Мосунов, Анатолий Иванович
| Анатолий Иванович Мосунов | |
|---|---|
| Анатолий Мосунов | |
| | |
| Шочмо годсо лӱм | Анатолий Иванович Мосунов |
| Шочмо кече | 1925 ий 17 кылме |
| Шочмо вер | РСФСР, Марий автоном область, У Торъял кундем, Антоново ял |
| Колымо кече | 1988 ий 19 теле (63 ий) |
| Колымо вер | Йошкар-Ола |
| Гражданлык |
|
| Паша сомыл | серызе, почеламутчо, кусарыше |
| Награде да премий | |
Анатолий Иванович Мосунов (17 кылме 1925, У Торъял кундем, Марий автоном область — 19 теле 1988, Йошкар-Ола) — марий совет поэт, кусарыше, журналист, редактор. СССР писатель ушемын йыжъеҥже. Кугу Ачамланде сарын салтакше. Марий Эл Республикысе Чыкма ола гимнын текстшым рушлаш кусарыше автор.
Илыш корныжо
Кресаньык ешеш шочын[1]. Ешыже Какшанмучаш (Пектубаево, У Торъял) селашке илаш куснен, тыште кыдалаш школым тунем пытарен. 1939 ийыште комсомол радамыш ушнен да 14 ияш ялысе клубым вуйлаташ тӱҥалын[2].
1943 ийыште 18 ияш шке кумылын фронтыш каен[2]. Телавскысе пехото-пулемёт училищын курсантше, гвардий юж-десант бригадын автоматчикше, миномёт ылыжтарыше, гвардий рядовойжо лӱмпале дене Кечывалвел фронтышто газет журналист лийын. Украиным, Венгрийым, Чехословакийым, Румынийым, Польшым да Австрийым утарышаш верч кредалмаште лийын[3]. Венгрийыште, Балатон ер воктене, кид дене кредалмаште нелын сусырген[2]. Кугу Ачамланде сар пытымеке, армийыште кодын да сар газет-влакын сылнымут пашаеҥжылан пашам ыштен[4].
1949 ийыште шапашыш лектын, «Марийская правда» газетыш сылнымут пашаеҥлан пашаш пура[5]. 1950—1952 ийлаште М. Горький лӱмеш Сылнымут институтышто тунемеш, но тунем ок пытаре[4].
Вара уэш журналист пашам шуя: «Социалистическая Якутия», «Вперёд» (Оршанке вел) газет-влакын, Саратов кундемысе район газет-влакын пашаеҥже. Тыгак Марий книга издательствыште редакторлан пашам ыштен[5]. 1969 ийыште Марий АССР серызе-влак ушемын сылнымут консультантше лийын, руш поэзий секцийым вуйлатен, сылнымутым чолган чапландарен[5].
1988 ий 19 декабрьыште Йошкар-Олаште колен.
Сылнымут пашаже
Шке почеламутшым Кугу Ачамланде сар жапыште возаш да савыкташ тӱҥалын. Самырык поэтын икымше возымыжым моско поэт П. Железнов да ленинград поэт С. Макаров сайлан шотленыт[2]. Шке почеламутшым фронтысо газетлаште савыктен. Тыге, 3-шо Украин фронтын «За честь Родины» газет редакцийын сылнымут пашаеҥже лийын, тудо тыште шке сар жапысе почеламутшым савыкта[5].
«Первые всходы», «Под мирным небом», «Огни Поволжья», «Подлесок» да моло почеламут сборник-влакын авторжо. Йоча-влаклан почеламутым возен («Мохнатый рыболов» сборник). Тыгак шке почеламутшым республикысе периодикыште, «Дружба» альманахыште, «Пионер йÿк» журналыште савыктен[6].
1969 ий гыч СССР писатель-влак ушемын йыжъеҥже[6].
Калык шот дене руш лийын, марла сайын кутырен, марий поэт-влак В. Колумб да М. Казаков дене келшен. Марий поэзийын классикше С. Чавайнын, М. Казаковын, М. Майнын, В. Чалайын, В. Колумбын шуко почеламутшым, якут поэт-влак М. Ефимовын, В. Алданскийын, С. Элляйын, С. Васильевын, марий поэт Д. Исламовын «Новоселье» почеламут сборникыштым рушлаш кусарен[6]. М. Шкетанын «Эреҥер» романыштыже да Н. Арбанын «Кеҥеж йÿд» сем комедийыштыже кусарыме муро-влакым кӱкшын акленыт. Чыкма олан гимнжым «Берег горный — край любимый» рушлаш кусарен, тудын мутшым курыкмарий поэт Н. Егоров возен[6].
Тудын почеламутлажым марий поэт-влак тыгак марлаш кусареныт. Нине кусарыме-влак «Пиалан илыш» альманахыште да моло изданийлаште савыкталтыныт[4].
Шарнымаш
2015 ийыште поэт А. Мосуновын шочмыжлан 90 ий темме лӱмеш «Паруса воспоминаний» книга лектын[4][7].
Суаптар
- II степенян Ачамланде сар орден (1985)[6];
- «Лӱддымылыклан» медаль (26.05.1945)[3];
- «Веным налмылан» медаль[6];
- «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль[6].
Тӱҥ произведений-влак
Умбакыже А. Мосуновын тӱҥ произведенийже-влак лӱмер рушла ончыкталтын[6]:
- Первые всходы: стихи. — Йошкар-Ола, 1951. — 64 с.
- Под мирным небом: стихи. — Йошкар-Ола, 1957. — 72 с.
- Огни Поволжья: стихи. — Йошкар-Ола, 1966. — 64 с.
- Служил мальчишка в эскадроне: поэма. — Йошкар-Ола, 1968. — 24 с.
- Подлесок: стихи и поэма. — Йошкар-Ола, 1970. — 64 с.
- Мохнатый рыболов: стихи. — Йошкар-Ола, 1979. — 16 с.
- Горсть земли: поэма // Дружба. — Йошкар-Ола, 1981. — С. 102—108.
- Стучит акация в окошко: стихи. — Йошкар-Ола, 1988. — 128 с.
Палемдымаш
- ↑ Антоново (Большая Толмань Мосуновы). Родная Вятка. Крееведческий портал. (12 шорыкйол 2016). Тергыме кече: 14 вӱдшор 2020. Архивлыме 27 кылме 2020 ий.
- ↑ 1 2 3 4 Ветеран войны из Марий Эл, журналист «Марийской правды» Анатолий Мосунов «открыл» для русских марийскую поэзию. Тергыме кече: 14 вӱдшор 2020. Архивлыме 10 ага 2017 ий.
- ↑ 1 2 Мосунов Анатолий Иванович, 1925. Память народа - информационный портал.
- ↑ 1 2 3 4 Суворова И. «Я книгу дней своих листаю…» Официальный сайт городской газеты "Йошкар-Ола" (22 кылме 2015).
- ↑ 1 2 3 4 Писатели МЭ, 2008, с. 421.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Писатели МЭ, 2008, с. 422.
- ↑ Ямщикова В. В. Страницы биографии поэта А. Мосунова. презентация книги "Паруса воспоминаний". Научная электронная библиотека ELIBRARY.RU.
Литератур
- Беспалова Г. Е., Васин К. К., Зайниев Г. З. А. Мосунов // Писатели Марийской АССР: биобиблиографический справочник / Отв. А. В. Селин. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1988. — С. 188—190. — 376 с. — 5000 экз.
- Анатолий Мосунов // Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / Сост. А. Васинкин, В. Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — С. 421—423. — 752 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-7590-0966-5.
- Мосунов Анатолий Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 244. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
- Зайниев Г. З., Мочаев В. А. Мосунов Анатолий Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 291. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
- Мосунов Анатолий Иванович // Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / Сост. Г. Сабанцев, Ю. Соловьёв и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2020. — С. 235—236. — 423 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-7590-1285-6.
Кылвер-влак
- Ветеран войны из Марий Эл, журналист «Марийской правды» Анатолий Мосунов «открыл» для русских марийскую поэзию, <https://www.marpravda.ru/news/vsja-respyblika/veteran-voyny-zhurnalist-mariyskoy-pravdy-anatoliy/>. Тергыме: 13 шыжа 2025.
- «Я книгу дней своих листаю…» — «Йошкар-Ола» | городская газета (неопр.). www.gg12.ru. Тергыме кече: 13 шыжа 2025.
- Бессмертный полк. Йошкар-Ола. Мосунов Анатолий Иванович (руш.). www.moypolk.ru. Тергыме кече: 13 шыжа 2025.
- Сосунов Анатолий Иванович, 1925. Документы участника войны. (неопр.). Память народа. Тергыме кече: 13 шыжа 2025.
- Антоново (Большая Толмань Мосуновы) | Родная Вятка (руш.). rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 13 шыжа 2025.
- Кылме тылзын 17 кечынже шочшо-влак
- 1925 ийыште шочшо-влак
- Теле тылзын 19 кечынже колышо-влак
- 1988 ийыште колышо-влак
- II степенян Ачамланде сар орден дене суапландаралтше-влак
- «Лӱддымылыклан» медаль дене суапландаралтше-влак (СССР)
- «Веным налмылан» медаль дене суапландаралтше-влак
- «1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль дене суапландаралтше-влак
- Алфавит почеш персоналий-влак
- У Торъял кундемыште шочшо-влак
- Йошкар-Олаште колышо-влак
- Руш серызе-влак
- Марий почеламутчо-влак