Сахаров, Лев Николаевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Лев Николаевич Сахаров
Сахаров, Лев Николаевич.jpg
Шочмо кече 1902 ий 18 пургыж(1902-02-18)
Шочмо вер Китово, Касимов уезд, Рязань губерний, Россий империй
Колымо кече 1980 ий 4 шорыкйол(1980-01-04) (77 ий)
Колымо вер Йошкар-Ола, Марий АССР, РСФСР, СССР
Гражданлык  Россий империй →  СССР
Паша сомыл композитор, музыкым туныктышо, мер пашаеҥ
Награде да премий

Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1946)

Лев Николаевич Сахаров (18 пургыж 1902, Китово[d], Рязань округ[d] — 4 шорыкйол 1980, Йошкар-Ола) ― совет композитор, музыкым туныктышо да мер пашаеҥ. Марий сымыктыш техникумын (кызыт — И. С. Палантай лӱмеш марий тӱвыра да сымыктыш колледж) преподавательже, завучшо (1932―1941, 1945―1962). Марий АССР Композитор ушемым ыштыше да икымше председательже (1940―1942, 1956―1965). Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1946).

Илыш корно

1902 ий 18 фервальыште кызыт Рязань область Касимов районысо Китово селаште руш кресаньык ешеш шочын[1].

Тӱҥалтыш школым пытарымеке, Касимовысо технике училищыш тунемаш пурен, тушто художественный самодеятельностьын чолга участникше лийын ― хорышто мурен, калык семӱзгар-влак оркестрыште шоктен. 1919 ийыште Рязань губерний Касимов уезд Давыдово ялысе тӱҥалтыш школын туныктышыжлан пашам ышташ тӱҥалын[2].

1921―1923 ийлаште ― Касимовысо да Ярославльысе йочапӧрт-влакын воспитательже.

1926 ийыште Н. А. Римский-Корсаков лӱмеш Москосо кугыжаныш музык техникумым, а 1931 ийыште Моско консерваторийым  (руш.) (мар. (Н. М. Данилинын хор дене дирижироватлыме класcше да калык семӱзгар-влак пӧлка) тунем пытарен[1]. 1926―1929 ийлаште ― Москосо школлаште мурымашым туныктышо.

1931―1932 ийлаште ― Сталинградысе музык техникумын преподавательже.

1932 ийыште Йошкар-Олаш куснен: 1932―1941 да 1945―1962 ийлаште ― Марий искусство техникумын музык-теорий дисциплин-влакым туныктышо, завучшо[1].

1937 ийыште репрессийыш логалын: 9 декабрьыште арестоватлыме, 1 ий утла петырымаште лийын[1][3].

1940―1942 ийлаште Марий АССР Композитор ушемым ыштыме шотышто Оргкомитет председатель лийын, тудым мучашлан 1953 ийыште ыштыме[1], 1956―1965 ийлаште ― МАССР Композитор ушем правленийын председательже. СССР Композитор ушемыш  (руш.) (мар. пурен. 1942―1945 ийлаште ― Марий филармонийын концертмейстерже, домра ансамбльым вуйлатыше. 1980 ий 4 январьыште Йошкар-Олаште колен[1]. Йошкар-Оласе Турун шӱгарлаште  (руш.) (мар. тойымо[4].

Музык паша

Марий сымыктыш техникумышто пашам ыштыме ийлаште тудын воспитанникше-влак коклаште ― марий композитор-влак К. Смирнов, А. Луппов, Э. Сапаев, В. Данилов, В. Куприянов, И. Молотов да молат[1].

Шкевуя марий йылмым тунемын да 300 утла олыкмарий калык мурым да марий композитор-влак И. Палантайын, Н. Арбанын, А. Искандаровын да молынат мурыштым руш йылмыш кусарен[1].

Марий поэт-влакын (М. Казаков, Й. Осмин, С. Вишневский, В. Иванов, М. Аюпова, Г. Безруков, В. Зубарев, В. Захаров, Е. Ломакин, Н. Лопатников, С. Савельев, Ю. Ушаков да молат) почеламутыштлан муро-влакын, тыгак симфонический, семӱзгарлык, вокал да хорлык сочинений-влакын авторжо[1][5]. М. Шкетан лӱмеш Марий драме театрын драме спектакльже-влаклан музыкын авторжо: Устиновын «Иван Шуст» (1941), Германын «Ака-шӱжар-влак» да А. Гладковын да «Шукерте-шукерте» (1942), Шолоховын «Савырыме сӧрем» (1963), Шекспирын «Антоний да Клеопатра» (1964) да молыланат; музык комедий-влакын (Н. М. Арбан дене пырля): «Кеҥеж йӱд» (1943), «У муро» (1953), «Тулар ден тулаче» (1958) да молынат, тыгак Марий курчак театрын спектакльже-влаклан музыкын авторжо[6][7].

Марий калык устный творчествым шымлыше, лектор-сотемдарче, музык-критике статья-влакын авторжо семынат палыме[1].

1946 ийыште «Марий АССР искусствын сулло пашаеҥже» чап лӱмым пуымо. Медаль-влак дене, нунын коклаште «1941―1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште сай пашалан» медаль дене наградитлыме[2]. Кум гана Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чап грамотшо дене палемдыме[1].

Пагалымым ончыктымаш

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Мочаев, 2017, с. 318.
  2. ↑ 1 2 3 Сахаров Л.Н. gosarhivrme.ru. Тергыме кече: 6 шорыкйол 2026. Архивлыме 9 пеледыш 2024 ий.
  3. ↑ Сахаров Лев Николаевич (руш.). Бессмертный барак. Тергыме кече: 6 шорыкйол 2026. Архивлыме 9 пеледыш 2024 ий.
  4. ↑ Они тоже гостили на земле... Сахаров Лев Николаевич (1902-1980). nec.m-necropol.ru. Тергыме кече: 6 шорыкйол 2026. Архивлыме 9 пеледыш 2024 ий.
  5. ↑ 115 лет со дня рождения Льва Николаевича Сахарова - 24 Февраля 2017 - МБУ Мари-Турекская МПЦБ. maribibl.my1.ru. Тергыме кече: 6 шорыкйол 2026. Архивлыме 9 пеледыш 2024 ий.
  6. ↑ 1 2 Сахаров Лев Николаевич. istoriya-teatra.ru. Тергыме кече: 6 шорыкйол 2026. Архивлыме 9 пеледыш 2024 ий.
  7. ↑ Республиканский театр кукол — Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл (руш.). web.archive.org. Тергыме кече: 6 шорыкйол 2026.

Литератур

  • Театральная энциклопедия. Том 4 / Глав. ред. П. А. Марков. ― М.: Советская энциклопедия, 1965. ― 1152 стб. с илл., 76 л. илл.
  • Бондаренко А. В. Лев Николаевич Сахаров: Очерк жизни и творчества. ― Йошкар-Ола, 1997. ― 28 с.
  • Артищева Р. В. Сахаров Лев Николаевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 318. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Женжурист Л. Л. Страницы истории музыкального училища имени И. С. Палантая. 80 лет профессионального музыкального образования в Республике Марий Эл. 1931―2011. ― Йошкар-Ола, 2012. ― 231 с.
  • Сахаров Лев Николаевич: биобиблиографический указатель: материалы к биобиблиографии / [сост. О. В. Шалагина]. ― Йошкар-Ола : МарГУ, 2012. ― 87 с. : ил. ― (Серия «Подвижники культуры Республики Марий Эл» / М-во образования и науки Российской Федерации, ГОУВПО «Марийский гос. ун-т», Науч. б-ка им. Р. А. Пановой; Вып. 21).
  • Артищева Р. В. Сахаров Лев Никоалевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 318. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Сахаров,_Лев_Николаевич&oldid=1232737" гыч налме