1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште чолга пашалан (медаль)

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
«1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште чолга пашалан» медаль
Изображение орденской планки Изображение награды
Эл  СССР
Тип медаль
Статус огеш кучыкталт
Статистике
Параметр диаметр — 32 мм
материал — вӱргене
Ыштыме кече 1945 ий 6 пеледыш
Суапландарыме чот 16 096 750 наре
Черет
Кугурак награде «Прагым утарымылан» медаль
Изирак награде «Пашан ветеранже» медаль
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

«1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште чолга пашалан» медальым СССР ВС Президиумын 1945 ий 6 июньысо Указше дене тӧнежлыме. Медаль сӱретын авторышт — сӱретче-влак И. К. Андрианов ден Е. М. Романов.

Медаль нерген положений

«1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште чолга пашалан» медаль дене суапландаралтыт:

  • йӧнозанлыкысе да транспортысо пашазе-влак, инженер-техникылык персонал да служышо-влак;
  • колхозник ден ялозанлык специалист-влак;
  • науко, технике, сымыктыш да литератур пашаеҥ-влак;
  • совет, партий, профсоюз да моло мер организацийлан пашаеҥышт — шкеныштын чолга да шкем чаманыдыме пашашт дене Кугу Ачамланде сарыште Совет Ушемлан Германийым сеҥашыже йӧным ыштыше-влак.

СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Секретариатшын медальым пуымо радам нерген 1945 ий 21 августышто пеҥгыдемдыме Положенийлан келшышын, тиде медаль дене 1941 ий июнь гыч 1945 ий май марте предприятийыште, тӧнежыште, транспортышто, совхозышто, МТС-ыште ик ий деч шагал огыл ыштыше еҥ-влак суапландаралтыныт.

Ачамланде сарын пашаш пӧртылшӧ инвалидше-влаклан, ремесленный училище ден ФЗО школым тунем пытарыше самырык пашазе-влаклан, инвалидлыклан кӧра паша деч кораҥдыме еҥ-влаклан, ешлан кӧра паша деч кораҥдыме ӱдырамаш-влаклан «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште чолга пашалан» медальым тунам кучыктеныт, кунам кӱшнӧ каласыме еҥ-влак палемдыме пагытыште 6 тылзе деч шагал огыл пашам ыштеныт.

Кугу Ачамланде сар жапыште пашаш пӧртылшӧ тошто производственник-влаклан медальым тунам пуэныт, кунам нуно эсогыл куд тылзе деч шагал ыштеныт.

Колхозник-влаклан медальым колхозышто палемдыме эн шагал пашагечым эртарен шуктымо годым да паша дисциплиным шуктен шогымо годым гына кучыктеныт.

СССР Президентын 1991 ий 21 июньысо указше почеш медаль дене тыгак СССР-ын пашазе колоннылашкыже мобилизоватлыме граждан-влакымат суапландареныт. Медальым СССР Президент лӱм дене калык депутат-влакын оласе да районысо Каҥашыштын исполнительный комитетышт суапландарыме еҥын илыме верыштыже тудын пашазе колоннышто поро пашажым пеҥгыдемдыше документ негызеш кучыктеныт.

Республик-влакын правительствышт, калык депутат-влакын верысе Советыштын исполнительный комитетышт тиде Указлан келшышын суапландарыме еҥлан Кугу Ачамланде сар ийлаште тылыште шкем чаманыде тыршыме пашалан да шылталаш лийдыме сарзе службылан кугыжаныш наградым сулен налше граждан-влаклан палемдыме закон почеш пеҥгыдемдыме льготым пуаш йӧным ыштышаш улыт улмаш.

«1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште чолга пашалан» медаль оҥын шола велныже кондышталтеш да СССР-ын моло медальже-влак улмо годым «Прагым утарымылан» медаль деч вара вераҥдалтеш.

1987 ий 1 январьлан палымдыме почеш «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште чолга пашалан» медаль дене иктаж 16 096 750 еҥ суапландаралтын[1][2].

Медаль нерген каласкален возымаш

«1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште чолга пашалан» медальым той гыч ыштат да тудо 32 мм диаметран чын тыртыш форман улеш.

Медальын чурий велыштыже маршал форман И. В. Сталинын профилян оҥ марте сӱретше. Медальын кӱшыл ужашыштыже йыр мучко возымо: «МЕМНАН ПАШАНА ЧЫН», ӱлыл ужашыштыже йыр мучко возымо: «МЕ СЕҤЕННА».

Медальын тупынь велыштыже возымо: йыр мучко — «ЧОЛГА ПАШАЛАН», а покшелныже — «1941—1945 ИЙЛАСЕ КУГУ АЧАМЛАНДЕ САРЫШТЕ», кӱшыл ужашыште — сорла да чӧгыт, ӱлыл ужашыште — вич мучашан шӱдыр.

Медальысе чыла возымаш да сӱрет оварген лектеш.

Медаль изи пылыш да колча полшымо дене вич лукан колодко дене ушалтеш, тудым 24 мм лопкытан йошкар порсын муар тасма дене шупшмо. Тасма покшелне 7 мм лопкытан ужар изи корно кая. Тасма тӱрым аҥысыр нарынче изи корно-влак дене пыремлыме.

Иллюстраций-влак

  • Медальын тупынь велже

    Медальын тупынь велже

  • Медальлан ӱшандарыме кагаз («совет» вариант)

    Медальлан ӱшандарыме кагаз («совет» вариант)

  • Медальлан ӱшандарыме кагаз (у Указ дене варарак лекше «совет» вариант)

    Медальлан ӱшандарыме кагаз (у Указ дене варарак лекше «совет» вариант)

  • Медальлан ӱшандарыме кагаз («российысе» вариант[3])

    Медальлан ӱшандарыме кагаз («российысе» вариант[3])

  • СССР почто марке, 1946 ий

    СССР почто марке, 1946 ий

  • Дубнаште тылыште тыршыше-влаклан шарныктышыште медальын сӱретше

    Дубнаште тылыште тыршыше-влаклан шарныктышыште медальын сӱретше

Тыгак ончо

Палемдымаш

  1. ↑ Балязин В. Н. За подвиг ратный и трудовой. — М.: Просвещение, 1987. — С. 191.
  2. ↑ Шуняков Д. В. Награды удостоены… Статистические данные по награждению советскими орденами и медалями в годы Второй мировой войны. // Военно-исторический журнал. — 2021. — № 5. — С.48.
  3. ↑ Такие удостоверения выдают в РФ лицам, не получившим медаль в своё время по тем или иным причинам (сама медаль не выдаётся). В ранних «советских» вариантах на левой половинке удостоверения помещено чёрно-белое изображение медали; в более поздних Архивысе копий 8 пургыж 2007 гыч удостоверениях советского периода изображение медали также отсутствует.

Литератур

  • Володин А. Н., Мерлай Н. М. Медали СССР. — СПб.: Печатный двор, 1997. — С. 102—103. — ISBN 5-7062-0111-0.
  • Колесников Г. А., Рожков А. М. Ордена и медали СССР. — Мн.: Народная асвета, 1986. — С. 88—89.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=1941–1945_ийласе_Кугу_Ачамланде_сарыште_чолга_пашалан_(медаль)&oldid=1196194" гыч налме