Марий машина чоҥышо завод

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Марий машина чоҥышо завод
Изображение логотипа
Марий машина чоҥышо заводын административный корпусшо
Марий машина чоҥышо заводын административный корпусшо
Тӱрлылык Акционер ушем
Ыштыме ий 1941
Ончычсо лӱмжӧ «Марийский машиностроитель»
Верланымаш  Россий  Йошкар-Ола
Тӱҥ еҥ Станислав Полушин, генеральный директор
Отрасль машина чоҥымаш
Продукций

Ялозанлык оборудований: ротаций косилке, газым пуалтымаш

Йӧнозанлык оборудований: пролымо станок, светодиодный светильник-влак
Материнский компаний «Концерн ВКО „Алмаз-Антей“» АО
Суаптар-влак Ленин орден
Сайт marimmz.ru

«Марий машина чоҥышо завод» АУ («ММЗ» АУ, ончыч «Марийский машиностроитель» ПО; руш. Марийский машиностроительный завод) — Марий Эл Республикын кугу йӧнозанлык предприятийже, агройӧнозанлык комплекслан оборудований ден техникым ыштен лукмаште тырша. Йошкар-Олаште верланен. «Концерн ВКО „Алмаз-Антей“» АУ-шко пура[1].

Историй

1939 ий 11 июньышто Йошкар-Олаште аэрофоторазведкылан оптике прибор-влакым ыштыше Москосо «Геодезий» заводын дублёржым чоҥаш пунчалым лукмо. Тудо ийынак 13 ноябрьыште предприятий «Союзный завод № 297» лӱмым налын[2].

Кугу Ачамланде сар тӱҥалмеке, завод Одесса, Моско, Озаҥ да Ленинград гыч эвакуироватлыме оптике предприятий-влакын оборудований ден еҥыштым, тидын шотыштак академик С. И. Вавиловын вуйлатыме Кугыжаныш оптике институтым  (руш.) (мар. приниматлен[3].

Кугу Ачамланде сар жапыште тыште фоторазведкылык панораман сарзе прибор-фотоаппаратлаште кучылталтше кужу фокусан да волгыдо виян икымше совет объектив-влакым, тыгак икымше совет электрон микроскоп-шамычым лукташ тӱҥалыныт[4].

Продукцийым лукташ икымше станок-влакым пашаш колтымо дене 1941 ий 25 августышто негызлыме[3].

Заводын икымше продукцийже — танклан телескопан прицел-влак (ТМФД-7), артиллерий стереопуч (АСТ), снайпер винтовкылан прицел-влак (ПУ, ППУ), зенитный дальномер (ЗД)[3].

Кугу Ачамланде сар гӱжлымӧ годым, 1943 ийыште, предприятийыште гражданский приборым чоҥымо бюром ыштыме, да вашке завод пашаеҥ-влак йӱкан да йӱкдымӧ аҥысыр плёнкан кинопроекторлам лукташ тӱҥалыныт, фотокамерым ыштыме технологийым тунем шуыныт[5].

1949 ийыште предприятий паша профильжым радиолокацийлык аппаратурым лукмылан вашталтен, орудийлык виктарымашлан СОН-4 «Луч» радиолокаторым да артиллерий зенитный тулым виктарыме приборым (ПУАЗО), С-60 зенитный пушко-влакын батарейыштын тулыштым виктараш 1РЛ35 «Ваза» орудийлык виктарымаш РЛ-комплексым лукташ тӱҥалын[3].

1965 ийыште СНР 1С32 ЗРК «Кругым», «Берёза», «Ольха» системе-влаклан шотлышо техникым, С-75, С-200 ЗРК-м тӱшка дене лукташ тӱҥалме[3].

1970-ше ийлаште завод ЗРС С-300В-ым, тыгак у «Оса» ЗРК-лан 9Б57 бортовой аппаратурым, «Куб» да «Бук» ЗРК-лан 1СБ4, 9Э50, 9Э420 бортовой аппаратурым ышташ тунем шуын[3].

2018 ийыште увертарыме: Марий Эл Республикым вуйлатыше-влак обороно заказ кугыт иземмылан кӧра Марий машина чоҥышо завод негызеш йӧнозанлык кластерым ыштыме шотышто пашам вӱда, тушто гражданлык продукцийым лукмо инвестиций проект-влак лийыт[6].

2020 ийыште Марий машина чоҥышо заводышто Йошкар-Оласе Рӱдӧ паркысе Сарзе Чап Мемориал кумдыкышто вераҥдыме курымашлык туллан у шӱдырым ыштыме. Шӱдыр аҥым леведаш 700°C температур марте шокшым чытыше чиям кучылтмо[7].

Паша

Ленин орденан «Марий машина чоҥышо завод» акционер ушем Марий Эл Республикын кугу предприятийже улеш. 1941 ий 25 августышто негызлыме завод шуко профилян универсал производство марте кушкын, продукцийым ямдылымаште да ыштымаште элысе 20 ончыл НИИ дене пеҥгыде кылым куча[8].

Марий машина чоҥышо завод Марий Эл Республикын системыжым ыштыше предприятий-влак радамыш пура[6].

Завод кумдыкышто тыгай пашам шуктат: ямдылыше, литейный, механообрабатыватлыше, каркас-штамповочный, гальванический, лак-чиян, погымо-монтажлык, пластмассым ыштен лукшо цех. Предприятийын кызытсе жаплан келшыше оборудованийже, квалификациян специалистше-влак, кугу шанче-техник куатше уло[8].

Марий машина чоҥышо завод Юл кундемысе кугыжаныш технологий университет дене стратегийлык паша кылым ыштен, тудын дене завод пелен Радиолокаций системе да комплекс-влак рӱдерым почмо. Завод вуйлатыше-влак кӱшыл тунемме тӧнежлан 300 квадрат метр завод кумдыкым ойыреныт, тушто 4 лабораторийым ыштыме, нуным тунемме пашалан келыштарыме, тушко кызытсе жаплан келшыше 40 млн теҥге утла акаш оборудованийым шындыме, тидын шотыштак СВЧ-устройствым шымлаш да модельым ышташ, материал-влакын, цифровой схемотехникын могай улмыштым лончылаш комплекс-влак улыт[9][10]. «Радиотехнике» специальность дене тунемше студент-влак ПГТУ дене пырля пашам ыштымаште кастене тунемме йӧныш кусаралтыныт, да тунемме дене пырля заводын профилян подразделенийлаштыже пашам ыштеныт[11].

Генеральный директор должностьым, 2025 ий июльысо данный почеш, Станислав Полушин айлен, тудо тиде постышто Борис Ефремовым алмаштен[12].

Продукций

Предприятий гражданлык кӱлешан оборудованийым луктеш:

  • Ялозанлык технике: КРН-2,1М да КРН-2,1М2С косилке-влак, ГР-24 ротациян газодувко-шамыч, нунылан шапаш ужаш-влак[13];
  • Светодиодан экран-влак[14];
  • Станок-влак: пролышо СВ-20, электроэрозиян Искра-1В[15];
  • Куатым аныклыше светодиодан «Альтаир» светильник-влак (уремым, офис пӧлемым, теплицым волгалтараш)[16];
  • АОСН автотрансформатор-влак[17].

Санкций

2022 ий 28 июньышто, Украиныште сарзе действийлан кӧра, заводым США-н санкций спискышкыже пуртымо[18]. 2022 ий августышто завод У Зеландийын санкцийышкыже, а 2022 ий октябрьыште Украинын санкцийышкыже логалын.

Суаптар-влак

  • Ленин орден — вичияш планым сайын шуктымылан да у техникым ыштен лукмым вораҥдарымылан (1970 ий 31 декабрь)[3].

Палыме еҥ-влак

  • Алексеев Владимир Павлович, тӱҥ инженер, Марий АССР-ысе шанчын да техникын сулло пашаеҥже, СССР-ысе кугыжаныш премийын лауреатше.
  • Антипов Аркадий Антонович, токарь-расточник, станочник, Паша Чап орденын тичмаш кавалерже.
  • Басов Михаил Семёнович, производствын ончылъеҥже, Йошкар-Олан чапланыше гражданинже, Марий АССР-ын сулло машина чоҥышыжо.
  • Дунаевский Михаил Маркович, директор, Ленин орденын кавалерже.
  • Заболотский Феликс Фёдорович, тӱҥ технолог, тӱҥ инженер, Марий АССР-ын сулло рационализаторжо, СССР-ысе кугыжаныш премийын лауреатше.
  • Захаров Валерий Николаевич, диспетчер, Кугу Ачамланде сарын участникше, Ачамланде сарын ныл орденжын да кум Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже.
  • Кадышев Шамиль Каюмович, тӱҥ конструктор, Марий АССР-ысе шанчын да техникын сулло пашаеҥже, СССР-ысе кугыжаныш премийын лауреатше.
  • Калистов Анатолий Михайлович, совет машина чоҥышын ончылъеҥже, Социалистический Паша Герой.
  • Кержнёв Тагир Калюкович, Совет Ушемын Талешкыже. 1946 гыч 1983 ий марте «ММЗ» АО-што слесарьлан пашам ыштен.
  • Красилов Алексей Александрович, совет обороно йӧнозанлыкын ончылъеҥже, Социалистический Паша Герой.
  • Маркин Вячеслав Николаевич, кугурак инженер, заместитель начальника и начальник конструктор бюро начальникын алмаштышыже, начальникше, СССР-ысе кугыжаныш премийын лауреатше.
  • Огородников Михаил Семёнович, директор, СССР-ысе кугыжаныш премийын лауреатше.
  • Осокин Александр Николаевич, опыт-конструктор бюрон тӱҥ инженерже, Марий АССР-ысе шанчын да техникын сулло пашаеҥже, Ленин орденын кавалерже.
  • Пермогорский Леонид Васильевич, опыт-конструктор бюрон начальникше, генеральный директорын алмаштышыже, Россий Федерацийысе кугыжаныш премийын лауреатше, Марий ССР-ысе шанчын сулло пашаеҥже.
  • Петрусевич Евгений Фёдорович, инженер, кугурак инженер, лабораторийын начальникше, лӱмын ыштыме конструктор бюро начальникын алмаштышыже, тӱҥ инженерын алмаштышыже, вӱдышӧ специалист, РФ-ын сулло машина чоҥышыжо.
  • Свирин Юрий Миронович, генеральный директор, Социалистический Паша Герой.
  • Сысуев Сергей Григорьевич, караул службын начальникше, Кугу Ачамланде сарын участникше, кум Ачамланде сар орденын да кок Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже.
  • Токтаров Василий Константинович, столяр, Кугу Ачамланде сарын участникше, вич Ачамланде сар орденын кавалерже.
  • Шевчук Василий Ефимович, фрезеровщик, числовой программный управлениян станок-влакын операторжо, наладчик, Марий АССР-ын сулло машина чоҥышыжо, СССР-ысе кугыжаныш премийын лауреатше.
  • Гант Борис Николаевич, мастер, лабораторийын, цехын начальникше, тӱҥ технологын алмаштышыже, Марий АССР-ысе шанчын да техникын сулло пашаеҥже.

Палемдымаш

  1. ↑ О предприятии | Акционерное общество «Марийский машиностроительный завод» (руш.). marimmz.ru. Тергыме кече: 3 теле 2025.
  2. ↑ Перспектива проектируемого завода № 297 (руш.). Тергыме кече: 3 теле 2025. Архивлыме 5 идым 2019 ий.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 ОАО «Марийский машиностроительный завод» – 70 лет, <https://vpk.name/news/55956_oao__mariiskii_mashinostroitelnyii_zavod__70_let.html>. Тергыме: 3 теле 2025. 
  4. ↑ «Телемар» для фоторазведки (руш.). cyberleninka.ru. Тергыме кече: 3 теле 2025. Архивлыме 6 вӱдшор 2022 ий.
  5. ↑ Официальный сайт Госсобрания Республики Марий Эл. web.archive.org. Тергыме кече: 3 теле 2025.
  6. ↑ 1 2 Евстифеев: развитие ММЗ для нас — одна из самых важных задач (руш.). Тергыме кече: 3 теле 2025. Архивлыме 6 вӱдшор 2022 ий.
  7. ↑ Вечный огонь в Йошкар-Оле украсила новая звезда (руш.). marimedia.ru. Тергыме кече: 3 теле 2025. Архивлыме 6 вӱдшор 2022 ий.
  8. ↑ 1 2 АО "Марийский машиностроительный завод" (руш.). Тергыме кече: 3 теле 2025. Архивлыме 20 сӱрем 2019 ий.
  9. ↑ Новые кадры для «оборонки» (руш.). Тергыме кече: 3 теле 2025. Архивлыме 28 ӱярня 2022 ий.
  10. ↑ ВОЛГАТЕХ: итоги года (руш.). Тергыме кече: 3 теле 2025. Архивлыме 6 вӱдшор 2022 ий.
  11. ↑ Многомерность содержания профессионального образования (руш.). Тергыме кече: 3 теле 2025. Архивлыме 6 вӱдшор 2022 ий.
  12. ↑ АО «ММЗ» (руш.). РБК Компании. Тергыме кече: 3 теле 2025.
  13. ↑ Сельскохозяйственное оборудование АО "ММЗ" - косилка роторная навесная КРН-2,1М (руш.). web.archive.org. Тергыме кече: 3 теле 2025.
  14. ↑ Светодиодные экраны производства АО "ММЗ" (руш.). web.archive.org. Тергыме кече: 3 теле 2025.
  15. ↑ Пятишпиндельный сверлильный станок СВ-20 - 5 станков в одном! (руш.). web.archive.org. Тергыме кече: 3 теле 2025.
  16. ↑ Светодиодные светильники Альтаир производства АО ММЗ | АО «Марийский машиностроительный завод» (руш.). www.marimmz.ru. Тергыме кече: 3 теле 2025. Архивлыме 25 ӱярня 2018 ий.
  17. ↑ Автотрансформатор АОСН-8 | АО «Марийский машиностроительный завод» (руш.). www.marimmz.ru. Тергыме кече: 3 теле 2025. Архивлыме 22 шорыкйол 2018 ий.
  18. ↑ ММЗ из Йошкар-Олы попал в санкционный список США (руш.). ИА МедиаПоток (29 пеледыш 2022). Тергыме кече: 3 теле 2025. Архивлыме 26 ага 2023 ий.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Марий_машина_чоҥышо_завод&oldid=1232524" гыч налме