Ельсуков, Иван Архипович

Иван Архипович Ельсуков
Шочмо кече	1920 ий 17 пеледыш(1920-06-17)
Шочмо вер	Ельсуково, Уржум уезд, Виче губерний, РСФСР
Колымо кече	1993 ий 21 шорыкйол(1993-01-21) (72 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Марий Эл, Россий
Эл	РСФСР (1917—1922) →  СССР →  Россий
Профессий	Ветеринар эмлызе
Шанче алан	ветеринарий
Паша вер	Марий республикысе ветеринар лабораторий
Награде да премий

Иван Архипович Ельсукóв (17 пеледыш 1920, Ельсуково, Вӱрзым уезд, Виче губерний, Россий империй — 21 шорыкйол 1993, Йошкар-Ола, Марий Эл Республик, Россий) ― совет ветеринар эмлызе. Марий республикысе ветеринар лабораторийын директоржо (1967―1972), Марий АССР тӱҥ кугыжаныш ветеринар инспектор (1972―1980). РСФСР-ын сулло ветеринар эмлызыже (1979). Кугу Ачамланде сарын салтакше.

Илыш корно

1920 ий пеледыш тылзын 17-ше кечынже кызытсе Марий Эл Марий Турек район Ельсуково ялысе кресаньык ешеш шочын.

1938 ийыште Марий АССР Чыкма зооветеринар техникумым тунем пытарен.

1939 ий кылме тылзын Чыкма районысо саркомат Пашазе-Кресаньык Йошкар Армийыш налын. Кугу Ачамланде сарын салтакше: 101-ше гвардий лӱйкалыше полкын да 42-шо армийын 2251-ше армий ветеринар лазаретын ветеринар фельдшерже лийын. Сусыргышо да черле имне-влаклан, кредалше армийын лӱйкалыше полк-влаклан ветеринар полышым пуэн. 1941 ий шыжа тылзын 20-шо кечыж гыч 1943 ий кылме тылзе марте лӱйкалыше дивизий кышкарыште Йӱдвел-Касвел фронтым эртен. 1943 ий кылме тылзын 1-ше кечыж гыч 1944 ий кылме тылзын 20-шо кечыж марте гвардий полкын кугурак сержантше лийын. 1944 ий кылме тылзын 20-шо кечыж гыч 1945 ий ӱярня тылзын 22-шо кечыж марте кокымшо Прибалтийский фронтышто ветеринар фельдшер лийын. 1945 ий ага тылзын 22-шо кечыж гыч 1946 ий шорыкйол тылзын 13-шо кечыж марте ― Забайкальский фронтын ветеринар фельдшерже. Контузий лийын, сусырген. 1946 ий шорыкйол тылзын ветеринар службын кугурак лейтенант лӱмпале дене армий гыч демобилизоватлыме. I степенян Ачамланде сар орден да медаль-влак дене, нунын коклаште «Сарзылык суаплан» медаль дене палемдыме.

1951 ийыште Озаҥ ветеринар институтым тунем пытарен. 1951―1964 ийлаште ― Марий АССР Шернур районын тӱҥ ветеринар эмлызыже.

1967―1972 ийлаште ― Марий республикысе ветеринар лабораторийын директоржо. 1972―1980 ийлаште ― Марий АССР-ын тӱҥ кугыжаныш ветеринар инспекторжо.

1979 ийыште тудлан «РСФСР-ын сулло ветеринар эмлызыже» чаплӱмым пуымо. «Почёт пале» орден, медаль-влак да Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше дене суапландарыме.

1993 ий шорыкйол тылзын 21-ше кечынже Йошкар-Олаште колен.

Чаплӱм да суаптар

Пашаште

• РСФСР-ын сулло ветеринар эмлызыже (1979)
• Марий АССР-ын сулло эмлызыже (1967)
• «Почёт пале» орден (1975)
• «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль (1970)
• Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше (1960)

Сарыште

• I степенян Ачамланде сар орден (06.04.1985)
• «Сарзылык суаплан» медаль (09.04.1945)
• «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль (09.05.1945)

Палемдымаш

Литература

• Опарина Т. Т. Ельсуков Иван Архипович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 120. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
• Ельсуков Иван Архипович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 353. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
• Опарина Т. Т. Ельсуков Иван Архипович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 138. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.