Мосунов, Анатолий Иванович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Анатолий Иванович Мосунов
Анатолий Мосунов
Мосунов, Анатолий Иванович.jpg
Шочмо годсо лӱм Анатолий Иванович Мосунов
Шочмо кече 1925 ий 17 кылме(1925-11-17)
Шочмо вер РСФСР, Марий автоном область, У Торъял кундем, Антоново ял
Колымо кече 1988 ий 19 теле(1988-12-19) (63 ий)
Колымо вер Йошкар-Ола
Гражданлык  СССР
 Россий
Паша сомыл серызе, почеламутчо, кусарыше
Награде да премий

Орден Отечественной войны II степени  — 1985 Медаль «За отвагу» (СССР) — 1945 SU Medal For the Capture of Vienna ribbon.svg Медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»

Анатолий Иванович Мосунов (17 кылме 1925, У Торъял кундем, Марий автоном область19 теле 1988, Йошкар-Ола) — марий совет поэт, кусарыше, журналист, редактор. СССР писатель ушемын йыжъеҥже. Кугу Ачамланде сарын салтакше. Марий Эл Республикысе Чыкма ола гимнын текстшым рушлаш кусарыше автор.

Илыш корныжо

Кресаньык ешеш шочын[1]. Ешыже Какшанмучаш (Пектубаево, У Торъял) селашке илаш куснен, тыште кыдалаш школым тунем пытарен. 1939 ийыште комсомол радамыш ушнен да 14 ияш ялысе клубым вуйлаташ тӱҥалын[2].

1943 ийыште 18 ияш шке кумылын фронтыш каен[2]. Телавскысе пехото-пулемёт училищын курсантше, гвардий юж-десант бригадын автоматчикше, миномёт ылыжтарыше, гвардий рядовойжо лӱмпале дене Кечывалвел фронтышто газет журналист лийын. Украиным, Венгрийым, Чехословакийым, Румынийым, Польшым да Австрийым утарышаш верч кредалмаште лийын[3]. Венгрийыште, Балатон ер воктене, кид дене кредалмаште нелын сусырген[2]. Кугу Ачамланде сар пытымеке, армийыште кодын да сар газет-влакын сылнымут пашаеҥжылан пашам ыштен[4].

1949 ийыште шапашыш лектын, «Марийская правда» газетыш сылнымут пашаеҥлан пашаш пура[5]. 1950—1952 ийлаште М. Горький лӱмеш Сылнымут институтышто тунемеш, но тунем ок пытаре[4].

Вара уэш журналист пашам шуя: «Социалистическая Якутия», «Вперёд» (Оршанке вел) газет-влакын, Саратов кундемысе район газет-влакын пашаеҥже. Тыгак Марий книга издательствыште редакторлан пашам ыштен[5]. 1969 ийыште Марий АССР серызе-влак ушемын сылнымут консультантше лийын, руш поэзий секцийым вуйлатен, сылнымутым чолган чапландарен[5].

1988 ий 19 декабрьыште Йошкар-Олаште колен.

Сылнымут пашаже

Шке почеламутшым Кугу Ачамланде сар жапыште возаш да савыкташ тӱҥалын. Самырык поэтын икымше возымыжым моско поэт П. Железнов да ленинград поэт С. Макаров сайлан шотленыт[2]. Шке почеламутшым фронтысо газетлаште савыктен. Тыге, 3-шо Украин фронтын «За честь Родины» газет редакцийын сылнымут пашаеҥже лийын, тудо тыште шке сар жапысе почеламутшым савыкта[5].

«Первые всходы», «Под мирным небом», «Огни Поволжья», «Подлесок» да моло почеламут сборник-влакын авторжо. Йоча-влаклан почеламутым возен («Мохнатый рыболов» сборник). Тыгак шке почеламутшым республикысе периодикыште, «Дружба» альманахыште, «Пионер йÿк» журналыште савыктен[6].

1969 ий гыч СССР писатель-влак ушемын йыжъеҥже[6].

Калык шот дене руш лийын, марла сайын кутырен, марий поэт-влак В. Колумб да М. Казаков дене келшен. Марий поэзийын классикше С. Чавайнын, М. Казаковын, М. Майнын, В. Чалайын, В. Колумбын шуко почеламутшым, якут поэт-влак М. Ефимовын, В. Алданскийын, С. Элляйын, С. Васильевын, марий поэт Д. Исламовын «Новоселье» почеламут сборникыштым рушлаш кусарен[6]. М. Шкетанын «Эреҥер» романыштыже да Н. Арбанын «Кеҥеж йÿд» сем комедийыштыже кусарыме муро-влакым кӱкшын акленыт. Чыкма олан гимнжым «Берег горный — край любимый» рушлаш кусарен, тудын мутшым курыкмарий поэт Н. Егоров возен[6].

Тудын почеламутлажым марий поэт-влак тыгак марлаш кусареныт. Нине кусарыме-влак «Пиалан илыш» альманахыште да моло изданийлаште савыкталтыныт[4].

Шарнымаш

2015 ийыште поэт А. Мосуновын шочмыжлан 90 ий темме лӱмеш «Паруса воспоминаний» книга лектын[4][7].

Суаптар

Тӱҥ произведений-влак

Умбакыже А. Мосуновын тӱҥ произведенийже-влак лӱмер рушла ончыкталтын[6]:

  • Первые всходы: стихи. — Йошкар-Ола, 1951. — 64 с.
  • Под мирным небом: стихи. — Йошкар-Ола, 1957. — 72 с.
  • Огни Поволжья: стихи. — Йошкар-Ола, 1966. — 64 с.
  • Служил мальчишка в эскадроне: поэма. — Йошкар-Ола, 1968. — 24 с.
  • Подлесок: стихи и поэма. — Йошкар-Ола, 1970. — 64 с.
  • Мохнатый рыболов: стихи. — Йошкар-Ола, 1979. — 16 с.
  • Горсть земли: поэма // Дружба. — Йошкар-Ола, 1981. — С. 102—108.
  • Стучит акация в окошко: стихи. — Йошкар-Ола, 1988. — 128 с.

Палемдымаш

  1. Антоново (Большая Толмань Мосуновы). Родная Вятка. Крееведческий портал. (12 шорыкйол 2016). Тергыме кече: 14 вӱдшор 2020. Архивлыме 27 кылме 2020 ий.
  2. 1 2 3 4 Ветеран войны из Марий Эл, журналист «Марийской правды» Анатолий Мосунов «открыл» для русских марийскую поэзию. Тергыме кече: 14 вӱдшор 2020. Архивлыме 10 ага 2017 ий.
  3. 1 2 Мосунов Анатолий Иванович, 1925. Память народа - информационный портал.
  4. 1 2 3 4 Суворова И. «Я книгу дней своих листаю…» Официальный сайт городской газеты "Йошкар-Ола" (22 кылме 2015).
  5. 1 2 3 4 Писатели МЭ, 2008, с. 421.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 Писатели МЭ, 2008, с. 422.
  7. Ямщикова В. В. Страницы биографии поэта А. Мосунова. презентация книги "Паруса воспоминаний". Научная электронная библиотека ELIBRARY.RU.

Литератур

  • Беспалова Г. Е., Васин К. К., Зайниев Г. З. А. Мосунов // Писатели Марийской АССР: биобиблиографический справочник / Отв. А. В. Селин. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1988. — С. 188—190. — 376 с. — 5000 экз.
  • Анатолий Мосунов // Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / Сост. А. Васинкин, В. Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — С. 421—423. — 752 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-7590-0966-5.
  • Мосунов Анатолий Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 244. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Зайниев Г. З., Мочаев В. А. Мосунов Анатолий Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 291. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Мосунов Анатолий Иванович // Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / Сост. Г. Сабанцев, Ю. Соловьёв и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2020. — С. 235—236. — 423 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-7590-1285-6.

Кылвер-влак