Тютьков, Аркадий Григорьевич

Аркадий Григорьевич Тютьков
Аркадий Григорьевич Тютьков
Шочмо кече	2 ӱярня 1925
Шочмо вер	Шорокундыш, Килемар кундем, Марий Автоном Совет Социализм Республик, РСФСР[d], СССР;
Колымо кече	8 кылме 1995 (70 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Россий;
Эл	СССР → Россий
Шанче алан	Ялозанлык экономике
Паша вер	Н. К. Крупская лӱмеш марий кугыжаныш педагогике институт
Образований	Угарманысе виктем институт[d] (1954); КПСС ЦК пеленысе Кӱшыл партий школ[d] (1960);
Шанче степень	Экономике шанче кандидат
Шанче званий	доцент

Аркáдий Григóрьевич Тютькóв (2 ӱярня 1925, Шорокундыш, Марий Автоном Совет Социализм Республик — 8 кылме 1995, Йошкар-Ола) ― совет шанчызе-экономист, экономике шанче кандидат, доцент. Н. К. Крупская лӱмеш марий кугыжаныш педагогике институтын кугурак преподавательже, доцентше (1965―1991). Кугу Ачамланде сарын участникше. 1949 ий гыч ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.

Илыш корныжо

1925 ий 2 мартыште Марий Элын кызытсе Килемар кундемысе Шорокундыш селаште шочын^[1]^[2].

1943 ий февральыште РККА-шке ӱжалтын. Кугу Ачамланде сарын участникше: 1-ше Украин фронтышто 3-шо танк армийын 6-шо гвардий танк корпусшын 439-ше гвардий миномёт дивизионжын комсомол организацийын секретарьже, 272-шо гвардий миномёт полкын пулемётчикше, кугурак разведчик-эскерышыже, гвардий рядовой. Йӧным муын моштышо да лӱддымӧ сарзыеҥ семын ойыртемалтын. 1945 ий 29 апрельыште разведкыште немыч тӱшка деч кредалмашым приниматлен, кумытым пуштын, сусыргышо йолташым луктын. Прагым утарымашке ушнен, Берлиным штурмоватлен. Кок гана сусырген. 1949 ий мартыште армий гыч демобилизоватлалтын. I степенян Ачамланде сар, III степенян Чап орден-влак, медаль-влак дене, нунын коклаште кок гана «Лӱддымылыклан» медаль дене суапландаралтын^[1]^[3].

Шочмо кундемышкыже пӧртылмеке, 1949 ийыште ВКП(б)-ш пурен. 1954 ийыште Горькийысе областной партий школым тунем пытарен. 1955 ийыште ― Килемар МТС-ын парторганизацийжын секретарьже. 1957―1960 ийлаште — КПСС-ын Килемар райкомжын кокымшо секретарьже. 1960 ийыште заочнын КПСС ЦК пеленысе Кӱшыл партий школым тунем пытарен^[1].

1965―1991 ийлаште ― Н. К. Крупская лӱмеш марий кугыжаныш педагогике институтын кугурак преподавательже, доцентше. 1965 ийыште Саратовысо ялозанлык институтышто (руш.) (мар. «Марий АССР-ысе колхозлаште пашам организоватлыме формым совершенствоватлымаш» кандидатлык диссертацийым арален^[4], экономике шанче кандидат^[1].

1995 ий 8 ноябрьыште Йошкар-Олаште колен^[1]. Туруново шӱгарлаште тойымо^[3].

Шанче паша-влак

Умбакыже А. Г. Тютьковын шанче пашаже-влак списке ончыкталтеш^[1]^[4]^[5]:

Тютьков А. Г. Сельское хозяйство Марийской АССР за 50 лет. ― Йошкар-Ола: Маркнигоиздат, 1970. ― 27 с.; 20 см. ― (В помощь лектору/ Марийская организация общества «Знание» РСФСР).
Тютьков А. Г. Совершенствование форм организации труда в колхозах Марийской АССР: диссертация … кандидата экономических наук: 08.00.00. — Горький, 1965. — 250 с.: ил.

Чаплӱм ден суаптар-влак

Пашалан

«Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль (1970);
Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын (руш.) (мар. Чаптаныкше (1975)^[1].

Сарысе

III степенян Чап орден (17.05.1945)^[3];
I степенян Ачамланде сар орден (23.12.1985)^[3];
«Лӱддымылыклан» медаль (СССР) (05.08.1944, 16.03.1945)^[3];
«1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль (09.05.1945)^[3];
«Берлиным налмылан» медаль (09.06.1945)^[3];
«Прагым утарымылан» медаль (09.06.1945)^[3];
Сеҥымаш да Эрык медаль (Польшо, 1947)^[1].

Шарнымаш

А. Г. Тютьковын посна документ материалже-влак кызыт Йошкар-Оласе эртымгорно тоштерыште аралалтыт.

Палемдымаш

↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ Мочаев, 2017, с. 453.
↑ Широкундыш (Сорокундыш) | Родная Вятка (неопр.). rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 15 теле 2025.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ Тютьков Аркадий Григорьевич (руш.). pamyat.mari-el.gov.ru. Тергыме кече: 15 теле 2025.
↑ ¹ ² Тютьков, Аркадий Григорьевич. - Совершенствование форм организации труда в колхозах Марийской АССР (руш.). search.rsl.ru. Тергыме кече: 15 теле 2025.
↑ Аркадий Григорьевич Тютьков. Сельское хозяйство Марийской АССР за 50 лет. — Йошкар-Ола: Маркнигоиздат, 1970. — 27 с. — (В помощь лектору/ Марийск. организация о-ва "Знание" РСФСР).

Литератур

Мочаев В. А. Тютьков Аркадий Григорьевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 453. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
Иванов И. С. Страницы истории Марийского пединститута. ― Йошкар-Ола: Издательство МГПИ, 2007.
Марийский государственный университет. 50 лет. 1972―2022: иллюстрированное издание / Министерство науки и высшего образования Российской Федерации, ФГБОУ ВО «Марийский государственный университет»; ответственный редактор А. Г. Иванов. — Йошкар-Ола: Марийский гос. ун-т, 2022. — 128 с.

Кылвер-влак

Книга Памяти. Тютьков Аркадий Григорьевич.

[_d89ac0506f00e1cc-1] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ Мочаев, 2017, с. 453.

[2] Широкундыш (Сорокундыш) | Родная Вятка (неопр.). rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 15 теле 2025.

[:0-3] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ Тютьков Аркадий Григорьевич (руш.). pamyat.mari-el.gov.ru. Тергыме кече: 15 теле 2025.

[:1-4] ¹ ² Тютьков, Аркадий Григорьевич. - Совершенствование форм организации труда в колхозах Марийской АССР (руш.). search.rsl.ru. Тергыме кече: 15 теле 2025.

[5] Аркадий Григорьевич Тютьков. Сельское хозяйство Марийской АССР за 50 лет. — Йошкар-Ола: Маркнигоиздат, 1970. — 27 с. — (В помощь лектору/ Марийск. организация о-ва "Знание" РСФСР).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]