Салтыков, Дмитрий Гаврилович

Дмитрий Гаврилович Салтыков
Шочмо кече	15 ага 1905(1905-05-15)
Шочмо вер	Олыктӱр, Чебоксар уезд, Озаҥ губерний
Колымо кече	13 сорла 1987(1987-08-13) (82 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, РСФСР, СССР
Гражданлык	СССР
Подданстве	Россий империй
Паша сомыл	юрист, адвокат, мер пашаеҥ
Награде да премий	Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазше (1955, 1957)

Дми́трий Гаври́лович Салтыко́в (15 ага 1905, Олыктӱр, Чебоксар уезд, Озаҥ губерний — 13 сорла 1987, Йошкар-Ола, РСФСР, СССР) — совет юрист, административный вуйлатыше, мер-политике пашаеҥ. Марий АССР Кӱшыл Каҥашын 3-шо созыв Президиумын Председательжын алмаштышыже (1951—1955). Марий кундемысе профушем Каҥашын председательже (1948—1952), Марий АССР адвокат коллегий Президиумын председательже (1960—1965). Кугу Ачамланде сарын участникше. ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.

Илыш корныжо

1905 ий 15 майыште кызытсе Марий Элын Звенигово районысо Олыктӱр ялыште кресаньык ешеш шочын. Самырыкше годым чодыра пӱчмӧ заводышто пашазылан, вара Звенигово райисполкомышто пашам ыштен. 1936 ийыште Горькийысе вӱд транспорт инженер институтын кастене тунемме рабфакшым пытарен.

1938 ий гыч Марий АССР Кӱшыл судышто да юстицийын калык комиссариатыштыже служитлен, 1941 ий август тылзе гыч 1942 ий сентябрь марте Йошкар-Олан икымше участке калык судшын судьяже лийын.

1942 ий 16 сентябрьыште РККА радамыш налыт. Кугу Ачамланде сарын участникше: Рӱдӧ, 1-ше да 2-шо Белорусский фронтласе стрелок-влак батальонын политпашаеҥже, капитан. Кок гана сусырген. Сар пытыме деч вара Германийысе совет войска составыште умбаке служитлен. 1947 ий 4 февральыште демобилизоватлалтын. Сарзе пашаште суапшылан 2 Йошкар Шӱдыр орден (1944, 1945), II степенян Ачамланде сар орден (1943), «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» да «Варшавым утарымылан» медаль-влак дене суапландаралтын. 1985 ийыште тудлан I степенян Ачамланде сар орденым кучыктеныт.

1947 ий март тылзе гыч Йошкар-Олаште пашам ыштен: Марий АССР Министр-влак Каҥашын пашажым виктарышын алмаштышыже, республикын юстиций министржын алмаштышыже. 1948—1952 ийлаште Марий кундемысе профушем Каҥашым вуйлатен. Марий АССР Кӱшыл Каҥашын 3-шо созывысе депутатшылан сайлалтын (1951—1955), тушто Кӱшыл Каҥаш Президиум председательын алмаштышыже лийын.

1953 ийыште Москошто Пӱтынь ушемысе заочный юридический институтым тунем пытарен. 1957 ийыште Марий АССР Кӱшыл судын йыжыҥъеҥже, 1960 ийыште — МАССР Кӱшыл судын Председательжын икымше алмаштышыже лийын.

1960 ий январь тылзе гыч 1965 ий февраль марте сулен налме канышыш лекмешкыже Марий АССР адвокат-влак коллегийын Президиумжын председательже лийын. Вара 2 ий жапыште Йошкар-Оласе юридический консультацийын адвокат-влак коллегийжын йыжыҥъеҥже лийын.

Тудын депутат да мер-политике пашаже «Почёт Пале» орден, Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын чапкагазше дене палемдалтын.

1987 ий 13 августышто Йошкар-Олаште колен.

Суаптар-влак

• I степенян Ачамланде сар орден (1985 ий 6 апрель);
• Ачамланде сар II степенян орден (1944 ий 5 июль);
• Йошкар Шӱдыр орден (1944 ий 29 ноябрь; 1945 ий 2 июнь);
• «Почёт Пале» орден (1951);
• «Варшавым утарымылан» медаль;
• «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль (1945 ий 9 май);
• Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазше (1955, 1957).

Палемдымаш

Литератур

• Салтыков Дмитрий Гаврилович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 315. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
• Иваков А. В., Мочаев В. А. Салтыков Дмитрий Гаврилович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 380. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

• Государственное Собрание Республики Марий Эл. 15 мая 2020 года. Листая страницы истории. К 100-летию Республики Марий Эл.
• Память народа. Салтыков Дмитрий Гаврилович.
• Дорога памяти. Салтыков Дмитрий Гавриилович.