Гуденко, Валентин Фёдорович

Валентин Фёдорович Гуденко
Валентин Фёдорович Гуденко
Шочмо кече	1919 ий 12 шыжа
Шочмо вер	Божедаровка, Екатеринослав уезд, Екатеринослав губерний
Колымо кече	2001 ий 14 сӱрем (81 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Марий Эл, Россий
Пурымаш	СССР → Россий
Войскан родшо	сер артиллерий
Службо жап	1937—1978
Званий
Командоватлен	ВМОР ТОФ-ын БО Сучанысе секторын 75-ше озадн 110-шо батарей
Кредалмаш/сар	Кугу Ачамланде сар: Севастопольым аралымаш; совет-япон сар

Валентин Фёдорович Гуденко (12 шыжа 1919, Божедаровка^[d], Екатеринослав уезд^[d], Екатеринослав губерний^[d] — 14 сӱрем 2001, Йошкар-Ола, Марий Эл Республик, Россий) ― совет сарзывуй. Кугу Ачамланде да совет-япон сар-влакын салтакше. Марий АССР-ысе Медведево район Сурок посёлкысо Сар-теҥыз флотысо посна ужашын командирже (1962—1978), артиллерийын генерал-майоржо (1972). 1947 ий гыч ВКП(б)-н йыжъеҥже.

Илыш корно

1919 ий шыжа тылзын 12-шо кечынже кызытсе Украин Днепропетровск областьысе Божедаровка ялыште шочын^[1]^[2]^[3].

1937 ий сорла тылзын Пашазе-Кресаньык Йошкар Армийыш налме. Кугу Ачамланде сарын салтакше: 1941 ийыште Севастопольышто ЛКСМУ лӱмеш Сар-теҥыз флотын серым аралыше-влак училищым (руш.) (мар. тунем пытарен^[1]^[2].

Новороссийск сар-теҥыз базыш колтымо: 1941—1942 ийлаште Севастопольым аралыме шотышто сар-теҥыз посна отрядын командирже, 1942—1944 ийлаште — батарейын командирже. 1944 ийыште Тихий океан флотыш, ВМОР ТОФ-ын БО Сучанысе секторын 75-ше озадн 110-шо батарей командиржын олмышкыжо кусарыме, совет-япон сарын (руш.) (мар. салтакше^[3]^[4]^[5].

1947 ийыште ВКП(б)-ш пурен. 1950—1951 ийлаште артиллерий дивизионым вуйлатен, «Америка» икса гарнизонын начальникше. 1952 ийыште Сар-теҥыз флотын КУБО пеленысе сер артиллерийын да сар-теҥыз пехотын офицер кышкарыште Кӱшыл курсым тунем пытарен. 1953—1957 ийлаште — КНР-ыште сарзе ойпуышо^[1]^[2]^[3].

1959 ийыште Ленинградысе Сар-теҥыз академийым тунем пытарен. 1959 ийыште Йошкар Тистан Балтий Флотын (руш.) (мар. артиллерий бригаде командиржын алмаштышыжлан (Таллинн), 1960 ийыште — Сар-теҥыз флотын 31368 №-ан посна ужашын командиржылан шогалтыме^[3].

1962—1978 ийлаште — Марий АССР-ысе Медведево районысо Сурок посёлкысо Сар-теҥыз флотын посна ужашын командирже, артиллерийын генерал-майоржо (1972). 1978 ий идым тылзын сарзе службым мучашлен^[3]^[4].

1953 ийыште Приморский край Находка оласе пашазе депутат-влак Каҥашын депутатшылан сайлалтын. 1975 ийыште Марий АССР-ысе Йошкар-Ола пашазе депутат-влакын оласе Каҥашыш депутатлан сайлалтын. 1990-ше ийлаште — Йошкар-Оласе ветеран-влак Каҥашын председательже^[1]^[2]^[6].

2001 ий сӱрем тылзын 14-ше кечынже Йошкар-Олаште колен. Йошкар-Оласе Туруново шӱгарлаште тоеныт^[3].

Суаптар

I степенян Ачамланде сар орден (06.04.1985)^[3]^[4]
Йошкар Шӱдыр орден (22.10.1945, 26.02.1953)^[3]^[4]
«Сарзылык суаплан » медаль (06.11.1947)^[3]^[4]
«1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль (09.05.1945)^[3]^[4]
«Японийым сеҥымылан» медаль (30.09.1945)^[3]^[4]
«Совет Армийлан да Флотлан 30 ий» лӱмгече медаль^[3]^[4]
«Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль^[4]
Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазше (кок гана)^[1]^[2]

Шарнымаш

Йошкар-Ола оласе Эртымгорно тоштерын Сарысе чап пӧлкаштыже артиллерийын генерал-майоржо В. Ф. Гуденкон шке архивше (фотографий, документ, серыш-влак да т. м.) аралалтеш^[6].

Палемдымаш

↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ Мочаев, 2007, с. 101.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 323.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ ¹² Военно-морское училище береговой обороны имени ЛКСМУ (неопр.). forum.patriotcenter.ru. Тергыме кече: 3 пургыж 2026. Архивлыме 28 ага 2023 ий.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ Гуденко Валентин Федорович :: Память народа (неопр.). pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 3 пургыж 2026.
↑ Гуденко Валентин Федорович :: Память народа (неопр.). web.archive.org. Тергыме кече: 3 пургыж 2026.
↑ ¹ ² Неизвестные герои известной войны (неопр.). yoshkarola.bezformata.com. Тергыме кече: 3 пургыж 2026. Архивлыме 28 ага 2023 ий.

Литератур

Мочаев В. А. Гуденко Валентин Фёдорович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 101. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
Гуденко Валентин Фёдорович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 323. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
Йолтуховский В. М. Знаменитые люди Тихоокеанского флота. Биографический справочник. — Спб: Галея Принт, 2011. — 388 с.
Мочаев В. А. Гуденко Валентин Фёдорович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 116. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

[_59452c2b56639949-1] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ Мочаев, 2007, с. 101.

[_a0f528b7b8ba1786-2] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 323.

[:0-3] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ ¹² Военно-морское училище береговой обороны имени ЛКСМУ (неопр.). forum.patriotcenter.ru. Тергыме кече: 3 пургыж 2026. Архивлыме 28 ага 2023 ий.

[:1-4] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ Гуденко Валентин Федорович :: Память народа (неопр.). pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 3 пургыж 2026.

[5] Гуденко Валентин Федорович :: Память народа (неопр.). web.archive.org. Тергыме кече: 3 пургыж 2026.

[:2-6] ¹ ² Неизвестные герои известной войны (неопр.). yoshkarola.bezformata.com. Тергыме кече: 3 пургыж 2026. Архивлыме 28 ага 2023 ий.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]