Полысалов, Степан Кондратьевич

Степан Кондратьевич Полысалов
Шочмо кече	15 теле 1900(1900-12-15)
Шочмо вер	Топкавлак ял шотан илем[d], Кужэҥер кундем, Марий Автоном Совет Социализм Республик, РСФСР
Колымо кече	4 теле 1990(1990-12-04) (89 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Марий Автоном Совет Социализм Республик, РСФСР, СССР
Эл	Россий империй  СССР
Паша сомыл	туныктыш пашаеҥ, туныктышо, мер пашаеҥ
Награде да премий	Марий АССР-ысе школын сулло туныктышыжо Йошкар-Олан чапланыше гражданинже (1968) Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше (1956, 1957, 1961)

Степáн Кондрáтьевич Полысáлов (15 теле 1900, Топкавлак ял шотан илем^[d], Марий Автоном Совет Социализм Республик — 4 теле 1990, Йошкар-Ола, Марий Автоном Совет Социализм Республик) — совет да российысе туныктыш пашаеҥ, мер пашаеҥ. Йошкар-Оласе 6-шо №-ан (11 №-ан) кыдалаш школын директоржо (1938—1940), Йошкар-Оласе 10 №-ан кыдалаш школын директоржо (1947—1969). РСФСР-ысе школын сулло туныктышыжо (1951). Йошкар-Олан чапланыше гражданинже (1968). Граждан (1919—1920) да Кугу Ачамланде сарын (1942—1945) участникше. 1931 ий гыч ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.

Илыш корныжо

Марий Элын кызытсе Кужэҥер районысо Топкавлак селаште нужна кресаньык ешеш шочын. Уржум уездын У Торъял волость Кокшанур ялыште кум классан, а вара кок классан училищым тунем пытарен. 1918 ий гыч Топкавлакысе волостной исполкомышто делопроизводительлан да секретарьлан пашам ыштен. 1919 ий июльышто шке кумылын Граждан сарыш каен, 1920 ийыште сусырген, демобилизоватлалтын.

1924 ийыште II степенян Кужэҥер школым тунем пытарымеке, Марий автоном областьын Косолоп школыжым вуйлаташ тӱҥалын. 1931 ийыште ВКП(б)-ш налме. 1931—1936 ийлаште МАО-н У Торъял педагогике техникумын директоржо лийын.

1938 ий гыч — Йошкар-Олаште 6-шо №-ан (11-ше №-ан) кыдалаш школын директоржо. 1936—1939 ийлаште Марий туныктыш институтын историй факультетыштыже тунемын. 1940—1942 ийлаште — партий секретарь, МКПИ-н проректоржо.

1942 ийыште РККА-шке ӱжалтын. 1942 ий сентябрьыште тудым М. Фрунзе лӱмеш Сарзе-политике училищыш, а курсым тунем пытарымеке действующий армийыш колтеныт. Капитан званий дене стрелковый дивизийын политотделжын агитаторжо лийын. 51 армий составыште Сталинградысе, Кечывалвел, 3-шо Украин да 4-ше Украин, 1-ше Прибалтике фронтысо кредалмашлаште лийын. Сталинград марте шуын, Сивашым вончен, Севастопольым, Латвийым утарен. Майор марте служитлен.

1946 ийыште армий гыч демобилизоватлалтын, шочмо кундемышкыже пӧртылын. 1946 ий гыч — Марий АССР-ысе Курыкмарий районысо Чыкма школын директоржо. 1947—1969 ийлаште — Марий АССР-ын Йошкар-Оласе 10-шо №-ан кыдалаш школын директоржо, тушто 1969 ийыште пенсийыш лекмешкыже пашам ыштен.

Мер паша

• Ик гана огыл Йошкар-Оласе Пашазе-влакын депутат Каҥашыжын депутатшылан сайлалтын.
• РСФСР Кӱшыл Каҥашын, Марий АССР-ысе Кӱшыл Каҥашын депутатшылан сайлалтын.

Шарнымаш

Йошкар-Олаште 10-шо №-ан школын оралтыштыже, кушто С. К. Полысалов пашам ыштен (Волков урем, 110), шарныктыш оҥам вераҥдыме. Тушто тыге возымо: «Тыште 1947 гыч 1969 ий марте школ директорлан РСФСР-ын да МАССР-ын сулло туныктышыжо, Йошкар-Олан чапланыше гражданинже, Граждан да Ачамланде сар-влакын участникше Полысалов Степан Кондратьевич пашам ыштен».

Чаплӱм ден суаптар-влак

• РСФСР-ын школын сулло туныктышыжо (1951);
• Марий АССР-ысе школын сулло туныктышыжо;
• Йошкар-Олан чапланыше гражданинже (1968);
• Йошкар Шӱдыр орден (09.10.1943);
• II степенян Ачамланде сар орден (17.05.1944, 06.04.1985);
• «Почёт Пале» орден;
• «1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль;
• «1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште сеҥымылан коло ий» медаль;
• «1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште сеҥымылан кумло ий» медаль;
• «1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште сеҥымылан нылле ий» медаль;
• «Пашаште ойыртемалтмылан» медаль (1951);
• «Владимир Ильич Ленинлан 100 ий темме лӱмеш пашаште чолгалыклан» медаль;
• Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше (1956, 1957, 1961).

Палемдымаш

Литератур

• Муравьёв А. В. Учителями жива Россия: Учителя Республики Марий Эл — заслуженные учителя Российской Федерации. — Йошкар-Ола, 2004. — С. 75—76.
• Полысалов Степан Кондратьевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 288. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
• Полысалов Степан Кондратьевич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 635. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
• Муравьёв А. В., Мочаев В. А. Полысалов Степан Кондратьевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 349. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
• Муравьёв А. В. Учителями жива Россия. — 2-е изд., доп. — Йошкар-Ола: Издательский дом «Марийское книжное издательство», 2022. — 255 с.

Кылвер-влак

• Марийская история в лицах. Полысалов Степан Кондратьевич.
• Музей МарГУ. Полысалов Степан Кондратьевич.
• Память народа. Полысалов Степан Кондратьевич: 1900 г. р.
• Информационный портал «Город Йошкар-Ола». 120 лет со дня рождения Почётного гражданина города Йошкар-Олы Полысалова Степана Кондратьевича (1900—1990).