Виноградов, Владислав Петрович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Виноградов.
Владислав Петрович Виноградов
VinogradovVP.jpg
Шочмо кече 1899 ий 29 сорла(1899-08-29)
Шочмо вер Чарла уезд, кызыт Медведево район, Марий Эл Республик
Колымо кече 1962 ий 13 вӱдшор(1962-04-13) (62 ий)
Колымо вер
Пурымаш  СССР
Службо жап Флаг России 1916—1917
Флаг СССР 1918 —
Званий интендант службын генерал-лейтенант
Кредалмаш/сар Икымше тӱнямбал сар,
Российыште граждан сар,
Кугу Ачамланде сар
Награде да премий
Ленин орден Орден Красного Знамени Орден Красного Знамени Орден Красного Знамени
Орден Красного Знамени I степенян Богдан Хмельницкий орден SU Order of Suvorov 2nd class ribbon.svg II степенян Кутузов орден
Орден Отечественной войны I степени SU Medal XX Years of the Workers' and Peasants' Red Army ribbon.svg «Моском аралымылан» медаль Медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»

Вес элысе:

Орден Короны Румынии I степени

Владислав Петрович Виноградов (1899 ий 29 август — 1962 ий 13 апрель[1], моло данный дене — 1899 ий 11 сентябрь[2], 1899 ий 23 август — 1962 ий 14 апрель[3]) — совет сарзе вуйлатыше, мер пашаеҥ, Икымше тӱнямбал, Граждан да Кугу Ачамланде сар-влакын салтакше, интендант (сарлан йӧным ыштен шогышо) службын генерал-лейтенантше.

Илыш корныжо

1899 ий 29 августышто Озаҥ губерний Чарла уездын Кузнецово селаштыже шочын (кызыт Марий Эл Республик Медведево вел)[3]. В. П. Виноградовын ачаже, Петр Ильич Виноградов, марий калык гыч, 1897 ийыште Озаҥысе юмышӱлыш (духовный) семинарийым тунем пытарыме деч вара Вера Григорьевна Гальбанская дене ушнен да шнуй саным налын[4].

Гальбанскиймыт тукым — тошто годсо шнуйъеҥ-влак тукым. Тукымыштым негызлыше — шнуйъеҥын эргыже Алексий Иванов 1802 ий гыч 1842 ий марте Озаҥысе черкын Цивильск оласе кугырак шнуйъеҥ олмым айлен[5]. Шнуйъеҥын ик эргыже — Евстафий Гальбанский — Чебоксарысе юмышӱлыш (духовный) училищыште тунемме деч вара юмышулышан лӱмым коден да Цивильск уездысе судыш граждан службыш куснен[6]. Григорий Евстафьевич Гальбанский тыгак Озаҥ губернийысе Спасск уездыште губернийысе секретарь олмышто служиен. 1881 ийыште тудын Вера ӱдыржӧ шочын — ончыкылык сарзе вуйлатышын аваже. Пеш эр ача-ава деч посна кодшо Вера Григорьевна Гольбанская кокажын Александра Евстафьевна Астраханцеван ешыштыже кушкын, тудо Чебоксар ола вуйын Д. А. Астраханцевын эргыжлан марлан лекше лийын[7].

1907 ийыште, марийже колымо деч вара, Вера Григорьевна эргыж-влак дене пырля Чебоксарыш куснен, тушто тудын шуко родо-тукымжо лийын. Священникын эргыже семын Владислав Петрович Чебоксарысе юмышӱлыш училищыш тунемаш пурен, но 1916 ийыште Икымше тӱнямбал сарлан кӧра тунеммым чарнаш да Озаҥысе сар училищын кӱчык курсыштыжо тунемаш пернен, тудым пытарыме деч вара Озаҥыште улшо 94-ше пехото шапаш полкын изирак офицержлан шогалтеныт; 1917 ий июньышто Кечывалвел-Касвел фронтын 163-шо полкышкыжо колтеныт. Кугу Октябрь революций деч вара демобилизоватлалтын, Владислав Петрович 1917 ийыште Чебоксарыш пӧртылын. 1918 ий тӱҥалтыште аваже колен. Ту ийынак февральыште В. П. Виноградов сар шотышто уездысе каҥашын пӧлкашкыже кагазвиктыш сомылым тӧрлышӧ олмыш пашаш пура, а вара сар пашан инструкторжо лиеш. 1920 ий гыч Виноградов Чебоксарысе батальон дене, а вара полкысо округ дене командоватлен. Тудо жапыштак Чуваш кундемысе сарысе комиссарын полышкалышыжлан тыршен. 1921–1922 ийлаште Чувашийыште шужен илыш жапыште В. П. Виноградов шужышо-влакым Туркестаныш эвакуироватлымаште лийын. Чебоксарысе футбол командын капитанже лийын.

Москосо Новодевичий шӱгарлаште Виноградовын шӱгарже

1927—1930 ийлаште Виноградов М. В. Фрунзе лӱмеш Сар академийын тыл да кӱлеш йӧным пуэн шогышо (снабжений) факультетын студентше лийын, тудым тунем пытарыме деч вара Москосо сар округын штабыштыже, Йошкар армийын Тӱҥ штабыштыже вуйлатыше олмылаште служиен, РККА Сарысе-озанлык академийыште кӱлеш йӧным пуэн шогышо кафедре вуйлатыше лийын.

1940 ий августышто Виноградовым Касвелысе посна сарысе округын тыл шотышто штаб начальникын алмаштышыжлан шогалтеныт. 1941 ий декабрьыште полковник Владислав Петрович Виноградовым Касвел войска-влакын командующийын алмаштышыжлан, а 1944 ий гыч — 3-шо Белорус фронтын тыл шотышто командующийын алмаштышыжлан шогалтеныт. 1941 ий мучаште тудлан генерал-майор, а 1943 ий мартыште генерал-лейтенант лӱмпалым пуымо. 1944 ий сентябрь гыч 1945 ий март марте Румынийыште Ушемысе эскерыше комиссий председательын алмаштышыже лийын. 1944 ий 10–12 сентябрьыште В. П. Виноградов Румыний дене тыныс нерген кутырен келшыме шотышто мутланымаште да тудым пеҥгыдемдымаште лийын[8].

Совет Армийын радамыштыже службым эртыме жапыште Ленин орден, ныл Йошкар Тисте орден, II степенян Суворов орден, II степенян Кутузов орден, 1-ше степенян Богдан Хмельницкий орден, 1-ше степенян Ачамланде сар орден, «Румынийын Короныже» орден, СССР-ын шуко медальже дене суапландаралтын[9].

Сар деч вара, 1946 ий 31 май гыч 1948 ий 3 июль марте СССР корно кыл шотышто министрын алмаштышыжлан тыршен, вара СССР Саргурал вийын тыл шотышто штабын начальникше, Сар академийын тыл да йӧным ыштен шогымо (снабжений) шанче да тунемме шотышто вуйлатышын алмаштышыже.

Сулен налме канышыш лекмеке, мер пашаште чолгалыкым ончыктен. СССР-ыште шахмат модышым вияҥдымашке кугу надырым пыштен, кужу жап СССР да РСФСР шахмат федерацийым вуйлатен.

Англичанла, французла, немычла, румынла, латинла, тошто грекла мутланен. Сарлан йӧным ыштен шогымо (снабжений), шахмат теорий шотышто икмыняр статьян авторжо, СССР-ыште шахмат историй нерген сборникын редакторжо.

1962 ий 13 апрельыште колен. Москосо Новодевичий шӱгарлаште тойымо[9]. Республикысе краевед тоштерын тошто пӧртыштыжӧ (Успений черкын пӧртыштыжӧ) В. П. Виноградовын сарзе суапшылан пӧлеклыме посна стенд лийын.

Палемдымаш

  1. ↑ Чувашская энциклопедия, 2006.
  2. ↑ Надпись на надгробном памятнике.
  3. ↑ 1 2 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009.
  4. ↑ Справочная книга Казанской епархии. — Казань. — 1904 г. — С. 449.
  5. ↑ Государственный исторический архив Чувашской Республики (ГИА ЧР), Ф. 225, Оп. 2, Д. 241, Л. 167—168: Там же, Ф. 228, Оп. 1, Д. 1, Л. 198—199.
  6. ↑ Там же, Ф. 227, Оп. 1, Д. 3, Л. 68; Там же, Ф. 89, Оп. 1, Д. 223, Л. 206, 241.
  7. ↑ Там же, Ф. 157, Оп. 1, Д. 28, Л. 321—322.
  8. ↑ Внешняя политика Советского Союза в период Отечественной войны. — М., 1946. — Т. 2. — С. 204—212.
  9. ↑ 1 2 Марийская биографическая энциклопедия-2, 2017, с. 82.

Литератур

  • Кудявнин В. От прапорщика до генерала : недавно исполнилось 100 лет со дня рождения генерала В. П. Виноградова / В. Кудявнин // Советская Чувашия. — 2000. — 12 апр.
  • Владислав Петрович Виноградов : 1899—1962. Крупный организатор тыловой службы / подгот. В. И. Кудявнин, В. Ф. Степанов // Военачальники. — Чебоксары, 2004. — С. 101—112.
  • Виноградов Владислав Петрович // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — Т. 1 : А-Е. — С. 318—319.
  • Виноградов Владислав Петрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 73. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Виноградов Владислав Петрович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 277. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Виноградов Владислав Петрович // История Марийского края в лицах. 1941—1945 гг. Великая Отечественная война. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2015. — С. 49—53. — 374 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-94950-070-5.
  • Сануков К. Н., Мочаев В. А. Виноградов Владислав Петрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 82. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Виноградов,_Владислав_Петрович&oldid=1223709" гыч налме