Ушаков медаль

Ушаков медаль
Ушаков медаль
Эл	СССР
Тип	медаль
Статус	огеш кучыкталт
Статистике
Параметр	диаметр — 36 мм, тасман лопкытшо — 24 мм
Ыштыме кече	1944 ий 3 ӱярня
Суапландарыме чот	16080
Черет
Кугурак награде	Лӱддымылыклан медаль
Изирак награде	Сарзылык суаплан медаль ;
	РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Ушаков медаль — СССР-ын кугыжаныш наградыже. СССР ВС Президиумын 3.03.1944 деч «Сарзе медаль-влакым: Ушаков медаль ден Нахимов медальым — тӧнежлыме нерген» Указше дене тӧнежлыме.

Медальым архитектор М. А. Шепилевский проектше почеш ыштыме.

Ушаков медаль нерген положений

Ушаков медаль дене Сарзе-Теҥыз Флотын да чекпеленысе сарзывийын теҥыз частьше-влакын матрос ден салтакышт, старшина ден сержантышт, мичман ден прапорщикышт сарзе жапыштат, тыныс жапыштат теҥыз театрлаште социалистический Ачамландым аралымаште ончыктымо патырлык ден лӱддымылыклан суапландаралтыныт.

Ушаков медаль дене суапландарымаш шке патырлыкым да лӱддымылыкым ончыктымылан шукталтын:

теҥыз театрлаште социалистический Ачамландын тушманже-влак дене кредалмаште;
СССР-ын кугыжаныш теҥыз чекшым аралымаште;
Сарзе-Теҥыз Флотын да чекпеленысе сарзывийын корабльышт ден частьыштын сӧйлык задачым шуктымаште;
илышлан лӱдыкшӧ дене кылдалтше условийыште сарзе порысым шуктымаште.

Ушаков медаль оҥын шола велныже кондышталтеш да СССР-ын моло медальже улмо годым «Лӱддымылыклан» медаль деч вара верлана.

Ушаков медаль нерген каласкален возымаш

Ушаков медальым 925 пробан ший гыч ыштеныт. 36 мм диаметран, оварген лекше бортикан тыртыш форман улеш, покшелныже Ф. Ф. Ушаковын рельефан сӱретше оҥ марте вераҥдалтын, тудо оҥго мучко оварген лекше точко-влак дене тӱраҥдалтын. Кӱшнӧ, оҥго мучко, — оварген лекше буква-влак дене возымо: «Адмирал Ушаков». Ӱлнӧ, Ушаковын рельефан сӱретше йымалне — кок лавр укш, нуно ыреслалтше тасма дене ушалтыныт. Медаль тыртышым якорь ӱмбаке пыштыме. Тупынь велыштыже — медальын номерже. Медаль изи пылыш да колча полшымо дене вич лукан колодко дене ушалтеш, колодкым тӱржӧ мучко ош да пелганде изи корнан канде тӱсан порсын муар тасма дене шупшмо. Тасман лопкытшо — 24 мм, ош изи корнын лопкытшо — 2 мм, канде изи корнын лопкытшо — 1,5 мм. Тасма ӱмбалне, колодкын кӱшыл луклаж гыч медальын изи пылышыже марте, якорлык чеп пижыкталтеш.

Кугу Ачамланде сар ийлаште медаль дене чылаже 14 тӱжем наре морякым суапландарыме.

1980 ий 28 мартыште медаль нерген положенийын у редакцийжым лукмо, тудлан келшышын 1980 гыч 1991 ийлаште медаль дене 1000 наре еҥым суапландарыме.

Чылаже, 1995 ийлан палемдыме почеш, медаль дене 16080 еҥым суапландарыме^[1].

Оҥай факт-влак

Тиде тӱнямбалне улыжат ик медаль, кудын тасмаштыже кӱртньӧ чепын пеш изи копийжым вераҥдыме.
Тыгай медальын тыгаяк лӱман аналогшым РОА-штат тӧнежлаш шоненыт, нунын Сарзе-теҥыз вийышт лийын огыл гынат, тыгай ошкыл дене немыч командований РОА-н кредал кертмыжым ончыкташ шонен, тудынат жап эртыме дене шке флотшо лийын кертеш манын шоналтын (теорийыште).
Ушаков медаль — «Лӱддымылыклан» медальын аналогшо, но ВМФ-ын рядовой да сержант-старшина составшылан, тыгак мичман-влаклан веле. Тиде медальым матрос коллектив-влакын йодмышт почеш флотын изирак офицерже-влакланат пуэныт^[2].

Палемдымаш

↑ Санько В.В. Ордена и медали СССР. — АСТ, 2014. — 350 с. — ISBN 978-985-13-2468-8.
↑ НАГРАДЫ ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЫ (неопр.). Тергыме кече: 24 шорыкйол 2022. Архивлыме 16 ага 2021 ий.

Литератур

Кавалеры медали Ушакова. — СПб: Центральный военно-морской архив, издательство «Аграф+», 2011. — 455 с. — Тираж 350 экз.
Володин А. Н., Мерлай Н. М. Медали СССР. — СПб.: Печатный двор, 1997. — С. 74—75. — ISBN 5-7062-0111-0.
Колесников Г. А., Рожков А. М. Ордена и медали СССР. — Мн.: Народная асвета, 1986. — С. 59.

[1] Санько В.В. Ордена и медали СССР. — АСТ, 2014. — 350 с. — ISBN 978-985-13-2468-8.

[2] НАГРАДЫ ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЫ (неопр.). Тергыме кече: 24 шорыкйол 2022. Архивлыме 16 ага 2021 ий.

[1]

[2]