Куприянов, Владислав Порфирьевич
| Владислав Порфирьевич Куприянов | |
|---|---|
| | |
| Шочмо кече | 12 ага 1936 |
| Шочмо вер | Йошкар-Ола, Горький кундем, РСФСР, Совет Социализм Республик-влак Ушем |
| Колымо кече | 23 ӱярня 1989 (52 ий) |
| Колымо вер | Чистополь, ТАССР, РСФСР, Совет Социализм Республик-влак Ушем |
| Гражданлык |
|
| Паша сомыл | композитор, педагог |
| Награде да премий | |
Владислáв Порфи́рьевич Куприя́нов (12 ага 1936, Йошкар-Ола, Горький край — 23 ӱярня 1989, Чистополь[d]) — марий совет да российысе семмастар. Марий сем аланыште эстраде муро жанр деке савырныше икымше марий композитор. Марий АССР Композитор-влак ушемын ответственный секретарьже, правленийын председательже (1972—1981), Я. Эшпай лӱмеш Марий кугыжаныш филармонийын «Элнет» эстраде ансамбльжын вуйлатышыже (1985—1989). РСФСР сымыктышын сулло пашаеҥже (1986). Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1980).
Илыш корныжо
1936 ий 12 майыште кызытсе Марий Элын Йошкар-Олаште семмастар-влак ешеш шочын[1][2]. Тудын ачаже, Порфирий Александрович, скрипач лийын да Йошкар-Оласе музык училищым вуйлатен, аваже, Зинаида Ивановна, директор-хоровик лийын. Йоча жапше Марий АССР Курыкмарий кундем Оврашнур ялыште эртен[3].
1957 ийыште И. С. Палантай лӱмеш Йошкар-Оласе музык училищын флейте классыштыже тунем пытарен[1][2].
1959 ий гыч «Рекорд» кинотеатрын оркестрыштыже пашам ыштен, вара — Йошкар-Оласе полупроводник арвер заводын клубыштыжо художественный вуйлатыше да аккомпаниатор лийын. Вара — Йошкар-Оласе музык училищыште теорий предмет-влакым да композицийым туныктышо, Чыкма оласе Я. Эшпай лӱмеш тӱвыра полатын художественный вуйлатышыже[1][2].
1969 ийыште Озаҥысе кугыжаныш консерваторийын теорий-композитор факультетшым (профессор А. С. Леманын композиций классше) тунем лектын.
1971 ийыште СССР композитор-влак ушемыш ушнен. 1972 ий гыч — ответственный секретарь, 1976—1981 ийлаште — Марий АССР-ысе композитор-влак ушем правленийын председательже[1][2].
1985—1989 ийлаште — Я. Эшпай лӱмеш Марий кугыжаныш филармонийын «Элнет» эстраде ансамбльжын вуйлатышыже[1][2].
1989 ий 23 мартыште Татар АССР-ысе Чистополь олаште гастроль годым колен. Йошкар-Олаште тойымо[1][2].
Сем усталыкше
Шым ияш гыч шке семынже ковыж, гармонь да балалайке дене шокташ тӱҥалын, струнный семӱзгар-влакын йӱкыштым келыштарылын. Школышто тунеммыж годым художественный самодеятельностьышто чолгалыкшым ончыктен (гармоньчо).
Марий сем историйыште эстраде муро жанр деке савырныше икымше марий композитор[1][2][4][5].
Кугу инструментал сочинений-влакым, камер семым, К. Коршуновын «Кӱдырчан ӱжара» (1967), А. Волковын «Алдиар» (1968), М. Рыбаковын «Ший кӱсле» (1969), С. Чавайнын «Илыше вӱд» (1971), П. Эсенейын «Шочмын — монча» (1974), П. Эсенейын «Агытан мурымо годым» (1975) да моло спектакль-влаклан семым возен[1][2][6]. 1965 ийыште тудын икымше цикл произведенийже — фортепианолан сюите — лектын. А вич ий гыч диплом паша семын тудо симфоний оркестрлан сюитым темлен. Симфоний жанр деке лишеммаште кӱлешан ошкыл семын 1969 ийыште возымо оркестр ден ковыжлан концерт лийын[7].
Композитор тыгак марий поэт-влак С. Николаевын да Н. Егоровын почеламутыштлан мурым возен[3].
Совет да марий сем сымыктышым вияҥдымаште надыржылан 1980 ийыште тудлан «Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже», а 1986 ийыште — «РСФСР сымыктышын сулло пашаеҥже» чаплӱмым пуэныт. Медаль-влак дене суапландаралтын[1][2].
Пагалымаш
Шарнымаш
2016 ий 13 майыште Йошкар-Олаште Рябинин уремысе 6-шо №-ан пӧртыштӧ, тушто 1972—1982 ийлаште семмастар илен, шарнымаш оҥам почыныт[1][8][9][10][11].
- 1990 ийыште Йошкар-Олаште «Тургыжланыше чон: муро-влак: мурашлан (соло, ансамбль, хор) флейте почеш» альбом савыкталтын. Чумырышо-влак — М. Е. Родина да О. М. Герасимов[12][13].
- 2016 ий 11 майыште, композиторын шочмыжлан 80 ий темме лӱмеш И. С. Палантай лӱмеш Марий тӱвыра да сымыктыш колледжын А. Я. Эшпай лӱмеш Кугу концерт залыштыже «Владислав Куприянов» шарнымаш концерт эртен[14].
Палемдымаш
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Мочаев, 2017, с. 240.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 473.
- ↑ 1 2 Infourok Презентация о нашем композиторе (руш.). Инфоурок. Тергыме кече: 15 идым 2025.
- ↑ Владислав Куприянов (англ.). Discogs. Тергыме кече: 15 идым 2025.
- ↑ 🎵 Владислав Куприянов - скачать mp3, слушать музыку онлайн. pinkamuz.pro. Тергыме кече: 15 идым 2025.
- ↑ 80 лет со дня рождения Владислава Порфирьевича Куприянова - 20 Мая 2016 - МБУ Мари-Турекская МПЦБ. maribibl.my1.ru. Тергыме кече: 15 идым 2025.
- ↑ Концерт памяти марийского композитора Владислава Куприянова. yoshkarola.bezformata.com. Тергыме кече: 15 идым 2025.
- ↑ Об установке мемориальной доски Куприянову В.П., заслуженному деятелю искусств Марийской АССР, заслуженному деятелю искусств РСФСР (руш.). gor-sobry-ola.ru. Тергыме кече: 15 идым 2025.
- ↑ В Йошкар-Оле открыли памятную доску композитору Владиславу Куприянову (руш.). Важные новости дня. Марий Эл. Йошкар-Ола. Тергыме кече: 15 идым 2025.
- ↑ Кидшер В Йошкар-Оле открыли памятную доску марийскому композитору (руш.). Кидшер (13 ага 2016). Тергыме кече: 15 идым 2025.
- ↑ Памятная доска В.П. Куприянову, Йошкар-Ола — 2ГИС (руш.). 2gis.ru. Тергыме кече: 15 идым 2025.
- ↑ Тревожное сердце : песни : для пения (соло, анс., хор) с сопровожд. фп. - Куприянов В.П.. — 1990.
- ↑ Владислав Порфирьевич Куприянов. Тревожное сердце: песни: для пения (соло, анс., хор) с сопровожд. фп. — Йошкар-Ола: Марийск. кн. изд-во, 1990. — 153 с.
- ↑ Концерт к 80-летию Владислава Куприянова 2016, Йошкар-Ола — дата и место проведения, программа мероприятия. (руш.). Культура.РФ. Тергыме кече: 15 идым 2025.
Литератур
- Кульшетова Л. И., Чеснокова В. И. Композиторы и музыковеды Республики Марий Эл. — Йошкар-Ола, 1990. — 272 с.
- Герасимов О. М. Композиторы и музыковеды Республики Марий Эл: пособие для учителей. — Йошкар-Ола, 1994. — 52 с.
- Кузнецова В. Г., Кульшетова Л. И., Чеснокова В. И. Композиторы и музыковеды Республики Марий Эл. — Йошкар-Ола, 2006. — 267 с.
- Кныш-Ковешникова Г. Пока горят сердца, поются песни // Марийская правда. — 2006. — 16 мая.
- Артищева Р. В. Куприянов Владислав Порфирьевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 204. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
- Куприянов Владислав Порфирьевич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 473. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
- Артищева Р. В. Профессиональная музыка в лицах. Композиторы и музыканты, исполнители, мастера музыкальной педагогики: статьи, заметки, публикации. — Йошкар-Ола, 2013. — 144 с.
- Артищева Р. В. Куприянов Владислав Порфирьевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 240. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
Кылвер-влак
- Ага тылзын 12 кечынже шочшо-влак
- 1936 ийыште шочшо-влак
- Ӱярня тылзын 23 кечынже колышо-влак
- 1989 ийыште колышо-влак
- Алфавит почеш персоналий-влак
- Алфавит почеш музыкант-влак
- Алфавит почеш композитор-влак
- Российысе композитор-влак
- СССР-ысе композитор-влак
- XX курымысо композитор-влак
- Алфавит почеш педагог-влак
- Российысе педагог-влак
- СССР-ысе педагог-влак
- РСФСР сымыктышын сулло пашаеҥже-влак
- Йошкар-Олаште шочшо-влак
- Чистопольышто колышо-влак