Йошкар-Ола вуйлатыше-влак

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал

«Йошкар-Ола» ола округ вуйлатыше (руш. Глава городского округа «Город Йошкар-Ола»; «Йошкар-Ола» муниципал ушемын вуйлатышыже) — «Йошкар-Ола» ола округын территорийыштыже верысе шкевиктемым шуктымо пашам вуйлатыше да верысе кӱкшытан йодыш-влакым шке полномочийже кӱшеш рашемдаш ӱшаныме должностной еҥ. Ончыч, олан уставше дене келшышын, Йошкар-Ола вуйлатыше представительный органын — Депутат-влак погынын — председательже лийын. 2025-ше ий мучаште Уставыш шкетын вуйлатымаш системыш куснымо нерген вашталтышым пуртымо. Тиде системе дене ола округ вуйлатыше конкурс почеш сайлалтеш, тыгодымак администраций вуйлатыше улеш да Депутат-влак погынын председательже лиймым чарна[1][2].

Йошкар-Ола администрацийын пӧртшӧ

Ола округ администрацийын вуйлатышыже (Йошкар-Олан мэрже) — «Йошкар-Ола» ола округын верысе шкевиктемын исполнительный да распорядительный органжын — «Йошкар-Ола» ола округ администрацийын — кӱшыл должностной еҥже. 2025-ше ийыште муниципал реформын вийыш пурымыжлан кӧра тиде должность ола округ вуйлатышын должностьшо дене ушалтеш (2027-ше ий марте куснымо жапым шотыш налын)[2][3].

Совет жап

1920-шо ий ноябрьыште Марий автоном областьым ыштымеке, Краснококшайск у администраций территорийысе ужашын администраций рӱдержылан шотлалташ тӱҥалын. 1925-ше ийыште олалаште кӱшыл кучем орган — оласе Каҥаш — нерген Положенийым пеҥгыдемдыме дене Краснококшайск оласе каҥашым ыштыме паша тӱҥалын. 1926-шо ий 27-ше августышто оласе Каҥашым ыштыме, тудын икымше председательжылан Иванов Фёдор Павловичым сайлыме.

СССР-ын 1936 ий 5 декабрьыште лукмо Конституцийже дене келшышын, Каҥаш пашазе депутат Каҥаш маналташ тӱҥалын.

1977-ше ийыште СССР-ын у Конституцийжым лукмо дене оласе Каҥашыш депутат-влакым сайлымаш кок ият пелылан ик гана эртаралташ тӱҥалын.

Оласе каҥаш председатель-влакын спискышт

Сӱрет Тукымлӱм, лӱм, ачалӱм Илыме жап Должность Вуйлатыме жап
Boss-icon.png Иванов, Фёдор Павлович Краснококшайск горсоветын председательже 1926 ий 27 август — 1927 ий 17 февраль
Boss-icon.png Бутенин, Николай Фёдорович 1884—1938 ийла[4] Краснококшайск горсоветын председательже 1927 ий 17 февраль —
Boss-icon.png Шереметева, Екатерина Игнатьевна Йошкар-Ола горсоветын председательже 1928 ий
Boss-icon.png Пирогов, Николай Ипатьевич 1905—1944 ийла Йошкар-Ола горсоветын председательже 1937 ий
Boss-icon.png Фокеев, Иван Степанович 1901—1948 ийла[5] Йошкар-Ола горсоветын председательже 1939 ий
Boss-icon.png Швалёв, Василий Андреевич 1903—1970 ийла Йошкар-Ола горсоветын председательже Кугу Ачамланде сар жапыште
Boss-icon.png Остроумов, Сергей Игнатьевич 1908—1975 ийла[6] Йошкар-Ола горсоветын председательже Кугу Ачамланде сар жапыште
Boss-icon.png Шабарин, Евлампий Алексеевич 1904—1989 ийла[7] Йошкар-Ола горсоветын председательже Кугу Ачамланде сар жапыште
Boss-icon.png Макаров, Василий Алексеевич 1903-1966 ийла Йошкар-Ола горсоветын председательже 1953-1956 ийла
Boss-icon.png Самсонов, Павел Алексеевич 1909—1988 ийла[8] Йошкар-Ола горсоветын председательже 1957—?
Boss-icon.png Самусев, Михаил Данилович 1928—2019 ийла[9] Йошкар-Ола горсоветын председательже 1990 ий март — 1993 ий ноябрь[10]

Совет жап деч варасе пагыт

1991-ше ий мучаште Марий ССР-ын «Марий ССР-ыште верысе шкевиктем нерген» законжо да Йошкар-Оласе калык депутат-влак горсовет исполкомын 1991-ше ий 30-шо декабрьысе 1445-ше №-ан пунчалже почеш горсовет паша ыштымым чарнен.

1997-ше ий 11-ше апрельыште оласе депутат-влак погын олан уставшым пеҥгыдемден. Тушто оласе шкевиктем вуйлатышын — ик жапыштак представительный да исполнительный кучем орган-влакым вуйлатыше кӱшыл должностной еҥын — сайлыме должностьшо пеҥгыдемдалтын. Оласе Погынын председательжылан да ик жапыштак ола администраций вуйлатышыжлан Козлов Вениамин Васильевичым сайлалтын[11].

Олан шкевиктем вуйлатышыже (мэр) да оласе погынын председательже должность-влак 2000-ше ий июльышто олан уставышкыже вашталтышым пуртымо дене ойыралтыныт[11].

2004-ше ий 24-ше июньышто олан уставшым вашталтыме дене муниципал ушем вуйлатышым да ола администраций вуйлатышым шогалтыме радам вашталтын: икымшыже депутат-влак кокла гыч сайлалташ тӱҥалын да тыгодымак ола погынын председательже лийын, кокымшыжым ола погын конкурс негызеш шогалта да контракт почеш пашам ышта[11].

2025-ше ий мучаште олан Уставышкыже шкетын вуйлатымаш системыш куснымо нерген вашталтышым пуртымо. Ола округын вуйлатышыже да администрацийын вуйлатышыже должность-влак ушалтыт: кызыт ола округын вуйлатышыже Марий Эл Республик Вуйлатышын темлыме кандидат-влак кокла гыч Депутат-влак погын дене сайлалтеш да тыгодымак администрацийым вуйлата. Реформым тӱрыснек илышыш шыҥдараш куснымо жапым 2027-ше ий марте палемдыме[2][3].

Йошкар-Ола администраций вуйлатыше-влакын (мэр-влакын) спискышт

Депутат-влак погын ола округ администрацийын вуйлатышыже (олан мэрже) должностьым айлаш конкурсым эртарыме радамым пеҥгыдемдаш, тудын дене контрактын верысе кӱкшытан йодыш-влакым рашемдыме шотышто полномочийым шуктымо ужаш дене кылдалтше условийым пеҥгыдемдаш, конкурс лектыш почеш ола округ администрацийын вуйлатышыже должностьыш шогалташ, тыгак шке кумылжо почеш отставкыш кайымыже нерген пунчалым лукташ праван улеш.

Сӱрет Тукымлӱм, лӱм, ачалӱм Илыме жап Должность Вуйлатыме жап
Boss-icon.png Козлов, Вениамин Васильевич 1950 ийыште шочын[12] Ола исполком председатель,
варарак — ола администраций вуйлатыше 		1991 ий[12] — 2000 ий 27 декабрь
Boss-icon.png Тарков, Владимир Васильевич 1940 ийыште шочын[12] Ола администраций вуйлатыше 2000 ий 27 декабрь — 2004 ий 24 декабрь[13]
Boss-icon.png Войнов, Олег Павлович 1949—2016 ийла[14] Ола администраций вуйлатышын пашажым жаплан шуктышо 2004 ий 24 декабрь — 2005 ий 8 февраль
Ола администраций вуйлатыше 2005 ий 8 февраль — 2014 ий 3 октябрь
Ола администраций вуйлатышын пашажым жаплан шуктышо 2014 ий 3 октябрь — 2014 ий 31 октябрь
Boss-icon.png Плотников, Павел Вячеславович 1977 ийыште[12] Ола администраций вуйлатыше 2014 ий 31 октябрь[15] — 2015 ий 25 ноябрь[16]
Boss-icon.png Маслов, Евгений Васильевич 1979 ийыште шочын[17] Ола администраций вуйлатышын пашажым жаплан шуктышо 2015 ий 25 ноябрь[18][19] — 2015 ий 28 декабрь
Ола администраций вуйлатыше 2015 ий 28 декабрь[20] — 2024 ий 17 июнь
Boss-icon.png Трудинов, Антон Аркадьевич 1979 ий 25 майыште шочын[21] Ола администраций вуйлатышын пашажым жаплан шуктышо 2024 ий 18 июнь — к. ж.

«Йошкар-Ола» ола округ вуйлатыше-влакын спискышт

2025-ше ий марте ола округ вуйлатыше оласе погынын депутатше-влак кокла гыч тудын полномочий жапшылан икымше заседанийыште сайлалтын. 2025-ше ийысе у правил-влак почеш вуйлатыше Марий Эл Республик Вуйлатышын темлыме кандидатше-влак кокла гыч Депутат-влак погын дене сайлалтеш[2].

Ола округ вуйлатыше калык да оласе погын эскерымаште улеш да отчётым пуа, тидын годым тудо тетла Депутат-влак погынын председательже огыл[1][2].

Сӱрет Тукымлӱм, лӱм, ачалӱм Илыме жап Должность Вуйлатыме жап
Boss-icon.png Козлов, Вениамин Васильевич 1950 ийыште шочын[12] Оласе погынын председательже 1993 ий 28 декабрь[22] — 2000 ий 27 декабрь
Boss-icon.png Васильев, Геннадий Валентинович 1955 ийыште шочын[23] Оласе погынын председательже 2000 ий 27 декабрь[11] — 2004 ий 29 декабрь
Boss-icon.png Ожиганов, Леонид Фёдорович 1951 ийыште шочын[24] Ола округ вуйлатыше 2004 ий 29 декабрь[11] — 2009 ий 29 октябрь
Boss-icon.png Гаранин, Леонид Ананьевич 1947 ийыште шочын Ола округ вуйлатыше 2009 ий 29 октябрь[25] — 2014 ий 3 октябрь
Boss-icon.png Принцев, Александр Николаевич 1959 ийыште шочын Ола округ вуйлатыше 2014 ий 3 октябрь[26] — 2019 ий 26 сентябрь
Boss-icon.png Кузнецов, Виктор Михайлович увер уке Ола округ вуйлатыше 2019 ий 26 сентябрь[27] — 2024 ий 2 октябрь
Boss-icon.png Покровский, Лев Константинович 1986 ийыште шочын[28] Ола округ вуйлатыше 2024 ий 2 октябрь[29] — 2025 ий 24 сентябрь[30]
Boss-icon.png Кузьмин, Евгений Петрович 1977 ий 3 январьыште шочын[31] Ола округ вуйлатыше 2025 ий 29 декабрь (2025 ий 25 сентябрь врио) — кызытсе жап марте[32]

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 Изменен способ выборов глав трех муниципальных образований Марий Эл. Марийская правда. Тергыме кече: 19 пеледыш 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 Устав Йошкар-Олы изменится в соответствии с новым законодательством. Городская Газета. Тергыме кече: 19 пеледыш 2026.
  3. ↑ 1 2 В Марий Эл набирает ход реформа местного самоуправления. Марийская правда. Тергыме кече: 19 пеледыш 2026.
  4. ↑ Бутенин Николай Федорович. Сахаровский центр. Тергыме кече: 19 пеледыш 2026.
  5. ↑ Мочаев, 2007, с. 379.
  6. ↑ Мочаев, 2017, с. 322.
  7. ↑ Шабарин Евлампий Алексеевич. Марийская история в лицах. Тергыме кече: 19 пеледыш 2026. Архивлыме 3 теле 2016 ий.
  8. ↑ Известные люди Юринского района. Самсонов Павел Алексеевич // Юринский район. — Йошкар-Ола, 2007. — С. 268. — 304 с. — (История сёл и деревень Республики Марий Эл). — 1500 экз. — ISBN 978-5-87898-377-8.
  9. ↑ Мочаев, 2007, с. 316.
  10. ↑ История Собрания депутатов. Собрание депутатов городского округа "Город Йошкар-Ола". Тергыме кече: 19 пеледыш 2026. Архивлыме 24 вӱдшор 2016 ий.
  11. ↑ 1 2 3 4 5 Гаранин Л. А., Утросина С. А. Формирование и развитие правовых основ представительного органа власти городского округа «Город Йошкар-Ола» // Марийский юридический вестник : журнал. — 2015. — Вып. 2 (13). — С. 71—75. Архивлыме 2 теле 2016 ий.
  12. ↑ 1 2 3 4 5 Петрова, Наталья (28 октября 2016), Пять мэров марийской столицы: вспомнить поименно, Газета «Ваш Новый День», <https://web.archive.org/web/20161203061015/http://www.vnd12.ru/news/politika/10164-pyat-merov-mariyskoy-stolicy-vspomnit-poimenno.html>. 
  13. ↑ Мэр Йошкар-Олы (Марий Эл) сложил с себя обязанности главы самоуправления, Regnum, 24 декабря 2004, <https://web.archive.org/web/20161220032811/https://regnum.ru/news/polit/382385.html>. 
  14. ↑ Олег Павлович Войнов. Марийская правда (26 шыжа 2016). Тергыме кече: 19 пеледыш 2026. Архивлыме 2 теле 2016 ий.
  15. ↑ О назначении главы администрации городского округа «Город Йошкар-Ола» (мэра города). Собрание депутатов городского округа «Город Йошкар-Ола» (31 шыжа 2014). Тергыме кече: 19 пеледыш 2026. Архивлыме 2 теле 2016 ий.
  16. ↑ Мэр Йошкар-Олы досрочно отправлен в отставку, РИА Новости, 25 ноября 2015, <https://web.archive.org/web/20151126054819/http://ria.ru/politics/20151125/1328102710.html>. 
  17. ↑ Мэр города Йошкар-Ола. Информационный портал города Йошкар-Олы. Тергыме кече: 19 пеледыш 2026. Архивлыме 4 сорла 2014 ий.
  18. ↑ С врио мэра Йошкар-Олы подписан контракт, Газета Йошкар-Ола, 2015-12-08, <https://web.archive.org/web/20160816061956/http://gg12.ru/node/22226>. Тергыме: 1 теле 2016. 
  19. ↑ О назначении лица, временно исполняющего обязанности главы администрации городского округа «Город Йошкар-Ола» (мэра города). Собрание депутатов городского округа «Город Йошкар-Ола» (25 кылме 2015). Тергыме кече: 19 пеледыш 2026. Архивлыме 2 теле 2016 ий.
  20. ↑ О назначении главы администрации городского округа «Город Йошкар-Ола» (мэра города). Собрание депутатов городского округа «Город Йошкар-Ола» (28 теле 2015). Тергыме кече: 19 пеледыш 2026. Архивлыме 2 теле 2016 ий.
  21. ↑ Первым заммэра Йошкар-Олы назначен Антон Трудинов. Марийская правда. Тергыме кече: 19 пеледыш 2026.
  22. ↑ Йошкар-Олинское городское Собрание первого созыва (12 декабря 1993 г. — 25 октября 1996 г.). Собрание депутатов городского округа "Город Йошкар-Ола". Тергыме кече: 19 пеледыш 2026. Архивлыме 24 вӱдшор 2016 ий.
  23. ↑ Кто есть кто в Марий Эл, 2002, с. 91.
  24. ↑ Кто есть кто в Марий Эл, 2002, с. 393.
  25. ↑ Об избрании главы городского округа. Собрание депутатов городского округа «Город Йошкар-Ола» (29 шыжа 2009). Тергыме кече: 19 пеледыш 2026. Архивлыме 2 теле 2016 ий.
  26. ↑ Об избрании главы городского округа «Город Йошкар-Ола», председателя Собрания депутатов шестого созыва. Собрание депутатов городского округа «Город Йошкар-Ола» (3 шыжа 2014). Тергыме кече: 19 пеледыш 2026. Архивлыме 3 шыжа 2020 ий.
  27. ↑ Виктор Кузнецов возглавил горсобрание Йошкар-Олы, <https://www.marpravda.ru/news/sociym/yoshkar-olinskoe-gorsobranie-vozglavil-viktor-kuznetsov/>. 
  28. ↑ Кидшер (2024-10-02), Покровский Лев Константинович, <https://kidsher.ru/ru/dossier/50750/>. 
  29. ↑ 1 сессия 2.10.2024 (руш.). gor-sobry-ola.ru. Тергыме кече: 19 пеледыш 2026.
  30. ↑ Экс-глава Йошкар-Олы Лев Покровский станет советником Главы Марий Эл. Городская Газета. Тергыме кече: 19 пеледыш 2026.
  31. ↑ Кузьмин Евгений Петрович. Кидшер. Тергыме кече: 19 пеледыш 2026.
  32. ↑ Евгений Кузьмин избран главой Йошкар-Олы. НТА-Приволжье. Тергыме кече: 19 пеледыш 2026.

Литератур

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Йошкар-Ола_вуйлатыше-влак&oldid=1236886" гыч налме