыште 11 май 1945 ийыште мучашлалтын. 1945 ий 24 июньышто Т. К. Кержнёв Москошто Йошкар площадьысе Сеҥымаш Парадыште лийын.

Сар деч вара Марий АССР-ын Йошкар-Олаштыже илен, Марий машина чоҥышо заводышто слесарьлан пашам ыштен. Пашам шуко ий тыршен ыштымыжлан 3 степенян Паша Чап орден дене суапландаралтын. 1992 ий 28 январьыште колен. Йошкар-Оласе Турново шӱгарлаште тойымо[1].

Суаптарже

  • «Шӧртньӧ Шӱдыр» медаль (10.04.1945);
  • Ленин орден (10.04.1945);
  • 1 степенян Ачамланде сар орден (06.04.1985);
  • 2 степенян Ачамланде сар орден (24.05.1945);
  • 3 степенян Чап орден (07.08.1944);
  • 3 степенян Паша Чап орден;
  • медаль-влак:
    • «За отвагу» кок медаль (06.08.1943; 1944).

Шарныктыш

  • Т. К. Кержнёвын 1946—1983 ийлаште пашам ыштыме «ММЗ» ОАО завод оралте пырдыжыште мемориал оҥам вераҥдыме.

Палемдымаш

  1. ↑ Кержнёв Тагир Калюкович (руш.). Тергыме кече: 27 кылме 2020. Архивлыме 13 шорыкйол 2022 ий.

Литератур

Документ-влак

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Кержнёв,_Тагир_Калюкович&oldid=1169739" гыч налме