Софронов, Николай Павлович
| Николай Павлович Софронов | |
|---|---|
 | |
| Шочмо кече | 1909 ий 9 теле |
| Шочмо вер | Весшӱргӧ, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй |
| Колымо кече | 1996 ий 4 сорла (86 ий) |
| Колымо вер | Йошкар-Ола, Россий |
| Гражданлык |
 Россий империй →  СССР → Россий |
| Паша сомыл | спорт пашаеҥ, тоштерым шымлыше, мер пашаеҥ |
| Награде да премий | |
Николай Павлович Софронов (9 теле 1909, Весшӱргӧ, Волаксола ял шотан илем[d] — 4 сорла 1996, Йошкар-Ола) ― марий совет спорт пашаеҥ, туныктышо, тоштерым шымлыше, мер пашаеҥ. Н. К. Крупская лӱмеш Марий педагогике институтын физический воспитаний кафедрыжым вуйлатыше (1946―1954, 1955―1963), Марий АССР физкультур да спорт Комитетын председательже (1954―1955). Марий Элысе Йошкар-Олан историйжын икымше (мӧҥгысӧ) тоштержым почшо (Л. П. Полубарьева дене пырля) (1978). Марий АССР тӱвыран сулло пашаеҥже (1969). Кугу Ачамланде сарын участникше.
Илыш корно
1909 ий 9 декабрьыште кызытсе Марий Эл Морко районысо Весшӱргӧ ялыште йорло марий кресаньык ешеш шочын[1][2][3].
Кум ияш йоча ава деч посна кодын, 10 ий марте аваж могыр гыч кочажын пелен илен. Ачажым 1919 ийыште Йошкар Армийыш налыныт. Николай умбакыже Оршанке йочапӧртыштӧ тунемын, тушто шым классым пытарен да Йошкар-Оласе педагогике техникумыш тунемаш пурен. 1929 ийыште техникумын кумшо курсшым пытарымеке, ГЦОЛИФК-ш пурен, тудым 1932 ийыште тунем пытарен, да кӱшыл спорт образованийым налше икымше марий лийын[1][4].
Спортсмен-универсал семын палыме: куштылго атлетике (ядрам шӱкымаш, кужытыш тӧрштылмаш) да городки спорт дене Марий республикын шуко гана чемпионжо, шахмат дене Йошкар-Олан ныл гана чемпионжо, баскетбол дене Йошкар-Ола сборныйын капитанже[1]. Тыгак 1936 ий февральыште Йошкар-Ола гыч Горькийыш пашаште ударле колхозник-влакын крайысе погынышкышт ече дене кайыше-влак кокла гыч иктыже семын палыме[4].
1932―1969 ийлаште (кӱрылтын-кӱрылтын) ― Н. К. Крупская лӱмеш Марий педагогике институтын физический воспитаний кафедрыжын туныктышыжо, кугурак туныктышыжо, 1946―1954, 1955―1963 ийлаште ― вуйлатышыже[1]. 1969 ийыште пенсийыш лектын[4].
1935―1937 ийлаште Йошкар-Оласе «Спартак» Шкекумылан спорт ушемын да Марий АССР-ысе физический культур комитетын методистшылан пашам ыштен[4].
1942 ий февральыште РККА-ш налме. Кугу Ачамланде сарын участникше: лӱйкалыше полкын физический ямдылымашын начальникше, изирак лейтенант. Ик гана веле огыл сусырген. Армий гыч 1946 ий январьыште демобилизоватлалтын. Медаль-влак дене наградитлалтын[1][4].
1946 ий гыч ― Марий АССР физкультур да спорт Комитет председательын алмаштышыже, 1954―1955 ийлаште ― председательже[1].
1978 ий мартыште пелашыже Л. П. Полубарьева дене пырля мӧҥгыштӧ Йошкар-Олан тоштержым почын[1]. Тоштерыште 140 утла экспонат погымо лийын, тыште тошто олан фотож-влак дене изи стенд-влакым кучылтын, куснылшо ончерым ыштеныт. 1996 ийыште Йошкар-Олан Историй тоштержым ыштыме годым вате-марий шке материалыштым тоштерлан пӧлекленыт: нунын коклаште Марий АССР-ын сулло эмлызыже Ф. М. Контскийын, краевед Т. А. Дмитриевын серышыштым, оласе палыме еҥ-влакын фотоштым да тоштерын фондшым чумыраш негызым ыштыше оласе ожнысо илыше-влакын шарнымашыштым[4].
1969 ийыште спортым вияҥдымашке пыштыме надырлан тудлан «Марий АССР тӱвыран сулло пашаеҥже» чап лӱмым пуымо. Паша Йошкар Тисте орден дене, оҥыш пижыктыме пале да медаль-влак дене, нунын коклаште «Пашаште ойыртемалтмылан» медаль дене, тыгак Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чап грамотшо дене наградитлыме[1][4].
1996 ий 4 августышто Йошкар-Олаште илыш гыч каен[1].
Чап лӱм да награде-влак
Пашаште
- Марий АССР тӱвыран сулло пашаеҥже (1969)[4]
- РСФСР калык просвещенийын отличникше[4]
- СССР капкыл тӱвыран да спортын отличникше[4]
- Паша Йошкар Тисте орден (1951)[1]
- «Пашаште ойыртемалтмылан» медаль (1946)[1]
- «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий теммым палемдыме лӱмеш» медаль (1970)[1]
- Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чап грамотшо (1946)[1]
Сарзылык
Палемдымаш
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Мочаев, 2007, с. 343.
- ↑ Весьшурга | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 11 шорыкйол 2026. Архивлыме 8 ага 2023 ий.
- ↑ МБУК "Моркинская ЦБС" - Известные земляки Весьшургинская сельская библиотека. www.biblmorki.ru. Тергыме кече: 11 шорыкйол 2026. Архивлыме 24 вӱдшор 2024 ий.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Сафронов Николай Павлович (руш.). Марийская история в лицах. Тергыме кече: 11 шорыкйол 2026. Архивлыме 23 ага 2024 ий.
Литератур
- Мочаев В. А., Шалагин М. А. Софронов Николай Павлович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 343. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
- Мочаев В. А., Шалагин М. А. Софронов Николай Павлович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 417. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
Кылвер-влак
- Теле тылзын 9 кечынже шочшо-влак
- 1909 ийыште шочшо-влак
- Алфавит почеш персоналий-влак
- Чарла уездыште шочшо-влак
- Сорла тылзын 4 кечынже колышо-влак
- 1996 ийыште колышо-влак
- Йошкар-Олаште колышо-влак
- Паша Йошкар Тисте орден дене суапландаралтше-влак
- «1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль дене суапландаралтше-влак
- «Паша ойыртемалтмылан» медаль дене суапландаралтше-влак
- «Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» медаль дене суапландаралтше-влак
- РСФСР калык просвещенийын отличникше-влак
- Морко районышто шочшо-влак
- Марий Элысе тоштер пашаеҥ-влак
- Марий Элысе мер пашаеҥ-влак
- Марий Элысе спортсмен-влак
- Марий педагогике институтын туныктышыжо-влак
- Физкультур ден спортын отличникше-влак
- Йошкар-Олаште тойымо-влак
- Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже-влак
- СССР-ысе баскетболист-влак
- СССР-ысе легкоатлет-влак
- СССР-ысе шахматист-влак