Шалагин, Михаил Андреевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Михаил Андреевич Шалагин
Шалагин, Михаил Андреевич.jpg
Шочмо кече 2 пургыж 1933(1933-02-02)
Шочмо вер
Колымо кече 8 ага 2017(2017-05-08) (84 ий)
Колымо вер
Гражданлык  СССР →  Россий
Паша сомыл спорт пашаеҥ, комсомол пашаеҥ
Награде да премий

«Пашан ветеранже» медаль «Чапле пашалан (Сарзе патырлыклан) лӱмгече медаль. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий лӱмеш палемдалтын»
Марий АССР кап-кыл тӱвыран сулло пашаеҥже (1990)
Марий АССР Кӱшыл Каҥаш вуйверын Чаптаныкше (1977)

Михаил Андреевич Шалагин (2 пургыж 1933, У Торъял кундем, Горький край — 8 ага 2017, Йошкар-Ола) ― совет да россий спорт пашаеҥ, тоштер пашам виктарыше. «Урожай» шкекумылан спорт ушемын Марий кундемысе каҥаш председатель (1966―1987). Марий Эл Республикысе спорт ветеран-влак каҥашын председательже (1996―2017), Марий Элысе Спорт чап тоштерым шочыктышо да директоржо (1997―2017). Марий АССР кап-кыл тӱвыран сулло пашаеҥже (1990). КПСС йыжъеҥ.

Илыш корныжо

1933 ий 2 пургыжышто кызытсе Марий Элын У Торъял вел Кугу Крӱк ялеш шочын[1][2].

1956 ийыште Н. К. Крупская лӱмеш Марий педагогике институтым тунем пытарен. Комсомол пашаш шогалын, 1958 ийыште ВЛКСМ РК пеленсе Рӱдӧ комсомол школым  (руш.) (мар. тунем пытарен[1][2].

1959 ийыште спорт аланыш пашам ышташ куснен: Марий АССР спорт организаций да ушем-влакын организаций пӧлкажым вуйлатен. 1964 ийыште Моско кундемысе кап-кыл тӱвыра институт пелен Кӱшыл физкультур курсым тунем пытарен. 1966―1987 ийлаште — «Урожай» шкекумылан спорт ушемын  (руш.) (мар. Марий кундемысе каҥаш председатель. Тудын вуйлатымыж годым кундемна ялыште кап-кыл тӱвырам да спортым вияҥдыме шотышто Российыште ик эн сайлан шотлалтын: 12 йоча-самырык-влаклан спорт школ, имне спорт дене 2 школ, 46 спортзал, 70 лӱйкалыме тир, 70 хоккей кумдык, 52 ече базе да молат почылтыныт. Йӱлаш пурышо «Шӧртньӧ колос» модмаш-влак, «Марий самоцвет-влак» спорт пайрем да таҥасымаш эреак эртаралтыныт. Ушем дзюдо, эрыкан кучедалмаш, волейбол дене икмыняр гана кӱкшӧ сеҥымашке шуын. 1977 ийыште Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Вуйверын Чаптаныкше дене палемдалтын. 1990 ийыште «Марий АССР кап-кыл тӱвыран сулло пашаеҥже» чаплӱмым сулен[1][2].

1987―1997 ийлаште ВДСО профсоюз-влакын Марий кундемысе агропром каҥаш пӧлкажым вуйлатен.

1996 ийыште Марий Эл Республикын спорт ветеран-влак каҥаш председатель лийын. 1997 ий гыч ― Марий Элысе Спорт чап тоштерым почын, икымше директоржо, тушто 50000 утла экспонатым поген[1][2]. 20 ий паша жапыште тоштерыш 100 тӱжем утла еҥ миен[3][4][5][6][7].

«Ялысе талант-влак курымлалан ситат» (2008), «Ӱмыраш паша: марий спортын 100 ияш летописьше» (2015) книга-влакын авторжо[2]. Куржталше да ечызе Александр Кропотов, ечызе-влак Нина Селюнина-Рочева, Альберт Ямалеев, гимнаст-влак Владимир Медведков ден Зинаида Дружинина, куштылго атлет-влак Юрий ден Геннадий Бобковмыт, планеристка Тамара Насонова, куржталше-влак Римма Пальцева, Владимир Тивиков, футбол вратарь Александр Филимонов да шуко моло спортсмен-влак дене шкеак палыме лийын[8][9][10].

2017 ий 8 агаште Йошкар-Олаште колен[2][3][11].

Пагалымаш

  • Марий АССР кап-кыл тӱвыран сулло пашаеҥже (1990)[1][2]
  • «Паша ветеранже» медаль[2]
  • «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» медаль[2]
  • Марий АССР Кӱшыл Каҥаш вуйверын Чаптаныкше (1977)[1][2]

Шарнымаш

  • Тоштерым негызлыше М. А. Шалагинын лӱмжым Марий Эл Республикын Спорт чап тоштерже нумалеш[4][12][13].
  • 2022 ий 24 ноябрьыште «Марий Эл» ий полатыште М. А. Шалагин лӱмеш экспозиций-ончер кумдыкым почмо[14][15].
  • 2023 ий февральыште, Марий Элысе Спорт чап тоштерым негызлыше М. А. Шалагинын шочмыжлан 90 ий темме лӱмеш, Йошкар-Оласе «Марий Эл» ий полатыште шарнымаш кас эртен[16].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Мочаев, 2007, с. 399.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Шалагин Михаил Андреевич. museum.marsu.ru. Тергыме кече: 9 кылме 2025.
  3. ↑ 1 2 Сегодня в Йошкар-Оле простятся с основателем музея спортивной славы Михаилом Шалагиным. marpravda.ru. Тергыме кече: 9 кылме 2025.
  4. ↑ 1 2 Музей спорта Республики Марий Эл им. М. Шалагина (руш.). list-vk.com. Тергыме кече: 9 кылме 2025.
  5. ↑ Йошкар-Ола - территория спорта | Музей спортивной славы. rubcolumba.ru. Тергыме кече: 9 кылме 2025.
  6. ↑ Новости - Посещение музея спортивной славы. edu.mari.ru. Тергыме кече: 9 кылме 2025.
  7. ↑ «Мы верим твёрдо в героев спорта!», Новости музея. i-ola-museum.ru. Тергыме кече: 9 кылме 2025.
  8. ↑ Век спорта в одной книге (руш.). Газета нашего народа (3 шыжа 2015). Тергыме кече: 9 кылме 2025.
  9. ↑ Ветеран-энтузиаст выпустил книгу, посвященную столетию марийского спорта (руш.). МариМедиа. Тергыме кече: 9 кылме 2025.
  10. ↑ Ветеран-энтузиаст выпустил книгу, посвященную столетию марийского спорта » Информационное агентство Мангазея. mngz.ru. Тергыме кече: 9 кылме 2025.
  11. ↑ Михаил Андреевич Шалагин (руш.). marpravda.ru. Тергыме кече: 9 кылме 2025.
  12. ↑ О развитии спорта в Марий Эл. gsmari.ru. Тергыме кече: 9 кылме 2025.
  13. ↑ Музей спорта Республики Марий Эл им. М. Шалагина (руш.). vk.com. Тергыме кече: 9 кылме 2025.
  14. ↑ Состоялось открытие экспозиции имени Михаила Шалагина. press-release.ru. Тергыме кече: 9 кылме 2025.
  15. ↑ В Йошкар-Оле состоялось открытие экспозиции имени Михаила Шалагина (руш.). ИА МедиаПоток (28 кылме 2022). Тергыме кече: 9 кылме 2025.
  16. ↑ Ветераны спорта вспоминают основателя Музея спортивной славы в Марий Эл (руш.). ГТРК «Марий Эл». Тергыме кече: 9 кылме 2025.

Литератур

  • Шалагин Михаил Андреевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 399. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Мочаев В. А., Колесников А. Ю. Шалагин Михаил Андреевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 492. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Шалагин,_Михаил_Андреевич&oldid=1231642" гыч налме