Руссина, Римма Арсентьевна

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Римма Арсентьевна Руссина
Руссина, Римма Арсентьевна.jpg
Шочмо кече 13 кылме 1931(1931-11-13)
Шочмо вер
Колымо кече 27 сорла 2000(2000-08-27) (68 ий)
Колымо вер
Гражданстве  СССР Россий
Профессий актрисе
Усталык жап 1954—1989
Амплуа трагик, комик
Театр М. Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш драме театр
Суаптар Марий АССР-ын калык артисткыже (1977)
Марий АССР-ын сулло артисткыже (1969)

Ри́мма Арсéнтьевна Рýссина (13 кылме 1931, Тошто Крешын, Горький край27 сорла 2000, Йошкар-Ола) ― марий совет театр актрисе. М. Шкетан лӱмеш марий драме театрын вӱдышӧ актрисыже-влак кокла гыч иктыже (1954—1989). Марий АССР-ын калык артисткыже (1977).

Илыш корныжо

1931 ий 13 ноябрьыште Марий Элын кызытсе Оршанке кундем Тошто Крешын ялысе кресаньык ешеш шочын[1][2][3][4]. Изиж годымак ачаж деч посна кодын. 1945 ийыште шочмо ялыштыже шымияш школым тунем пытарен[5], вара фельдшер-акушер школыш тунемаш пурен, тудым илыме вер укелан да нужналыклан кӧра кодаш логалын[6].

1948 ийыште ялозанлык техникумым тунем пытарен да Марий АССР-ысе Оршанке вел мланде пӧлкан бухгалтер-инспекторжылан пашам ыштен[6].

1954 ийыште А. Н. Островский лӱмеш Ленинградысе театр институтым  (руш.) тунем пытарен (РСФСР сымыктышын сулло пашаеҥже Л. Ф. Макарьевын курсшо, марий студий)[1][2][6].

1954 ийыште тунем пытарымеке, М. Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш театрын труппышкыжо толын, ты сценыште 35 ий жапыште 100 утла драме, тыгак комедий сынан рольым модын[1][2]. Шке модмыж дене калыкле сценысе школын эн сай йӱлажым чаплын аралыше марий актрисе-влакын радамышкыже пура. Рольым чоҥышыла, актрисе чӱчкыдын драматургын соавторжо лийын, чоҥымо койышым илыш вий дене темаш да тудлан шкешотан койыш-шоктышым пуаш полшен[6].

1989 ийыште пенсийыш лекмеке, актрисе Йошкар-Олаште Ю. Васильевын ойпого театр спектакльлаштыже модын, Марий самырык театрын тӱҥ администраторжылан пашам ыштен, шке моштымашыжым тӱҥалше самырык актёр-влак дене пайлен[6].

1969 ийыште марий театр сымыктышым вияҥдымашке кугу надырлан «Марий АССР-ын сулло артисткыже» чаплӱмым, а 1977 ийыште — «Марий АССР-ын калык артисткыже» чаплӱмым пуымо[1][2][6].

2000 ий 27 августышто Йошкар-Олаште колен[1][2].

Тӱҥ роль-влак

Р. А. Руссинан тӱҥ рольжо-влак списке[1][2][7]:

  • Люба («Поддубенские частушки», С. Антонов, 1955)
  • Павлина («Корнывожышто», А. Михайлов, 1956)
  • Клавий («Мÿкш отар», С. Чавайн, 1956)
  • Марина, Эчан вате («Салика», С. Николаев, 1956)
  • Варька («Пиалдыме» / «Бесталанная», И. Карпенко-Карый, 1958)
  • Тамара Зверева («Элнет», С. Чавайн, 1965)
  • Мария Павловна («Ава шӱм», С. Кайтов, 1966)
  • Верук («Эреҥер», М. Шкетан, 1967)
  • Тамара Павловна («Товатлыме куэ», А. Асаев, 1967)
  • Глафира («Егор Булычов и другие», М. Горький, 1968)
  • Сули («Алдиар», А. Волков, 1969)
  • Лыстывий («Салтак вате» М. Рыбаков, 1969)
  • Орик («Ачийжат-авийжат!..», М. Шкетан, 1970)
  • Танкабике («Тылзе петырналтме годым», М. Карим, 1972)
  • Васса Железнова («Васса Железнова», М. Горький, 1976)
  • Бернарда Альба («Пачемыш пыжаш», Ф.-Г. Лорка, 1977)
  • Серафима Павловна («Ольош», С. Иванов, 1981)
  • Пали («Пиалан шӱдыр», А. Волков, 1983)
  • Зинаида Григорьевна («Осал суксо-влак», А. Симуков, 1986)

Пагалымаш

Шарнымаш

Йошкар-Олаште Марий АССР-ын калык артисткыже Р. А. Руссинан шарныктыш оҥаже (Вознесенский ур., 108)
  • 2011 ий 29 ноябрьыште Йошкар-Олаште Вознесенский уремысе 108 №-ан пӧртыштӧ Марий АССР-ын калык артисткыже Р. А. Руссинам шарныктыше оҥам пайремлын почмо[8][9][10][11][12].
  • 2021 ий ноябрьыште Я. П. Майоров-Шкетанын Тоштер -пӧртыштыжӧ актрисе Р. А. Руссиналан пӧлеклалтше фотоончер почылтын[13].

Палемдымаш

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Мочаев, 2017, с. 370.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 682.
  3. Старое Крещено (Крессолье, Крестсола) | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 9 ӱярня 2017 ий.
  4. Информационный ресурс Республики Марий Эл "12rus.ru" :: Оршанский район. www.12rus.ru. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
  5. К 125-летию Старокрещенской школы | Авторская платформа Pandia.ru. pandia.ru. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 театр, Шкетан Руссина Римма Арсентьевна • М.Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр (руш.). М.Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр (25 вӱдшор 2021). Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
  7. «Марий Эл» ГТРК-ын шӧртньӧ фондшо гыч. «Марий рота» радиоспектакль (руш.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл» (11 ӱярня 2019). Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
  8. Об установке мемориальной доски Руссиной Р.А., народной артистке Марийской АССР (руш.). gor-sobry-ola.ru. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
  9. Памятная доска Р.А. Руссиной, Йошкар-Ола — 2ГИС (руш.). 2gis.ru. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
  10. Имя народной артистки Марийской АССР будет увековечено (руш.). МариМедиа. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
  11. Известной марийской артистке установят мемориальную доску, 2011-10-12, <https://web.archive.org/web/20231027084513/https://mariuver.com/2011/10/12/artistke-mem/>. Тергыме: 30 теле 2025. 
  12. Сто ролей Риммы Руссиной. www.marpravda.ru. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
  13. МУК «Историко-краеведческий музейный комплекс». m.vk.com. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.

Литератур

  • Георгина М. А. Спектакли по переводным пьесам в современном марийском драматическом театре // Вопросы марийского фольклора и искусства. Вып. I. — Йошкар-Ола, 1977. — С. 74—90.
  • Георгина М. Марийский драматический театр: Страницы истории (1917—1978). — Йошкар-Ола, 1979.
  • Горохов В. Сценыште — кумло ий: МАССР-ын калык артистка Р. А. Руссинан шочмыжлан 50 ий (30 лет на сцене: Народной артистке МАССР Р. А. Руссиной — 50 лет) // Марий коммуна. 1981. 21 ноябрь.
  • Георгина М. Рождённая для сцены // Марийская правда. 1981. 21 ноябрь.
  • Майоров Ф. Илыш кугорно (Дорога жизни): Очерк // Марий коммуна. 1991. 19 ноябрь.
  • Иванов С. Непредсказуемое дарование // Марийская правда. 1991. 16 ноябрь.
  • Руссина Р. А. // Земля оршанская. — Йошкар-Ола, 1994. — С. 41—43.
  • Иванов С. И. «Театр айдеме чоным да илышым пойдарыше пеш кугу комбинат…» («Театр — это обогащающий душу и жизнь человека очень большой комбинат») // Марий Эл. 1998. 28 февраль.
  • Иванов С. И. Талант корнышто ок почаҥ. Тудым кычалман. Мумек, перегыман (Талант на дороге не валяется. Его надо искать. Отыскав — беречь) // Кугарня. 1999. 5 ноябрь.
  • Руссина Р. Театр ждал своего режиссёра // Марийская правда. 2000. 31 октябрь.
  • Крылов В. Марий Элын артистше-влак: Римма Арсентьевна Руссина (Артисты Марий Эл) // Ончыко. — 2001. — № 11. — С.90—91.
  • Белкова С. «Ме йомакысе гай илышым иленна» («Мы прожили сказочную жизнь») // Марий Эл. 2001. 17 ноябрь.
  • Иванов С. Сцена — счастье и голгофа // Марийская правда. 2001. 22 ноябрь.
  • Кульбаева Н. И. Руссина Римма Арсентьевна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 307. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Руссина Римма Арсентьевна // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 682. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Кульбаева Н. И. Руссина Римма Арсентьевна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 370. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Энциклопедия театров Республики Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание / [Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл и др.; редкол.: К. А. Иванов (пред.) и др.; авт.-сост.: Белецкая Е. С. и др.]. — Йошкар-Ола, 2019. — 259 с.: ил., портр.

Кылвер-влак