Белоусов, Виктор Тимофеевич

Виктор Тимофеевич Белоусов
Виктор Тимофеевич Белоусов
Шочмо кече	24 сорла 1924
Шочмо вер	Белоусово[d], Яраҥ уезд, Виче губерний, РСФСР[d], СССР;
Колымо кече	13 вӱдшор 2015 (90 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Марий Эл Республик, Россий;
Гражданлык	СССР → Россий
Паша сомыл	прокурор

Ви́ктор Тимофéевич Белоýсов (24 сорла 1924, Белоусово^[d], Яраҥ уезд, Виче губерний, РСФСР^[d], СССР — 13 вӱдшор 2015, Йошкар-Ола, Марий Эл Республик, Россий) ― совет да российысе юрист. Йошкар-Ола прокурорын полышкалышыже, прокурорын сомылжым шуктышо (1951—1955), Марий АССР / Марий Эл Прокуратурын пӧлка начальникше (1955—1988, 1989—1997), юстицийын кугурак ойпуышыжо. РСФСР-ын сулло юристше (1975). Кугу Ачамланде сарын салтакше.

Илыш корныжо

1924 ий 24 августышто Киров область Яраҥ район Белоусово ялысе кресаньык ешеш шочын^[1]^[2]. Ачаж ден аваже колхозышто тыршеныт.

1942 ийыште Яраҥысе педагогике училищым тунем пытарен^[1]^[2].

1943 ий мартыште шке кумылын фронтыш каен^[3]. Кугу Ачамланде сарын салтакше: Арзамас пулемёт-миномёт училищын батальонжо составыште Полтава воктек 4-ше Украин фронтыш колталтын, 113-шо лӱйкалыше дивизийысе 1288-ше лӱйкалыше полкын йошкарармеецше лийын. Нелын сусырген, эмгак лийын, 1944 ий февральыште комиссоватлалтын. I степенян Ачамланде сар орден да медаль-влак дене палемдалтын^[1]^[2].

1944 ий гыч — йоча пӧртын воспитательже, Яраҥ оласе школлаште физкультурым туныктышо. 1950 ий марте — Марий АССР Волжск оласе 3-шо №-ан ФЗО-н туныктышыжо.

1950 ийыште Пӱтынь ушемысе заочный юридический институтым (руш.) (мар. тунем пытарен^[1]^[2].

1951 ий гыч — Йошкар-Ола прокурорын полышкалышыже, прокурорын сомылжым шуктышо^[1]^[2].

1955—1988 ийлаште — Марий АССР Прокуратурын милиций орган-влакым эскерыше пӧлкан прокуроржо, начальникше, тӱшкан эскерыме пӧлкан начальникше^[1]^[2], юстицийын кугурак ойпуышыжо. 1988 ийыште сулен налме канышыш лектын. 1989—1997 ийлаште — тӱшка надзор пӧлкан начальникше. 1997 ийыште прокуратур паша гыч каен^[4].

Прокуратурышто пашам ыштыме жапыштыже пашаеҥ-влакым ойырен налмылан да нунын моштымашыштым нӧлталмашлан кугу тӱткышым ойырен. Мер илышыштат тыршен: Марий АССР прокуратур пашаеҥ-влак пырдыжгазетын редакторжо, «Знание» мер ушемын лекторжо лийын, тӱшка увер савыктыш-влак, радио да телевидений дене кылым кучен, СССР Прокуратурын «Социалистическая законность» журналын штатдыме корреспондентше лийын, туштыжо тӧртык пудыртылмым тергыме методике йодыш-влак шотышто статья-шамычым савыктен.

1975 ийыште тудлан «РСФСР-ын сулло юристше» чаплӱмым пуымо. Тӱрлӧ медаль да чаптанык дене палемдалтын^[1]^[2].

2015 ий 13 апрельыште Йошкар-Олаште илыш дене чеверласен^[1]^[2]^[5]. Паганур шӱгарлаште тойымо^[4].

Чаплӱм ден суаптар-влак

РСФСР-ын сулло юристше (руш.) (мар. (1975)^[1]^[2]^[4] — тӧртыкым пеҥгыдемдымаште, осал паша ваштареш кучедалмаште шуко ий тыршымыжлан да мер илышыште чолгалыкшылан;
I степенян Ачамланде сар орден (1985)^[1]^[2];
«Сарзылык суаплан» медаль (1968 ий 15 февраль);
«1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль;
«1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымылан коло ий» лӱмгече медаль (1965);
«1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымылан кумло ий» лӱмгече медаль (1975);
«1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымылан витле ий» лӱмгече медаль (1995);
«СССР Сарзе Вийлан 60 ий» лӱмгече медаль (1978);
«Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль (1970);
«Паша ветеран» медаль (2013);
Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын чаптаныкше (1967)^[1]^[2];
Россий Федерацийысе генеральный прокурорын чаптаныкше (1992) — прокуратур органыште сай пашалан.

Палемдымаш

↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ Мочаев, 2017, с. 51.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 243.
↑ Белоусов Виктор Тимофеевич (руш.). pamyat.mari-el.gov.ru. Тергыме кече: 2 пургыж 2026.
↑ ¹ ² ³ В Марий Эл умер ветеран Великой Отечественной войны, заслуженный работник прокуратуры республики, <https://vnd12.ru/news/obschestvo/4566-v-mariy-el-umer-veteran-velikoy-otechestvennoy-voyny-zasluzhennyy-rabotnik-prokuratury-respubliki.html>. Тергыме: 2 пургыж 2026.
↑ Ушел из жизни ветеран Великой Отечественной войны, прослуживший в органах прокуратуры Республики Марий Эл свыше 46 лет, <https://yoshkarola.bezformata.com/listnews/vojni-prosluzhivshij-v-organah-prokuraturi/31732240/>. Тергыме: 2 пургыж 2026.

Литератур

Иваков А. В. Белоусов Виктор Тимофеевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 45. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
Белоусов Виктор Тимофеевич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 243. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
Иваков А. В. Белоусов Виктор Тимофеевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 51. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

[_8acbfb4055000252-1] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ Мочаев, 2017, с. 51.

[_a0f1a4b7b8b701a1-2] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 243.

[3] Белоусов Виктор Тимофеевич (руш.). pamyat.mari-el.gov.ru. Тергыме кече: 2 пургыж 2026.

[:1-4] ¹ ² ³ В Марий Эл умер ветеран Великой Отечественной войны, заслуженный работник прокуратуры республики, <https://vnd12.ru/news/obschestvo/4566-v-mariy-el-umer-veteran-velikoy-otechestvennoy-voyny-zasluzhennyy-rabotnik-prokuratury-respubliki.html>. Тергыме: 2 пургыж 2026.

[5] Ушел из жизни ветеран Великой Отечественной войны, прослуживший в органах прокуратуры Республики Марий Эл свыше 46 лет, <https://yoshkarola.bezformata.com/listnews/vojni-prosluzhivshij-v-organah-prokuraturi/31732240/>. Тергыме: 2 пургыж 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]