Попов, Михаил Александрович
| Михаил Александрович Попов | |
|---|---|
.jpg) | |
| Шочмо кече | 6 идым 1924 |
| Шочмо вер | |
| Колымо кече | 29 ӱярня 1999 (74 ий) |
| Колымо вер | |
| Гражданлык |
 СССР →  Россий |
| Паша сомыл | педагог |
| Награде да премий |
|
Михаи́л Алексáндрович Попóв (6 идым 1924, Заозерье[d], Яраҥ уезд, Виче губерний, РСФСР[d], СССР — 29 ӱярня 1999, Параньга, Марий Эл Республик, Россий) — совет туныктышо. Параньга интернат-школын завучшо, Марий АССР-ысе Параньга РОНО вуйлатыше (1961—1980). РСФСР школын сулло туныктышыжо (1966). Пӱтынь ушемысе туныктышо-влакын III погыныштын делегатше (1978). Кугу Ачамланде сарын участникше.
Илыш корныжо
1924 ий 6 сентябрьыште кызытсе Киров областьысе Санчурск районын Заозерье ялыштыже[1] шуко йочан кресаньык ешеш шочын. Ача деч посна эр кодын[2][3][4][5].
Ялысе шымияш школым, 1942 ийыште Санчурскысо педагогике училищым тунем пытарен[2][3][4][5].
1942 ийыште шке кумылжо дене РККА-ш налыныт. Кугу Ачамланде сарын участникше: Марий АССР-ысе Сурок посёлкысо радист-шифровальщик-влак курсым, вара Москошто изирак команде состав курсым тунем пытарен, С. М. Киров лӱмеш Белоруссийысе партизан соединенийын партизан отрядшын радистше. Гомельым утарымаште лийын. 1945 ийыште армий гыч демобилизоватлалтын. Сай службыжлан II степенян Ачамланде сар орден да медаль-влак дене суапландаралтын[5][6].
1949 ийыште Н. К. Крупская лӱмеш марий педагогике институтын физике-математике факультетшым тунем пытарен. 1949 ийыште Марий АССР-ысе Параньга посёлкыш колтеныт: 1956 ий марте — педагогике училищыште математикым да физикым туныктышо, 1956 ий гыч — кыдалаш школышто математикым да физикым туныктышо, 1963 ий гыч — интернат-школын завучшо, тыгодымак 1961—1980 ийлаште, сулен налме канышыш лекмешкыже — роно вуйлатыше[2][3][4][5].
1978 ийыште Пӱтынь ушемысе туныктышо-влакын III погыныштын делегатше лийын[5].
Марий республикыште озанлык да тӱвыра чоҥымашыште чолган тыршымыжлан Октябрь Революций орден да медаль-влак дене, кок гана Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазше дене суапландаралтын. 1966 ийыште тудлан «РСФСР школын сулло туныктышыжо» чаплӱмым пуымо[2][3][4][5].
1999 ий 29 мартыште Марий Элысе Параньга посёлкышто колен, туштак тоеныт[2][3][4][5].
Чаплӱм ден суаптар-влак
- РСФСР школын сулло туныктышыжо (1966)[2][3][4][5];
- Октябрь Революций орден (1978)[2][3][4][5];
- II степенян Ачамланде сар орден (06.04.1985)[6];
- II степенян «Ачамланде сарын партизанже» медаль[5];
- Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазше (1960, 1974)[2][3][4];
- КПСС Марий обкомын Чапкагазше[5].
Палемдымаш
- ↑ Заозерье (Ямашева) | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 16 шорыкйол 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Мочаев, 2007, с. 291.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 636.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Попов Михаил Александрович | Музей. museum.marsu.ru. Тергыме кече: 16 шорыкйол 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Попов Михаил Александрович (руш.). Марийская история в лицах. Тергыме кече: 16 шорыкйол 2026.
- ↑ 1 2 Попов Михаил Александрович :: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 16 шорыкйол 2026.
Литератур
- Сергеев Н. На службе просвещения // Марийская правда. 1968. 3 июля.
- Муравьёв А. В. Учителями жива Россия: Учителя Республики Марий Эл — заслуженные учителя Российской Федерации. — Йошкар-Ола, 2004.
- Попов Михаил Александрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 291. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
- Попов Михаил Александрович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 636. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
- Муравьёв Ан. В., Опарина Т. Т. Попов Михаил Александрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 352. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
- Муравьёв А. В. Учителями жива Россия. — 2-е изд., доп. — Йошкар-Ола: Издательский дом «Марийское книжное издательство», 2022. — 255 с.
- Идым тылзын 6 кечынже шочшо-влак
- 1924 ийыште шочшо-влак
- Яраҥ уездыште шочшо-влак
- Ӱярня тылзын 29 кечынже колышо-влак
- 1999 ийыште колышо-влак
- Марий Элыште колышо-влак
- Алфавит почеш персоналий-влак
- Алфавит почеш педагог-влак
- Российысе педагог-влак
- СССР-ысе педагог-влак
- XX курымысо педагог-влак
- Октябрь Революций орден дене суапландаралтше-влак
- I степенян Ачамланде сар орден дене суапландаралтше-влак
- II степенян «Ачамланде сар партизанлан» медаль дене суапландаралтше-влак
- «Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» медаль дене суапландаралтше-влак
- РСФСР школын сулло туныктышыжо-влак
- Кугу Ачамланде сарын партизанже-влак
- Кугу Ачамланде сарын связистше-влак
- Марий кугыжаныш педагогике институтым тунем пытарыше-влак
- Белорусь операцийыште лийше-влак (1944)
- Марий Элысе туныктышо-влак
- Параньгаште тойымо-влак