Гвоздев, Алексей Фёдорович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Алексей Фёдорович Гвоздев
Гвоздев Алексей Федорович.jpg
Шочмо кече 18 сорла 1923(1923-08-18)
Шочмо вер Изи Коршун ял (кызыт Марий Турек район, Марий Эл)
Колымо кече 25 шорыкйол 1984(1984-01-25) (60 ий)
Колымо вер Самара
Войскан родшо бронетанковый войска
Службо жап 1941—1953
Званий
СССР ВС кугурак лейтенант
Часть 3-шо танк бригаде
Кредалмаш/сар
Награде да премий
Герой Советского Союза
Ленин орден Орден Красной Звезды Медаль «За боевые заслуги»

Алексей Фёдорович Гвоздев (1923 ий 18 август, Изи Коршун, кызыт Марий Турек район, Марий Эл Республике — 1984, Самара) — Совет Армийын кугурак лейтенантше, Кугу Ачамланде сарын салтакше, Совет Ушемын Талешкыже (1945).

Илыш корныжо

Кресаньык ешыште шочын. Алексейын ачаже Федор Гвоздев Граждан сарыште лийын, шке калык коклаште кугу пагалымашым сулен, шочмо ялыштыже «У илыш» колхозым почын[1]. 1937 ийыште пошкудо-влак почеш тудо ешге Куйбышев кундемыш куснен.

Алексейлан Косолоп кыдалаш школым коден каяш логалын, тыште тудо Пумарий тӱҥалтыш школ деч вара тунемын. Шымияш школым тунем пытарымек, Куйбышевысе механике техникумыш тунемаш пурен. 1941 ийыште тудлан 18 ий темын, техникумын кок курсшым тунем пытарыше, чоҥештылме училищыш пураш шонен пыштен, но медицине комиссийым эртен огыл, кап кӱкшыт — ик сантиметр ситен огыл. Садлан тудо, Ульяновский танковый училищым тунем пытарыше Миклай изаже почеш, тудо тунам Йошкар Армийыште служитлен, Саратовысе танк училищыш тунемаш пурен[2].

Сӧй подвигше

1941 ий 16 июньышто Алексей Гвоздев Йошкар Армийыш служияш налыныт. 1942 ийыште Саратовысе танковый училищым тунем пытарен. Тиде жаплан Моско воктене кредалмаште танковый батальонын командирже, Николай изаже, колен, а 1942 ий шошым — ачаже[3].

1943 ий 22 январь гыч танкист Алексей Фёдорович Гвоздев Кугу Ачамланде сарын фронтыштыжо лийын. Сарысе тынеш пурымашам тудо Воронеж фронтышто, Каменка да Ровенька ял воктене эртен. 1943 ий октябрьыште, Запорожьем утарыме годым, икымше гана тудо йӱдым танк дене кредалмашке ушнен. Тиде кредалмаште тудын танкше минеш пудештын. 1944 ий шошым Кривой Рог олам утарымаште кредалын[4].

1944 ий август вашеш кугурак лейтенант Алексей Гвоздев 2-шо Украинский фронтын 23-шо танк корпусын имне-танк тӱшкан 3-шо танк бригадыж дене командоватлен. Ясск-Кишинёв операций жапыште ойыртемалтын[5].

1944 ий 22 августышто Гвоздевын танковый взводшо ик эн ончыч Тыргу-Фрумос румын олашке керылт пурен, ола верч кучедалмаште 6 дзотым, 6 артиллерий орудийым да 9 пулемётым пытарен. 23 августышто взвод Серет эҥерым вончен, Роман румын ола деч эрвелыште икмыняр дзотым да тул точкым шалатен. Тиде кредалмаште Гвоздев сусырген, но шке кредалмым чарнен огыл[5].

СССР Кӱшыл Советын Президиумын 1945 ий 24 мартысе кӱштыкше дене «немыч-влак дене кучедалме фронтышто командованийын кӱштымыжым сайын шуктымылан тыгодым патырлыкым, талылыкым ончыктымылан» гвардийын кугырак лейтенантше Алексей Гвоздев кӱкшӧ чаплӱмым сулен, Ленин орден, 7293 номеран «Шӧртньӧ Шӱдыр» медаль кучыкталтын[5].

Сар деч варасе илышыже

Кугу Ачамланде сар пытымек, Алексей Гвозев индеш ий Совет Армийыште служитлен. 1953 ий декабрьыште шапашыш каен.

Демобилизаций деч вара, 1954 ийыште, Куйбышевыш пӧртылын, Куйбышевысе М. В. Фрунзе лӱмеш моторым ыштыше объединенийыште токарь-наладчиклан пашам ыштен[6].

Пелашыже Валерия Викторовна дене пырля кок йочам ончен куштен. Миклай эрге, колышо изаже лӱмеш лӱмдымӧ, техникумым тунем лектын, ӱдыржӧ институт деч вара инженер лийын[7].

Алексей Гвоздев 1984 ий 25 январьыште колен, Самарысе Рубежный шӱгарлаште тойымо.

Суаптар

Йошкар Шӱдыр орден дене да медаль-влак дене суапландарыме[5], тидын шотыштак «Сарысе суаплан» медаль[8].

Шарныктыш

  • Марий Эл Республикысе Марий Турек районын Косолоп кыдалаш школ пырдыжыште Гвоздев лӱмеш мемориал оҥам вераҥдыме[7].
  • 2021 ий 23 июньышто Мари-Турек район Суворов лӱмеш Сысоево кыдалаш школ оралте пырдыжеш Гвоздев лӱмеш мемориал оҥам почыныт[9].
  • Гвоздевын лӱмжым Куйбышев оласе 85-ше №-ан школын пионер дружиныже нумалын[7].

Палемдымаш

  1. ↑ Помним, скорбим, гордимся, 2016, с. 36.
  2. ↑ Помним, скорбим, гордимся, 2016, с. 36—37.
  3. ↑ Помним, скорбим, гордимся, 2016, с. 37.
  4. ↑ История Марийского края в лицах, 2015, с. 64.
  5. ↑ 1 2 3 4 Алексей Фёдорович Гвоздев (руш.). Сайт «Герои страны».
  6. ↑ История Марийского края в лицах, 2015, с. 65.
  7. ↑ 1 2 3 Помним, скорбим, гордимся, 2016, с. 39.
  8. ↑ Мочаев, 2007, с. 86.
  9. ↑ В Марий Эл открыли мемориальную доску Герою Советского Союза (неопр.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл». Тергыме кече: 24 пеледыш 2021. Архивлыме 30 пеледыш 2021 ий.

Литератур

  • Подвиг во имя Родины. Книга 3. Куйбышев, 1975.
  • Наши Герои. 2-е изд., перераб. и доп. — Йошкар-Ола, 1985.
  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Гвоздев Алексей Фёдорович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 85—86. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Гвоздев Алексей Фёдорович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 301. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Гвоздев Алексей Фёдорович // История Марийского края в лицах. 1941—1945 гг. Великая Отечественная война. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2015. — С. 64—65. — 374 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-94950-070-5.
  • Помним, скорбим, гордимся / сост. С. В. Ягодарова, отв. ред. В. С. Соловьев. — Йошкар-Ола: ООО ИПФ "СТРИНГ", 2016. — С. 36—39. — 112 с.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Гвоздев,_Алексей_Фёдорович&oldid=1166684" гыч налме