Руссина, Римма Арсентьевна
| Римма Арсентьевна Руссина | |
|---|---|
| | |
| Шочмо кече | 13 кылме 1931 |
| Шочмо вер | |
| Колымо кече | 27 сорла 2000 (68 ий) |
| Колымо вер | |
| Гражданстве |
|
| Профессий | актрисе |
| Усталык жап | 1954—1989 |
| Амплуа | трагик, комик |
| Театр | М. Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш драме театр |
| Суаптар |
Марий АССР-ын калык артисткыже (1977) Марий АССР-ын сулло артисткыже (1969) |
Ри́мма Арсéнтьевна Рýссина (13 кылме 1931, Тошто Крешын, Горький край — 27 сорла 2000, Йошкар-Ола) ― марий совет театр актрисе. М. Шкетан лӱмеш марий драме театрын вӱдышӧ актрисыже-влак кокла гыч иктыже (1954—1989). Марий АССР-ын калык артисткыже (1977).
Илыш корныжо
1931 ий 13 ноябрьыште Марий Элын кызытсе Оршанке кундем Тошто Крешын ялысе кресаньык ешеш шочын[1][2][3][4]. Изиж годымак ачаж деч посна кодын. 1945 ийыште шочмо ялыштыже шымияш школым тунем пытарен[5], вара фельдшер-акушер школыш тунемаш пурен, тудым илыме вер укелан да нужналыклан кӧра кодаш логалын[6].
1948 ийыште ялозанлык техникумым тунем пытарен да Марий АССР-ысе Оршанке вел мланде пӧлкан бухгалтер-инспекторжылан пашам ыштен[6].
1954 ийыште А. Н. Островский лӱмеш Ленинградысе театр институтым тунем пытарен (РСФСР сымыктышын сулло пашаеҥже Л. Ф. Макарьевын курсшо, марий студий)[1][2][6].
1954 ийыште тунем пытарымеке, М. Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш театрын труппышкыжо толын, ты сценыште 35 ий жапыште 100 утла драме, тыгак комедий сынан рольым модын[1][2]. Шке модмыж дене калыкле сценысе школын эн сай йӱлажым чаплын аралыше марий актрисе-влакын радамышкыже пура. Рольым чоҥышыла, актрисе чӱчкыдын драматургын соавторжо лийын, чоҥымо койышым илыш вий дене темаш да тудлан шкешотан койыш-шоктышым пуаш полшен[6].
1989 ийыште пенсийыш лекмеке, актрисе Йошкар-Олаште Ю. Васильевын ойпого театр спектакльлаштыже модын, Марий самырык театрын тӱҥ администраторжылан пашам ыштен, шке моштымашыжым тӱҥалше самырык актёр-влак дене пайлен[6].
1969 ийыште марий театр сымыктышым вияҥдымашке кугу надырлан «Марий АССР-ын сулло артисткыже» чаплӱмым, а 1977 ийыште — «Марий АССР-ын калык артисткыже» чаплӱмым пуымо[1][2][6].
2000 ий 27 августышто Йошкар-Олаште колен[1][2].
Тӱҥ роль-влак
Р. А. Руссинан тӱҥ рольжо-влак списке[1][2][7]:
- Люба («Поддубенские частушки», С. Антонов, 1955)
- Павлина («Корнывожышто», А. Михайлов, 1956)
- Клавий («Мÿкш отар», С. Чавайн, 1956)
- Марина, Эчан вате («Салика», С. Николаев, 1956)
- Варька («Пиалдыме» / «Бесталанная», И. Карпенко-Карый, 1958)
- Тамара Зверева («Элнет», С. Чавайн, 1965)
- Мария Павловна («Ава шӱм», С. Кайтов, 1966)
- Верук («Эреҥер», М. Шкетан, 1967)
- Тамара Павловна («Товатлыме куэ», А. Асаев, 1967)
- Глафира («Егор Булычов и другие», М. Горький, 1968)
- Сули («Алдиар», А. Волков, 1969)
- Лыстывий («Салтак вате» М. Рыбаков, 1969)
- Орик («Ачийжат-авийжат!..», М. Шкетан, 1970)
- Танкабике («Тылзе петырналтме годым», М. Карим, 1972)
- Васса Железнова («Васса Железнова», М. Горький, 1976)
- Бернарда Альба («Пачемыш пыжаш», Ф.-Г. Лорка, 1977)
- Серафима Павловна («Ольош», С. Иванов, 1981)
- Пали («Пиалан шӱдыр», А. Волков, 1983)
- Зинаида Григорьевна («Осал суксо-влак», А. Симуков, 1986)
Пагалымаш
Шарнымаш
- 2011 ий 29 ноябрьыште Йошкар-Олаште Вознесенский уремысе 108 №-ан пӧртыштӧ Марий АССР-ын калык артисткыже Р. А. Руссинам шарныктыше оҥам пайремлын почмо[8][9][10][11][12].
- 2021 ий ноябрьыште Я. П. Майоров-Шкетанын Тоштер -пӧртыштыжӧ актрисе Р. А. Руссиналан пӧлеклалтше фотоончер почылтын[13].
Палемдымаш
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Мочаев, 2017, с. 370.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 682.
- ↑ Старое Крещено (Крессолье, Крестсола) | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 9 ӱярня 2017 ий.
- ↑ Информационный ресурс Республики Марий Эл "12rus.ru" :: Оршанский район. www.12rus.ru. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
- ↑ К 125-летию Старокрещенской школы | Авторская платформа Pandia.ru. pandia.ru. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 театр, Шкетан Руссина Римма Арсентьевна • М.Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр (руш.). М.Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр (25 вӱдшор 2021). Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
- ↑ «Марий Эл» ГТРК-ын шӧртньӧ фондшо гыч. «Марий рота» радиоспектакль (руш.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл» (11 ӱярня 2019). Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
- ↑ Об установке мемориальной доски Руссиной Р.А., народной артистке Марийской АССР (руш.). gor-sobry-ola.ru. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
- ↑ Памятная доска Р.А. Руссиной, Йошкар-Ола — 2ГИС (руш.). 2gis.ru. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
- ↑ Имя народной артистки Марийской АССР будет увековечено (руш.). МариМедиа. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
- ↑ Известной марийской артистке установят мемориальную доску, 2011-10-12, <https://web.archive.org/web/20231027084513/https://mariuver.com/2011/10/12/artistke-mem/>. Тергыме: 30 теле 2025.
- ↑ Сто ролей Риммы Руссиной. www.marpravda.ru. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
- ↑ МУК «Историко-краеведческий музейный комплекс». m.vk.com. Тергыме кече: 1 шорыкйол 2026. Архивлыме 27 шыжа 2023 ий.
Литератур
- Георгина М. А. Спектакли по переводным пьесам в современном марийском драматическом театре // Вопросы марийского фольклора и искусства. Вып. I. — Йошкар-Ола, 1977. — С. 74—90.
- Георгина М. Марийский драматический театр: Страницы истории (1917—1978). — Йошкар-Ола, 1979.
- Горохов В. Сценыште — кумло ий: МАССР-ын калык артистка Р. А. Руссинан шочмыжлан 50 ий (30 лет на сцене: Народной артистке МАССР Р. А. Руссиной — 50 лет) // Марий коммуна. 1981. 21 ноябрь.
- Георгина М. Рождённая для сцены // Марийская правда. 1981. 21 ноябрь.
- Майоров Ф. Илыш кугорно (Дорога жизни): Очерк // Марий коммуна. 1991. 19 ноябрь.
- Иванов С. Непредсказуемое дарование // Марийская правда. 1991. 16 ноябрь.
- Руссина Р. А. // Земля оршанская. — Йошкар-Ола, 1994. — С. 41—43.
- Иванов С. И. «Театр айдеме чоным да илышым пойдарыше пеш кугу комбинат…» («Театр — это обогащающий душу и жизнь человека очень большой комбинат») // Марий Эл. 1998. 28 февраль.
- Иванов С. И. Талант корнышто ок почаҥ. Тудым кычалман. Мумек, перегыман (Талант на дороге не валяется. Его надо искать. Отыскав — беречь) // Кугарня. 1999. 5 ноябрь.
- Руссина Р. Театр ждал своего режиссёра // Марийская правда. 2000. 31 октябрь.
- Крылов В. Марий Элын артистше-влак: Римма Арсентьевна Руссина (Артисты Марий Эл) // Ончыко. — 2001. — № 11. — С.90—91.
- Белкова С. «Ме йомакысе гай илышым иленна» («Мы прожили сказочную жизнь») // Марий Эл. 2001. 17 ноябрь.
- Иванов С. Сцена — счастье и голгофа // Марийская правда. 2001. 22 ноябрь.
- Кульбаева Н. И. Руссина Римма Арсентьевна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 307. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
- Руссина Римма Арсентьевна // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 682. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
- Кульбаева Н. И. Руссина Римма Арсентьевна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 370. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
- Энциклопедия театров Республики Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание / [Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл и др.; редкол.: К. А. Иванов (пред.) и др.; авт.-сост.: Белецкая Е. С. и др.]. — Йошкар-Ола, 2019. — 259 с.: ил., портр.
Кылвер-влак
- Марийский национальный театр драмы имени М. Шкетана. Руссина Римма Арсентьевна, 2021-04-25, <http://shketan.ru/russina-r-a/>. Тергыме: 27 шорыкйол 2026.
- Кылме тылзын 13 кечынже шочшо-влак
- 1931 ийыште шочшо-влак
- Оршанке районышто шочшо-влак
- Сорла тылзын 27 кечынже колышо-влак
- 2000 ийыште колышо-влак
- Йошкар-Олаште колышо-влак
- Алфавит почеш персоналий-влак
- Алфавит почеш актрисе-влак
- А. Н. Островский лӱмеш Ленинградысе театр институтым тунем лекше-влак
- Марий АССР-ын калык артистше-влак
- Марий АССР-ын сулло артистше-влак
- Марий Элысе актёр-влак