Куклин, Михаил Алексеевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Михаил Алексеевич Куклин
Куклин, Михаил Алексеевич.jpg
Шочмо кече 1910 ий 21 кылме(1910-11-21)
Шочмо вер Шулин, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй
Колымо кече 1994 ий 11 идым(1994-09-11) (83 ий)
Колымо вер Советский, Марий Эл, Россий
Пурымаш  Россий империй →  СССР →  Россий
Войскан родшо артиллерий
Службо жап 1933—1936, 1941—1946
Званий
Капитан
Кредалмаш/сар Кугу Ачамланде сар: Моском аралымаш, Ржевысе кредалмаш, Белоруссийысе операций (1944), Прибалтикысе операций (1944), Варшавым утарымаш, Прагысе операций
Награде да премий

Михаил Алексеевич Куклин (21 кылме 1910, Шулин, Советский район — 11 идым 1994, Советский, Марий Эл Республик) — совет сарзе пашаеҥ. Кугу Ачамланде сар жапыште — касвел фронтлаште 5-ше армийын 36-шо лӱйкалыше корпусшын 352-шо лӱйкалыше дивизийжын 1158-ше лӱйкалыше полкын миномёт ротыжын командирже, капитан. Куд орденын, тидын коклаште кум Ачамланде сар орденын, кавалерже. 1942 ий гыч ВКП(б) йыжъеҥ.

Илыш корныжо

1910 ий 18 ноябрьыште кызытсе Марий Элысе Советский вел Шулин ялысе кресаньык ешеш шочын[1][2].

Ончыч Кӱрсола черке-приход школышто, 1921 ий гыч — Роҥго икымше ступенян школышто тунемын. 1931 ийыште Марий автоном областьысе Роҥго вел Кукарка педагогике техникумым тунем лектын, тудым тунем пытарымеке, ик ий Виче кундемысе школышто тӱҥалтыш класс туныктышылан пашам ыштен. Вара 1933 ий марте МАО-н Оршанке вел Норко тӱҥалтыш школым вуйлатышылан тыршен[3].

1933 ий ноябрьыште РККА-ш ӱжалтын, тушто 1936 ий марте служитлен. Шочмо верышкыже пӧртылмеке, Марий АССР Ронго ронон инспекторжылан пашам ыштен. Марий туныктышо институтым заочно тунем лектын[3].

1938 ийыште репрессийыш логалын: «калык тушманын» эргыжлан увертарыме, паша гыч да ВЛКСМ радамыш гыч кораҥдыме. 1940 ийыште праважым уэш пӧртылтымӧ да шочмо районысо Вечын шымияш школын директоржылан шогалтыме, тушто Кугу Ачамланде сар тӱҥалме марте пашам ыштен[3].

1941 ийыште уэш Йошкар Армийыш ӱжалтын. Кугу Ачамланде сарын участникше: 1941 ий сентябрь гыч — Подольскысе пехото училищын курсантше. Училищым тунем лекмеке, 1942 ийыште ВКП(б)-ш пурымеке, — Калинин фронтын  (руш.) (мар. 48-ше лӱйкалыше бригадысе миномёт взводын командирже; касвел фронтлаште 5-ше армийын 36-шо лӱйкалыше корпусшын 352-шо лӱйкалыше дивизийжын 1158-ше лӱйкалыше полкын миномёт ротын командирже, кугурак лейтенант. 1943 ий декабрьыште Марий АССР-ысе Роҥго вел «Социализм верч» газет фронт гыч тудын «Мый 400 гитлеровецым пытарышым» серышыжым савыктен[4]. Тале, пеҥгыде офицер, ятыр миномётчикым мастарлыклан туныктен, ик гана веле огыл ротым кид дене кредалмашке нӧлталын, тушеч сеҥыше лектын. Моском аралымаште, Волоколамск, Торопец, Ржев, Смоленск, Гродно, Сывалки, Лагда да моло ола-влакым утарымаште кредалын. Польша ден Прибалтикым, Освенцим колымаш лагерьым  (руш.) (мар. утарымаште лийын[5]. Кок гана сусырген, контузий лийын. Сарым Чехословакийыште мучашлен. Сар пытымеке, кандаш тылзе Германийыште да Венгрийыште оккупаций войскалаште лийын. 1946 ий январьыште армий гыч демобилизоватлалтын. Йошкар Тисте, II да I степенян (кок гана) Ачамланде сар, Александр Невский, Йошкар Шӱдыр орден-влак да медаль-влак дене палемдалтын[6][7].

Сар деч вара шочмо верыштыже пашам ыштен: районласе колхоз школын директоржо, Фокино ялысе «12-я годовщина Октября» / «Рассвет» колхозын председательже, Советский посёлкым чоҥымаште мастер да прораб, 1963—1972 ийлаште — Марий АССР Советский район граждан аралтыш штабын начальникше[1][4].

1994 ий 11 идымыште Марий Элысе Советский посёлкышто колен. Марий Элысе Советский вел Вечын селасе шӱгарлаште тойымо[1][3][4].

Чаплӱм да суаптар

Шарнымаш

  • 1994 ийыште Марий Эл Республикын Советский район администрацийын пунчалже почеш Кугу Ачамланде сарын талешкыже М. А. Куклиным шарныме лӱмеш Советский посёлкысо ик уремым лӱмдымӧ[4][5][7][8].
  • М. А. Куклин нерген документ ден фото-влак пого Марий Элысе Советский районын Э. М. Иванов лӱмеш тоштерыште аралалтыт.

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 Мочаев, 2007, с. 201.
  2. ↑ Шулындино (Шулин) | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 18 теле 2025.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 #ПроектВР #ЛицаПобеды #ПроектШк.. | Газета "Вестник района" | ВКонтакте (руш.). vk.com. Тергыме кече: 18 теле 2025.
  4. ↑ 1 2 3 4 Ветеран труда и спорта. sovetskiy.bezformata.com. Тергыме кече: 18 теле 2025.
  5. ↑ 1 2 Советский район, Республика Марий Эл, Сайт газеты Вестник района, Есть такая улица Куклина. web.archive.org. Тергыме кече: 18 теле 2025.
  6. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Куклин Михаил Алексеевич :: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 18 теле 2025.
  7. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ветеран Куклин Михаил Алексеевич на сайте движения Бессмертный полк. www.polkrf.ru. Тергыме кече: 18 теле 2025.
  8. ↑ Улица Куклина на карте Советского поселка Советского района в Марий Эл с номерами домов (руш.). mapdata.ru. Тергыме кече: 18 теле 2025.

Литератур

  • Виногоров Н. И., Мочаев В. А. Куклин Михаил Алексеевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 201. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Виногоров Н. И., Мочаев В. А. Куклин Михаил Алексеевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 238. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Куклин,_Михаил_Алексеевич&oldid=1233757" гыч налме