Емельянов, Андрей Архипович

РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Емельянов.

Андрей Архипович Емельянов
Шочмо кече	1909 ий 16 сорла(1909-08-16)
Шочмо вер	Кожважвуй, Чыкма уезд, Озаҥ губерний, Россий империй
Колымо кече	1977 ий 11 ага(1977-05-11) (67 ий)
Колымо вер	Кожважвуй, Курыкмарий район, Марий АССР, РСФСР, СССР
Гражданстве	Россий империй →  СССР
Паша	партий пашаеҥ, депутат
Шинчымаш	Юрист-влакым уэштарен ямдылыме курс-влак (Моско)
Партий	КПСС
Тӱҥ идей	коммунизм
Суаптар

Андрей Архипович Емельянов (1909 ий 16 август, Кожважвуй ял, Чыкма уезд, Озаҥ губерний, Россий империй — 1977 ий 11 май, Кожважвуй ял, Курыкмарий кундем, Марий АССР, РСФСР, СССР) — совет кугыжаныш, вуйлатыме да озанлык пашаеҥ. СССР Кӱшыл Канашын VI созывысе депутатше (1962—1966). 1940 ий гыч ВКП(б) йыжъеҥ. Кугу Ачамланде сарын да совет-япон сарын салтакше (1945).

Илыш корныжо

1909 ий 16 августышто кызытсе Марий Эл Курыкмарий кундемысе Кожважвуй ялыште икмарда кресаньык ешыште шочын.

1933 ийыште Угарман кундем Марий автоном область Чыкмасе ялозанлык техникумын ик курсшым тунем пытарен.

1938—1941 ийлаште — фермым вуйлатыше, Марий АССР Йоласал район прокурорын полышкалышыже. 1939 ийыште Москошто идалык тунемман юрист школым тунем лектын. 1940 ийыште ВКП(б)-ш пурен. 1941—1942 ийлаште — Марий АССР-ысе Йоласал велын прокуроржо.

1942 ий июль гыч — Кугу Ачамланде сарыш шке кумылын каен: 2-шо Украин фронтысо 18 армийын 159 пеҥгыдемдыме кумдыкысо сар прокуратурын следовательже, юстиций капитан. Следствийым вӱдымӧ шке сеҥымашыжым чумыр пашам виктарыме дене келыштарен, 20 пален налше еҥым (дознавательым) ямдылен. Чехословакий ден Польшын кумдыкыш пурымо годым 159 пеҥгыдемдыме районысо частьыште правам аралыме шотышто кугу пашам шуктен, тидлан кӧра нимогай агыме-толымо, айдеме сыным йомдарен, осал пашам шуктымо сӱрет палдырнен огыл. Совет-япон сарын салтакше лийын. 1947 ий июльышто армий гыч демобилизоватлыме. II степенян Ачамланде сар, Йошкар Шӱдыр орден да медаль-влак дене суапландарыме.

1951 ийыште Москошто юрист-влакым уэштарен ямдылыме курсым тунем лектын. 1948—1952 ийлаште — угыч Марий АССР Йоласал велын прокуроржо. 1953—1959 ийлаште — Йоласал вел исполкомын председательже, 1959—1960 ийлаште — Марий АССР-ысе Курыкмарий кундем исполкомын председательже. 1960—1964 ийлаште шочмо кундемысе «Коммунизм» колхозын председательже лийын. Октябрь Революций орден, медаль-влак да РСФСР ден Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиум-влакын чапкагазышт дене (кум гана) суапландаралтын.

1959—1963 ийлаште Марий АССР Кӱшыл Каҥашын V созывысе депутатшылан, 1962—1966 ийлаште — СССР Кӱшыл Каҥашын VI созывысе депутатшылан сайлалтын.

1977 ий 11 майыште Марий АССР Курыкмарий кундем Кожважвуй ялыште колен. Курыкмарий кундем Кожважвуй ял шӱгарлаште тойымо.

Суаптар-влак

Пашалан

• Октябрь Революций орден (1971)
• «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль (1970)
• РСФСР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазше (1960)
• Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазше (1957, кок гана; 1959)

Сарлан

• II степенян Ачамланде сар орден (14.03.1945)
• Йошкар Шӱдыр орден (05.03.1945)
• «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль
• «Японийым сеҥымылан» медаль

Палемдымаш

Литератур

• Они защищали Родину: вспомним их поимённо: Горномарийский район, г. Козьмодемьянск / Республика Марий Эл, Администрация Горномарийского района, Администрация г. Козьмодемьянска; [редкол.: Поздеева Н. А. (рук.) и др.]. ― Чебоксары: ИПК «Чувашия», 2005. ― 607 с., [32] л. ил., портр..; ISBN 5-86765-297-1.
• Мочаев В. А. Емельянов Андрей Архипович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 121. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
• Мочаев В. А. Емельянов Андрей Архипович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 139. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.