Шевнин, Николай Иванович

Николай Иванович Шевнин
Шочмо кече	1922 ий 30 кылме(1922-11-30)
Шочмо вер	Кучко ял, Оршанке район (кызыт Марий Эл)
Колымо кече	2002 ий 14 кылме(2002-11-14) (79 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Россий
Пурымаш	СССР
Войскан родшо	инженер войска
Службо жап	1942—1945
Званий	старшина
Часть	37-ше механизироватлыме бригадын (1-ше механизироватлыме корпус, 2-шо гвардиян танк армий, 1-ше Белорусс фронт)
Командоватлен	43-шо посна инженер-мине ротысо взвод командирын полшкалышыже
Кредалмаш/сар	Кугу Ачамланде сар
Награде да премий	сусыргымаш
Отставкыште	отставкыште

Николай Иванович Шевнин (30 кылме 1922, Кучко, Марий автоном область — 14 кылме 2002, Йошкар-Ола) — 37-ше механизироватлыме бригадын 43-шо посна инженер-мине ротысо взвод командиржын полшкалышыже (1-ше механизироватлыме корпус, 2-шо гвардиян танк армий, 1-ше Белорусс фронт) старшина, Кугу Ачамланде сарын салтакше, кум степенян Чап орденын кавалерже.

Илыш корныжо

1922 ий кылме тылзын 30-шо кечынже Оршанке вел Кучко ялыште (Марий Эл) кресаньык ешеш шочын. Руш. 8 классым тунем пытарен, да 1941 ийыште «пароход машинист» пашалан ямдылыше Угарманысе эҥер техникумым тунем пытарен. Угарманысе эҥер пароходствын «Кузбасс» пароходыштыжо машинистлан пашам тӱҥалын.

1942 ий пургыж тылзын Оршанке райвоенкомат Йошкар Армийыш налын. Владимир оласе 4-ше шапаш бригадыш колтымо, изирак командир-влакым ямдылыше полкысо школым тунем пытарен. 1942 ий пеледыш тылзе тӱҥалтыште Калинин фронтыш толын. 37-ше механизироватлыме бригадын 43-шо посна инженер-мине ротын минер-сапёр пӧлкажын командиржылан шогалтыме. Тиде ротышто Ржев гыч Берлин марте сар корным эртен.

Икымше кредалмаш Ржев ола верч лийын. Ржевым налме деч вара бригаде Степь фронтыш куснен. Икымше сар суаптарым Белгород-Харьков стратегий операцийын кредалмаштыже сулен, тунам шке пӧлкаж дене танк-влаклан да лӱйкалыше ужаш-влаклан вӱд гоч вончаш йӧным ыштен, рашыжым Ворскла эҥер гоч. «Патырлыклан» медаль дене суапландарыме. Варажым Шоласерысе Украиным утарыме верч кредалын.

1943 ий шыжа тылзын 15-ше кечынже ик кредалмашыште сусырген, пӱтынь сарыште икымше да пытартыш гана. Сусыр куштылго лийын, да тудо писын шке верышкыже пӧртылын.

1944 ий шорыкйол тылзын бригаде 1-ше механизировалыме корпус кышкарыште тылыш лектын, пел ий Харьковысе сар йырвелыште шапашыште шоген. 1944 ий пеледыш тылзын бригаде 1-ше Белорусс фронтын кредалмашкыже пурен.

1944 ий кеҥежым Белоруссийым утарыме кредалмаште эше кок сар суаптарым сулен: Йошкар Шӱдыр да 2-шо степенян Ачамланде сар орден-влакым. Польшым утарыме кредалмаште, Германийын мландыштыже поснак лӱддымылыкым ончыктен.

Висла-Одер операций годым, Висла гыч Одер марте ончык кайымаште сержант Шевнин шке пӧлкаж дене 16 мине пасум эрыктен, Пилица, Бзура да моло эҥер-влакым вончаш корным почын, ты корно дене бригаде да корпусысо салтак-влак ончык эртеныт.

1945 ий шорыкйол тылзын 19-ше кечынже Кутно ола (Польша) кумдыкышто старший сержант Шевнин кугу тул йымалне корным мине деч эрыктен, танк ваштареш вераҥдыме 9 миным кораҥден. Саргуралан вийлан ончык эрташ корным почын. Шорыкйол тылзын 20-шо кечынже Клодава ола воктене танк ваштареш кӱнчымӧ келге лаке гоч кӱварым чоҥымаште тыршен.

1-ше механизироватлыме корпусын 1945 ий пургыж тылзын 5-ше кечысе кӱштыкше почеш кугырак сержант Шевнин Николай Иванович 3-шо степенян Чап орден дене палемдалтын.

Икмыняр кече гыч уэш ойыртемалтын.

1945 ий пургыж тылзын 9-ше кечынже Хойна ола (Польша) верч кредалмаште шке пӧлкаж дене 10 утла гитлеровецым пытарен, кӱкшака верым налын да тудым бригадын тӱҥ вийже толмеш арален.

Тиде вашпижмашлан кок гана суапландараш темлыме: пургыж тылзын 18-ше кечынже Йошкар Тисте орденлан да идым тылзын 19-ше кечынже 2-шо степенян Чап орденлан. Пытартыш суаптар кӱштык Сеҥымаш деч вара кучыкталтын.

1-ше механизироватлыме корпусын 1945 ий ӱярня тылзын 6-шо кечысе кӱштыкше почеш (22/н №) кугырак сержант Шевнин Николай Иванович 3-шо степенян Чап орден дене палемдалтын (кокымшо гана, наградной листыште ончычсо 3-шо степенян Чап орденым кучыктымо нерген пале эше лийын огыл).

1945 ий шорыкйол тылзын 28-ше кечынже бригаде Нетце-Полше велне герман чек деке лектын. Сапёр-влак да нунын пелен Шевнин тушманын тул йымалне 10 шагат жапыште 108 метр кужытан кӱварым чоҥеныт. Померанийысе кредалмаш 37-ше бригадылан «Слуцко-Померанский» чаплӱмым конден.

Шорыкйол тылзын 24-ше кечынже Берлин ола воктене да ола верч кредалмаште шке пӧлкаже дене тушманын куатле инженер авыртыш-влакым кораҥден кертын. Тушманын тул йымалныже шке пӧлкаж дене 12 мине баррикадым шалатен, тидын годым шкеже 60 пехотылык миным кораҥден, 43 кӱртньӧ авыртышым пудештарен. Тыге тудо танк-влаклан корным почын да икымше танк дене пырля Берлиныш пурен. Уремысе кредалмаште шке саргуралже дене 12 фаустникым да 3 тушман снайперым пытарен.

1945 ий пургыж тылзын 11-ше кечынже Ангермюнде (Германий) ола велне Одер эҥерым вончымо годым старший сержант Шевнин ик эн ончыч тушман серыш куснен. Шымлен налмеке, вончымо верыште миным кораҥдылын, плацдармым налын да тудым тӱҥ вий толмеш арален.

Сар мучашсе кредалмаш-влаклан 1-ше степенян Чап орден дене палемдаш темлыме (1-ше степенян Ачамланде сар орденым налын) да Совет Ушем Герой лӱмым пуаш темлыме (Йошкар Тисте орден дене палемдыме).

2-шо гвардиян танк армийын 1945 ий пеледыш тылзын 7-ше кечысе кӱштыкше почеш (75/н №) старший сержант Шевнин Николай Иванович 2-шо степенян Чап орден дене палемдалтын (пургыж тылзын 9-ше кечысе кредалмашлан идым тылзын 16-шо кечысе суаптар лист почеш).

1946 ий кылме тылзын демобилизоватлыме. Шочмо верышкыже пӧртылын. Шуко ий Киров лӱмеш колхозышто механиклан пашам ыштен. Шочмо ялыштыже, вара Кучко ялыште илен.

СССР Кӱшыл Каҥаш Вуйверын 1956 ий ӱярня тылзын 31-ше кечысе кӱштыкше почеш 1945 ий ӱярня тылзын 6-шо кечысе кӱштыкым кораҥдыме да Шевнин Николай Ивановичым 1-ше степенян Чап орден дене суапландарыме. Чап орденын тичмаш кавалерже лийын.

1987 ий гыч Йошкар-Ола олаште илен. Технике лӱдыкшыдымылык шотышто инженерлан пашам ыштен.

Отставкысе старшина. 2002 ий кылме тылзын 14-ше кечынже колен. Кучко ялысе шӱгарлаште тоеныт.

Еш

• Пелашыже, вич йоча. Эргыже, ныл ӱдыр — Людмила, Галина, Алевтина да Валентина, нуно Йошкар-Олаште иленыт.

Суаптар-влак

• Йошкар Тисте орден (30.95.1945)
• I степенян Ачамланде сар орден (12.05.1945)
• I степенян Ачамланде сар орден (11.03.1985)
• II степенян Ачамланде сар орден (17.10.1943)
• Йошкар Шӱдыр орден (30.06.1944)
• Чап орденын тичмаш кавалерже:
  • I степенян Чап орден (31.03.1956) I степенян дене уэш наградитлыме (31.03.1956);
  • II степенян Чап орден (07.07.1945);
  • III степенян Чап орден (05.02.1945);
• медаль-влак, нунын коклаште:
  • «Патырлыклан» (11.10.1943)
  • «Варшавым утарымылан» (9.6.1945)
  • «Берлиным налмылан» (9.6.1945)
  • «Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий теммым палемдыме лӱмеш» (1970 ий вӱдшор тылзын 6-шо кечынже)
  • «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» (1945 ий ага тылзын 9-ше кечынже)
  • «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашын 20 идалыкше» (1965 ий ага тылзын 7-ше кечынже)
  • «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашын 30 идалыкше»
  • «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашын 40 идалыкше»
  • «Совет Армийлан да Флотлан 30 ий»
  • «СССР Саргуралан Вийлан 40 ий»
  • «СССР Саргуралан Вийлан 50 ий» (1967 ий теле тылзын 26-шо кечынже)
• «Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашын 25 идалыкше» тамга (1970)
• «Чапле минёр» тамга

Шарнымаш

• Шӱгар ӱмбалныже чапкӱм шогалтыме
• Тудын лӱмжӧ Россий Саргуралан вийжын Тӱҥ Храмыштыже возалтын, да «Шарнымаш корно» мемориалыште курымешлан палемдалтын.

Палемдымаш

Литератур

• Гребнев А. П. Через огненные рубежи (руш.). — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1972. — С. 5—25. — 144 с.
• Кавалеры ордена Славы трёх степеней: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии Д. С. Сухоруков. — М.: Воениздат, 2000. — 703 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-203-01883-9.
• Мочаев В. А. Шевнин Николай Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 402. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
• Шевнин Николай Иванович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 821. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
• Шевнин Николай Иванович // История Марийского края в лицах. 1941—1945 гг. Великая Отечественная война. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2015. — С. 272—274. — 374 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-94950-070-5.
• Мочаев В. А. Шевнин Николай Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 498. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

• Каргапольцев С. Шевнин, Николай Иванович (руш.). Сайт «Герои страны». Тергыме кече: 21 сорла 2022.
• Шевнин, Николай Иванович (руш.). Полные кавалеры ордена Славы: краткий биографический словарь. Министерство обороны Российской Федерации. Тергыме кече: 21 сорла 2022.
• Память об отце (руш.) (19 теле 2017). Тергыме кече: 26 сорла 2022.
• Шевнин Николай Иванович (руш.) (7 шорыкйол 2018). Тергыме кече: 26 сорла 2022.