Смирнова, Вера Евгеньевна

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Смирнов.
Вера Евгеньевна Смирнова
Смирнова, Вера Евгеньевна.jpg
Шочмо кече 1916 ий 21 сорла(1916-08-21)
Шочмо вер Кожласола, Чебоксар уезд, Озаҥ губерний, Россий империй
Колымо кече 1997 ий 2 шыжа(1997-10-02) (81 ий)
Колымо вер Йошкар-Ола, Марий Эл, Россий
Гражданлык  Россий империй →  СССР →  Россий
Паша сомыл
мурызо
Награде да премий

Марий АССР-ын калык артистше (1951)

Вера Евгеньевна Смирнова (21 сорла 1916, Кожласола, Звенигово район — 2 шыжа 1997, Йошкар-Ола) ― марий совет мурызо. Я. Эшпай лӱмеш Марий филармонийын мурызыжо, хорышто мурышо, хормейстерын полышкалышыже (1936 ий гыч). Марий калык муро-влакым икымше профессионал йоҥгалтарышыже, марий вокал сымыктыш школым негызлыше-влак кокла гыч иктыже. Марий АССР-ын икымше калык артистше (1951).

Илыш корно

1916 ий сорла тылзын 21-ше кечынже кызытсе Марий Эл Провой вел Кожласола ялысе кресаньык ешеш шочын[1][2][3].

Шочмо ялысе тӱҥалтыш школым, 1933 ийыште ― «Мушмари» леспромхоз пелен чодыра кумдыкысо школжым (чодыра училищым) тунем пытарен[4].

1933 ийыште театр пӧлкаш тунемаш пурен, но 1936 ийыште Марий сем-театр техникумын дирижёр-хоровой пӧлкажым тунем пытарен[1][2]. Эше техникумышто тунемме ийлаштак А. И. Искандаровын чумырымо Марий хорыштыжо мурен[4].

1939 ий гыч Я. Эшпай лӱмеш Марий филармоний пелен хоровой капелле негызеш чумырымо Марла мурышо да куштышо ансамбльын кышкарыштыже солист да хор мурызын олмыжым айлен, калык куштымаш-влакым куштен да тӱмырым кырен, хормейстерын полышкалышыже лийын[4].

Кугу Ачамланде сар ийлаште (1943 ий пургыж тылзе гыч) П. С. Тойдемарын вуйлатыме Марий филармонийын фронтысо концерт бригадын тӱшкаштыже концертлаште тыршен[5][6].

1997 ий шыжа тылзын 2-шо кечынже Йошкар-Олаште илыш гыч каен[1][2].

Сем пашаже

Марий калык муро-влакым икымше профессионал йоҥгалтарышылан, марий профессионал вокал сымыктыш школым негызлыше-влак кокла гыч иктыжлан шотлалтеш[1][2]. Йӱк — сылне сопрано.

1936 ийыште Пӱтынь ушемысе калык усталык радиофестивальыште Марий хор капеллыште мурен[6].

1940 ийыште Марла мурышо да куштышо ансамбльже дене Моско, Куйбышев, Калинин, Воронеж, Иваново да РСФСР-ын моло олалашкыже гастроль дене коштын[6].

1940―1950-ше ийласе эн палыме марий мурызо-влак гыч иктыже лийын. Мурызын репертуарыштыже — 200 утла муро: эше сар ийлаште Марий филармонийын фронтысо концерт бригадыште тудо марла, татарла, чувашла, удмуртла, украинла муро-влакым да совет композитор-влакын мурыштым йоҥгалтарен[7][8]. Бригадын программыштыже тӱрлӧ калыкын куштымаш-влак, семӱзгарым шоктымаш, руш такмак да муро-влак, конферанс лийыныт. 1943—1945 ийлаште сар фронтлаште да госпитальлаште марий артист-влак, нунын коклаште В. Е. Смирноват лийын, Кугу Ачамланде сарын салтакше-влаклан 1000 утла концертым ончыктеныт![9]

Сар деч вара тудо ятыр гана гастрольыш, командировкыш, концертлашке лектын коштын. Марий республикыште марий да совет семмастар-влакын шуко чапланыше мурыштын икымше йоҥгалтарышыже лийын[4][9].

1944 ийыште марий вокал сымыктышым вияҥдымашке кугу надырлан «Марий АССР-ын сулло артистше», а 1951 ийыште — «Марий АССР-ын калык артистше» чаплӱмым пуымо. Йошкар Шӱдыр орден дене, медаль-влак да кум гана — Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Вуйверын Чаптаныкше дене суапландарыме[1][2][4][6].

Суапшым аклымаш

Шарнымаш

  • Марий АССР-ын калык артисткыже Вера Смирновалан мемориал оҥа (Йошкар-Ола, Пушкин урем, 44 №-ан пӧрт)
    Йошкар-Олаште Пушкин уремын 44 №-ан пӧртыштыжӧ, кушто марий калык артистке В. Е. Смирнова илен, мемориал оҥа  (руш.) (мар. почылтын[10][11].
  • 2016 ий сорла тылзын, марий мурызо В. Е. Смирнован шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш, Марий Эл Республикын Т. Евсеев лӱмеш калыкле тоштерыштыже ончер почылтын. Ончерыште артисткын фото, шке документше, суаптар, афише да концерт-влакын программышт, калык мурызын пашажлан пӧлеклалтше книга-влак, тудын мурыжым возыман пластинке ончыкталтыныт. Ты вашлиймаште семмастар, туныктышо, тӱвыра да сымыктыш пашаеҥ, журналист-влак, нунын коклаште мурызын эргыже Л. П. Смирнов лийыныт[12][13].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Мочаев, 2017, с. 408.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 716―717.
  3. ↑ Кожласола (Мушмарий) | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Смирнова Вера Евгеньевна (руш.). МариМедиа. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.
  5. ↑ Энциклопедия культуры Марий Эл - К 100-летию народной артистки Веры Смирновой (руш.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл» (31 сорла 2016). Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.
  6. ↑ 1 2 3 4 Стр. 46 - Для интернета. www.gosarhivrme.ru. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.
  7. ↑ Смирнова Вера, певица. records.su. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.
  8. ↑ New Page 1. toydemar.narod.ru. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.
  9. ↑ 1 2 Смирнова Вера Евгеньевна - Марий Эл (руш.). Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.
  10. ↑ История Йошкар-Олы: чьи легендарные имена увековечены на Ленинском проспекте и улице Пушкина? (руш.) (15 ӱярня 2022). Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.
  11. ↑ Мемориальная доска В.Е. Смирновой, Йошкар-Ола — 2ГИС (руш.). 2gis.ru. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.
  12. ↑ Cостоялось открытие выставки, посвященной 100-летию со дня рождения заслуженной артистки Марийской АССР, народной артистки Марийской АССР Веры Евгеньевны Смирновой. mari-el.gov.ru. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.
  13. ↑ «Её песни как луч света» – к 100-летию Веры Смирновой открылась выставка (руш.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл» (24 сорла 2016). Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.

Литератур

  • Зайниев Г. З., Терехова А. В. Смирнова Вера Евгеньевна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 336. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Смирнова Вера Евгеньевна // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 716―717. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Зайниев Г. З., Терехова А. В. Смирнова Вера Евгеньевна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 408. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Энциклопедия театров Республики Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание / [Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл и др.; редкол.: К. А. Иванов (пред.) и др.; авт.-сост.: Белецкая Е. С. и др.]. — Йошкар-Ола, 2019. — 259 с.: ил., портр.
  • Филонова А. Б. Женщины Марийской АССР в годы Великой Отечественной войны: 1941—1945: диссертация … кандидата исторических наук: 07.00.02 / Филонова Алина Борисовна; [Место защиты: ФГБОУ ВО «Чувашский государственный университет имени И. Н. Ульянова»]. ― Йошкар-Ола, 2019. ― 277 с.: ил.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Смирнова,_Вера_Евгеньевна&oldid=1231912" гыч налме