Фёдоров, Александр Игнатьевич
| Александр Игнатьевич Фёдоров | |
|---|---|
 | |
| Шочмо кече | 1904 ий 13 пургыж |
| Шочмо вер | Изи Мушко, Вӱрзым уезд, Виче губерний, Россий империй |
| Колымо кече | 1958 ий 14 пургыж (54 ий) |
| Колымо вер | Шернур, Марий АССР, РСФСР, СССР |
| Гражданстве |
 Россий империй →  СССР |
| Паша | исполком председатель, колхоз председатель |
| Шинчымаш | Социалист мландыпаша академий |
| Партий | ВКП(б)-КПСС |
| Тӱҥ идей | коммунизм |
| Суаптар |
 |
Александр Игнатьевич Фёдоров (13 пургыж 1904, Мушкыдӱҥ, Марий Автоном Совет Социализм Республик — 14 пургыж 1958, Шернур, Марий Автоном Совет Социализм Республик) — совет кугыжаныш, администраций да озанлык пашаеҥ. СССР Кӱшыл Каҥашын 1-ше созывысе депутатше (1937—1946). Марий областной исполкомын да Марий АССР Калык Комиссар-влак Каҥаш председательын алмаштышыже (1938). 1939 ий гыч ВКП(б)-н йыжъеҥже. Кугу Ачамланде сарын салтакше.
Илыш корныжо
1904 ий пургыж тылзын 13-шо кечынже (у стиль почеш) кызытсе Марий Эл Шернур вел Изи Мушко ялысе йорло кресаньык ешеш шочын[1]. 11-14 ияшыж годым кӱтӱчӧ лийын[2].
1931 ий гыч — колхозым чолган чоҥышо, кулак-влак ваштареш кредалше, Марий автоном областьысе Шернур районысо ялсоветын председательже. 1933 ийыште Марий автономный областьысе Шернур посёлкысо колхоз школым тунем пытарен. 1934—1938 ийлаште — «У кече» колхозын председательже, тыге тудо Шернур вел ончыл пашаеҥ-влак радамыш лектын[2].
1938 ийыште Марий областной исполкомын / Марий АССР Калык Комиссар-влак Каҥаш председательын алмаштышыжлан шогалтыме. Кок арня гыч Марий Калык Комиссар-влак Каҥашын председательжылан темлыме, но шкенжын ӱшандарен йодмыж деч вара темлымаш кораҥдалтын[2].
1939 ийыште ВКП(б)-ш пурен[2].
1940 ийыште Москосо Социалист мландыпаша академийым тунем пытарен[2].
1941 ий гыч — Шернур район исполкомын председательже, 1942 ийыште — Марий АССР-ысе Шернур вел «Коммунар» колхозын председательже[2].
1942 ий шыжа тылзын РККА-ш налме. Кугу Ачамланде сарын салтакше: кок гана — курсант, кылкучышо, 27-ше армийын 241-ше лӱйкалыше дивизийын 332-шо лӱйкалыше полкын лӱйкалыше рото командирын алмаштышыже, лейтенант. 1944 ийыште нелын сусырген. 1945 ий идым тылзын армий гыч демобилизоватлыме[3].
1937—1946 ийлаште СССР Кӱшыл Каҥашын 1-ше созывысе депутатшылан, 1938—1947 ийлаште — Марий АССР Кӱшыл Каҥашын 1-ше созывысе депутатшылан сайлалтын[4]. Кугу Ачамланде сар деч вара Шернур район калык депутат-влакын Каҥашыштыже 2—4-ше созывыште пашам ыштен.
1946 ийыште, СССР депутатын пашажым мучашлыме деч вара, шочмо МАССР-ысе Шернур районыштыжо: корно пӧлкам вуйлатыше, район исполком председательын алмаштышыже, 1952 ий гыч — «Коммунар» колхозын председательже. 1950 ийыште Марий кундемысе партий курсым тунем пытарен[2].
Медаль-влак да Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Вуйверын Чаптаныкше дене суапландарыме[2].
1958 ий пургыж тылзын 14-ше кечынже Шернур посёлкышто илыш гыч каен, туштак тоеныт[2].
Суаптар-влак
- «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль[3]
- Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Вуйверын Чаптаныкше (1942)[2]
Шарнымаш
- Депутатын да озанлык пашаеҥ А. И. Фёдоровын икмыняр шке кагазше да фотожо кызыт А. Конаков лӱмеш Шернур тоштер-ончерыште аралалтыт[5].
Палемдымаш
- ↑ Нижняя Мушка (Мушкыдун, Устье Мушки, Улыл Мушка) | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 27 теле 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Мочаев, 2017, с. 461.
- ↑ 1 2 Федоров Александр Игнатьевич :: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 27 теле 2025. Архивлыме 22 теле 2023 ий.
- ↑ Официальный сайт Госсобрания Республики Марий Эл. old.gsmari.ru. Тергыме кече: 27 теле 2025. Архивлыме 4 теле 2022 ий.
- ↑ Трудовая книжка Фёдорова Александра Игнатьевича 1939 год (руш.). web.archive.org. Тергыме кече: 27 теле 2025.
Литератур
- Мочаев В. А. Фёдоров Александр Игнатьевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 374. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
- Краснов П. В., Мочаев В. А. Фёдоров Александр Игнатьевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 461. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
Кылвер-влак
- Пургыж тылзын 13 кечынже шочшо-влак
- 1904 ийыште шочшо-влак
- Алфавит почеш персоналий-влак
- Уржум уездыште шочшо-влак
- Пургыж тылзын 14 кечынже колышо-влак
- 1958 ийыште колышо-влак
- Шернурышто колышо-влак
- «1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль дене суапландаралтше-влак
- Алфавит почеш политик-влак
- Шернур районышто шочшо-влак
- Шернур районышто колышо-влак
- Шернурышто тойымо-влак
- ВКП(б) йыжъеҥ-влак
- РСФСР-ысе район каҥаш-влакын депутатышт
- РСФСР ялсовет председатель-влак
- РСФСР район исполкомын председательже-влак
- Лейтенант-влак (СССР)
- 1-ше созывысе Калык-влак Каҥашын депутатше-влак
- Марий АССР-ысе Кӱшыл Каҥашын депутатше-влак
- Кугу Ачамланде сарын связистше-влак
- К. А. Тимирязев лӱмеш РГАУ-МСХА-м тунем лекше-влак