Романов, Арсений Иванович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
В Рувики есть статьи о других людях с такой фамилией, см. Романов.
Арсений Иванович Романов
Романов, Арсений Иванович.jpg
Шочмо кече 19 теле 1916(1916-12-19)
Шочмо вер
Колымо кече 6 ӱярня 2003(2003-03-06) (86 ий)
Колымо вер
Гражданлык  Россий империй →  СССР →  Россий
Паша сомыл
агроном
Награде да премий

Ленин орден — 1971 Орден Трудового Красного Знамени — 1965 Медаль «За трудовую доблесть» — 1951 «Чапле пашалан (Сарзе патырлыклан) лӱмгече медаль. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий лӱмеш палемдалтын»
Заслуженный агроном РСФСР.png

Арсений Иванович Романов (19 теле 1916, Марий Турек, Вӱрзым уезд, Виче губерний, Россий империй — 6 ӱярня 2003, Йошкар-Ола, Марий Эл Республик, Россий) — совет да россий ялозанлык пашаеҥ, мер пашаеҥ. Марий АССР ялозанлык министрын алмаштышыже (1951, 1953—1955), Марий кугыжаныш нӧшмӧ инспекцийын начальникше (1972—1994). РСФСР-ын сулло агрономжо (1960). Ленин орденын кавалерже (1971). V—VI созыв Марий АССР Кӱшыл Каҥашын депутатше (1959—1967).

Илыш корно

1916 ий 19 декабрьыште кызытсе Марий Эл Республикын Марий Турек посёлкыштыжо кокла кресаньык ешеш шочын[1][2][3][4]. Ачаже — Иван Васильевич — кугыжан армийыште служитлен, Февраль революций деч вара мӧҥгыжӧ пӧртылын. Аваже 1918 ийыште «испанка» чер деч колен[5].

1935 ийыште Нартас ялозанлык техникумым тунем пытарен. Уло илыш мучко Марий республикын ялозанлык аланыштыже пашам ыштен. 1935—1943 ийлаште — агроном, Параньга МТС-ын директоржо, 1947—1951 ийлаште — Марий республикысе сорт управленийын начальникше. 1951 да 1953—1955 ийлаште Марий АССР ялозанлык министрын алмаштышыже лийын. 1953 ийыште Ленинградысе прикладной зоологий да фитопатологий институтым  (руш.) (мар. тунем пытарен[1][2][4].

1955—1960 ийлаште — Марий Тӱрек районысо В. Мосолов лӱмеш колхозын председательже, 1960—1963 ийлаште — «Семёновский» совхозын тӱҥ агрономжо, 1963—1970 ийлаште — Марий АССР Медведево районысо ялозанлык управленийын начальникше. 1970 ийыште шке йодмыжо почеш МАССР Медведево районысо «Шойбулакский» совхозын директоржо лийын, кудыжым ончыл да пеҥгыде озанлык-влак радамыш луктын. 1972—1994 ийлаште — Марий кугыжаныш нӧшмӧ инспекцийын начальникше[1][2]. Марий республикыште нӧшмӧ озанлык аланыште кадр-влакым ямдылымаш да тудын материально-технический базыжым пеҥгыдемдымаш шотышто эреак азапланен[4].

1994 ийыште сулло канышыш лектын. 1995—2001 ийлаште Марий Тӱрек районысо «Восход» совхозын нӧшмӧ озанлык шотышто консультантше лийын[5].

Марий республикыште ялозанлыкын вияҥме да шогалме историйже нерген книга-влакын авторжо улеш: «Нартасыште техникум лийын» («Был в Нартасе техникум») (1999)[6][7], «Марий кундемыште мланде пашан историй лаштыкше-влак» («Страницы истории земледелия Марийского края») (2001)[1][2][4][8]. Пытартыш книгаже «Автобиографий» («Автобиография») лийын, кудыжым тудо колымыжо деч ик арня ончыч мучашлаен да кудыжым тудын тунемшыже-влак савыктеныт[4].

1959—1967 ийлаште V—VI созыв Марий АССР Кӱшыл Каҥашын  (руш.) (мар. депутатшылан сайлалтын[9].

Ялозанлыкым вияҥдымашке пыштыме надыржылан 1960 ийыште тудлан «РСФСР-ын сулло агрономжо» лӱмым пуымо. Ленин, Паша Йошкар Тисте орден-влак, медаль-влак, ту шотыштак «Пашаште чолгалыклан» медаль, тыгак 4 Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумжын Чаптаныкше дене суапландаралтын[1][2][4].

2003 ий 6 мартыште Йошкар-Олаште колен[1][2][4].

Суаптарымаш

Шарнымаш

2017 ий декабрьыште РСФСР-ын сулло агрономжо А. И. Романовым шарнымаш лӱмеш тудын илыме пӧртыштыжӧ (Йошкар-Ола, Гагарин пр., 7-ше пӧрт) мемориал оҥам почымо[10][11][12][13][14].

Йошкар-Олаште РСФСР-ын сулло агрономжо Романов Арсений Ивановичлан мемориал оҥа

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Мочаев, 2017, с. 366.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 679.
  3. ↑ Мари-Турек. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 15 вӱдшор 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Романов Арсений Иванович (руш.). Марийская история в лицах. Тергыме кече: 15 вӱдшор 2026.
  5. ↑ 1 2 Мысли, навеянные памятью о юбиляре (к 100-летию со дня рождения А. И. Романова). cyberleninka.ru. Тергыме кече: 15 вӱдшор 2026.
  6. ↑ А. И. Романов. Был в Нартасе техникум. — Йошкар-Ола, 1999. — 103 с.
  7. ↑ 100 лет Марий Эл: К 125-летию Нартасского сельхозтехникума им. В. П. Мосолова | Национальная библиотека имени С.Г. Чавайна Республики Марий Эл. nbmariel.ru. Тергыме кече: 15 вӱдшор 2026.
  8. ↑ Арсений Иванович Романов. Страницы истории земледелия Марийского края. — Йошкар-Ола, 2001. — 462 с.
  9. ↑ Официальный сайт Госсобрания Республики Марий Эл. old.gsmari.ru. Тергыме кече: 15 вӱдшор 2026.
  10. ↑ Имя главного агронома Йошкар-Олы увековечат в граните (руш.). Про Город Йошкар-Ола. Тергыме кече: 15 вӱдшор 2026.
  11. ↑ Открытие мемориальной доски в память Романова Арсения Ивановича, посвятившего всю свою жизнь сельскому хозяйству республики. yoshkarola.bezformata.com. Тергыме кече: 15 вӱдшор 2026.
  12. ↑ Заслуженному работнику агропромышленного комплекса в Йошкар-Оле открыли мемориальную доску (руш.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл». Тергыме кече: 15 вӱдшор 2026.
  13. ↑ Сулло агроном Романовлан | Марий Мер Каҥаш (руш.). Тергыме кече: 15 вӱдшор 2026.
  14. ↑ 2GIS Captcha. captcha.2gis.ru. Тергыме кече: 15 вӱдшор 2026.

Литератур

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Романов,_Арсений_Иванович&oldid=1228984" гыч налме