Крестникова, София Владимировна

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
София Владимировна Крестникова
Крестникова, София Владимировна.jpg
Шочмо кече 1899 ий 30 идым(1899-09-30)
Шочмо вер Кугу Шемердян, Ядырна уезд, Озаҥ губерний, Россий империй
Колымо кече 1989 ий 17 ага(1989-05-17) (89 ий)
Колымо вер Йошкар-Ола, Марий АССР, РСФСР, СССР
Эл  Россий империй →  СССР
Профессий эмлызе, пӧлка вуйлатыше
Шанче алан терапий, эндокринологий, инфектологий
Паша вер Марий АССР-ын Республикысе эмлымверже
Образований
Званий РСФСР-ын сулло врачше — 1958
Награде да премий Ленин орден — 1961 Медаль «За трудовую доблесть» — 1946

София Владимировна Крестникова (30 идым [12 шыжа] 1899[1], Кугу Шемердян[d] — 17 ага 1989[1], Йошкар-Ола) ― совет эмлызе-терапевт, эндокринолог, инфекционист. Марий АССР-ын Республикысе эмлымвержын инфекций, терапий, ӱдырамаш-влаклан пӧлкам вуйлатыше (1941―1962). РСФСР-ын сулло эмлызыже (1958). Ленин орденын кавалерже (1961).

Илыш корныжо

1899 ий 30 сентябрьыште кызытсе Чувашийын Ядырна кундемысе Кугу Шемердян ялысе шнуй еҥын ешыштыже шочын. Пеш ондак аваж деч посна кодын, йоча пагытше Озаҥыште эртен, тушто 1917 ийыште гимназийым шӧртньӧ медаль дене тунем пытарен[2][3].

1923 ийыште Озаҥысе университетым тунем лектын[4]. Тудын деч вара Озаҥыште, Ессентуки, Кисловодск, Сочи оласе санаторийлаште, тыгак Ростов-на-Донушто, Харьковышто, Москошто врач-эндокринологлан пашам ыштен[2][3].

1936 ий гыч «калык тушман», партий пашаеҥ Д. Е. Гольманын пелышыже семын тудым «шыгыремдылыныт», а марийжым 1938 ий 14 июньышто лӱен пуштыныт: София Владимировнам 1938 ий 5 октябрьыште арестоватленыт да 5 ийлан спецпоселенийыш ссылкыш колтеныт.

Эрыкыш лекмеке, ик гана огыл илыме вержым вашталтен, ешыж дене кугу олалаште илаш чарымылан верч 1938 ий 4 декабрьыште Йошкар-Олашке толын. 1956 ий 12 декабрьыште тудын чын лӱмжым пӧртылтымӧ (реабилитироватлыме)[5].

Йошкар-Олаш толмеке, 1941—1962 ийлаште, Марий АССР-ын Республикысе эмлымверыштыже инфекций, терапий, ӱдырамаш-влаклан пӧлка-шамычым вуйлатен. 1956 ий марте — Марий АССР-ыште республикысе эмлыме-паша эксперт комиссийын икымше председательже[2][3].

2013 ийыште палыме марий краевед Арнольд Муравьёв тудын «Воспоминания врача» книгажым Йошкар-Оласе «Татьянин день» издательствыште савыктен[6][7][8].

Тазалык аралтышыште шуко ий пашам тыршен ыштымыжлан, 1958 ийыште тудлан «РСФСР-ын сулло эмлызыже» чаплӱмым пуымо. Ленин орден, медаль-влак, нунын коклаште «Пашаште чолгалыклан» медаль, тыгак кок гана Марий АССР-ысе Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазше дене палемдалтын[2][3].

1989 ий 17 майыште Йошкар-Олаште колен, туштак тойымо[2][3].

Чаплӱм да суаптар-влак

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 Исаев Ю. Н. Чувашская энциклопедия (руш.) — Чувашское книжное издательство, 2006. — С. 2567. — 2567 с. — ISBN 978-5-7670-1471-X
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Мочаев, 2017, с. 226.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 457.
  4. ↑ Личное дело. Крестникова Софья Владимировна (руш.). repo.kpfu.ru (1923). Тергыме кече: 27 сӱрем 2025. Архивлыме 23 сӱрем 2023 ий.
  5. ↑ 1 2 3 4 100 ЛЕТ МАРИЙ ЭЛ. Софья Владимировна Крестникова | Национальная библиотека имени С.Г. Чавайна Республики Марий Эл. nbmariel.ru. Тергыме кече: 27 сӱрем 2025. Архивлыме 23 сӱрем 2023 ий.
  6. ↑ С.В. Крестникова «Воспоминания врача» | Издательство "Татьянин день" (неопр.) (7 ӱярня 2015). Тергыме кече: 27 сӱрем 2025. Архивлыме 1 теле 2021 ий.
  7. ↑ Воспоминания врача - Крестникова, Софья Владимировна. — 2013. Архивировано 23 сӱрем 2023 года.
  8. ↑ "Библиотекарь рекомендует". olalib.ru. Тергыме кече: 27 сӱрем 2025. Архивлыме 23 сӱрем 2023 ий.

Литератур

  • Александров Н. А., Мочалов С. Г. Развитие здравоохранения в Марийской АССР. ― Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1980. ― 216 с.: ил.
  • Артищева Р. В., Двинянинов А. В., Мочаев В. А. Крестникова София Владимировна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 191. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Крестникова София Владимировна // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 457. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Артищева Р. В., Двинянинов А. В., Мочаев В. А., Яналова Н. А. Крестникова София Владимировна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 226. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Крестникова,_София_Владимировна&oldid=1208229" гыч налме