Пирогов, Ефим Иванович

РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Пирогов.

Ефим Иванович Пирогов
Шочмо кече	26 теле 1896(1896-12-26)
Шочмо вер	Пирогоп, Вӱрзым уезд, Виче губерний, Россий империй
Колымо кече	25 ӱярня 1949(1949-03-25) (52 ий)
Колымо вер	Екатеринбург, РСФСР, СССР
Пурымаш	Россий империй →  СССР
Войскан родшо	кӱртньыгорно войска, артиллерий
Службо жап	1915—1949
Званий
Командоватлен	Йӱдвел-Кавказ фронтын 8-ше посна кӱртньыгорно бригадыже (1941—1943); 47-ше посна кӱртньыгорно бригаде (1944—1945); 3-шо да 2-шо Украин фронт-влакын кӱртньыгорно войскашт дене (1944—1945)
Кредалмаш/сар	Икымше тӱнямбал сар, Граждан сар (Кронштадт восстаний), Кугу Ачамланде сар (Кавказым аралымаш, Прагысе операций, Берлинысе штурм)
Награде да премий

Ефи́м Ивáнович Пирогóв (26 теле 1896, Пирогоп, Вӱрзым уезд, Виче губерний, Россий империй — 25 ӱярня 1949, Екатеринбург) ― совет сарзе вуйлатыше. Ныл сарын участникше: Икымше тӱнямбал сар, Граждан сар, совет-финн сар да Кугу Ачамланде сар. Кугу Ачамланде сар жапыште Йӱдвел-Кавказ фронтын 8-ше посна кӱртньыгорно бригадыжын командирже (1941—1943), 47-ше посна кӱртньыгорно бригадын командирже (1944—1945), 3-шо да 2-шо Украин фронт-влакын кӱртньыгорно войскаштын начальникше (1944—1945). Технический войскан генерал-майоржо (1944). Ленин орденын кавалерже (1945).

Илыш корныжо

1896 ий 26 декабрьыште кызытсе Марий Элын Шернур районысо Пирогоп ялыште йорло кресаньык ешеш шочын. Коҥганур волостьысо Сердеж тӱҥ школын 3 классым тунем пытарен, вӱд вакшыште вакшызын тунемшыже лийын.

1915 ийыште Руш император армийыш налыныт, Икымше тӱнямбал сарын участникше. 1918 ий августышто Йошкар Армий радамыш налыныт, курсым пытарымеке артиллерий дивизионын взвод командирже лийын, Эрвел фронтышто Колчак ваштареш кредалын. 1920 ийыште РККА Петроград техникумын курсант-влак взводшын командирже лийын, Кронштадт восстанийыште участвоватлен. 1936 ийыште Сарзе-транспорт академийым тунем пытарен. 1938 ий августышто кӱртньыгорно полкын штаб вуйлатышыжлан, а 1939 ийыште уэмдыме паша виктем вуйлатышылан шогалтеныт.

Совет-финн сарыште лийын. 1940 ийыште полковник чаплӱмым пуэныт.

Кугу Ачамланде сарын участникше: 1941—1943 ийлаште — Йӱдвел-Кавказ фронтын 8-ше посна кӱртньыгорно бригадыжын командирже, 1943—1944 ийлаште — 47-ше посна кӱртньыгорно бригадын командирже. 1944—1945 ийлаште — 3-шо да 2-шо Украин фронт-влакын кӱртньыгорно войскаштын начальникше. 1944 ий 3 июньышто технический войскан генерал-майоржо чаплӱмым пуэныт. Кавказым аралымаште, Чехословакийым утарымаште да Берлиным налмаште лийын.

Сар деч вара, 1946—1949 ийлаште, 1-ше ЖДК-ан, 4-ше ЖДК-ан кӱртньыгорно войска корпусын командир алмаштышыже лийын. Нуно Украиныште да Уралыште кӱртньыгорно-влакым уэмдыме пашам эртареныт. Тазалыклан кӧра отставкыш каен.

Сарысе суаплан Йошкар Шӱдыр орден (1941), Паша Йошкар Тисте орден (1941), Йошкар Тисте орден (1944, кок гана), Ленин орден (1945), I степенян Богдан Хмельницкийын орденже (1945, кок гана), III классан «Польшым уэш нӧлтымаш» орден (1945), «Чехословакийын сар крестше» орден (1945) да сарзе медаль-влак дене суапландаралтын.

1949 ий 25 мартыште Свердловскыште колен. Москошто Новодевичье шӱгарлаште тойымо.

Суаптар-влак

• Ленин орден (21.02.1945);
• Йошкар Тисте орден (01.05.1944, 03.11.1944);
• Йошкар Шӱдыр орден (22.02.1941);
• I степенян Богдан Хмельницкий орден (27.06.1945, 29.06.1945);
• Паша Йошкар Тисте орден (1941);
• III классан «Польшым уэш нӧлтымаш» орден (1945);
• «Чехословакийын сарзе ыресше» орден (1945);
• «Кавказым аралымылан» медаль (1943);
• «1941—1945-ше ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль (1945);
• «Прагым утарымылан» медаль;
• «Пашазе-кресаньык Йошкар Армийлан XX ий» лӱмгече медаль (1938).

Палемдымаш

Литератур

• Наши герои: очерки / сост. М. Т. Сергеев. — Йошкар-Ола, 1985. — 368 с.
• Сергеев М. Т. Дороги его жизни // Марийская правда. — 26 декабря 1986 г.
• Пирогов Ефим Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 282—283. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
• Пирогов Ефим Иванович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 623. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
• Колесников А. Ю. Пирогов Ефим Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 341. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

• Уржумская Земля. Прошлое и настоящее. Пирогов Ефим Иванович, генерал-майор технических войск (1896—1949).
• Сернурский музейно-выставочный комплекс имена А. Конакова. Декабрь 2016 г. К 120-летию со дня рождения генерал-майора технических войск Е. И. Пирогова.
• Память народа. Пирогов Ефим Иванович. Год рождения: __.__.1896.