Курыкмарий драме театр
| Курыкмарий драме театр | |
|---|---|
| Кырык мары драма театр | |
 | |
| Ончычсо вуйлӱм | М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле драме театрын Курыкмарий филиалже |
| Театрын типше | драме |
| Негызлыме | 1994 |
| Театр оралте | |
| Верланымаш | Марий Эл Республик |
| Адрес | Чыкма, Космонавт-влак бульв., 4-ше пӧрт |
| Архитектур стиль | кызытсе |
| Почмо | 1994 ий |
 |
|
| Вуйлатымаш | |
| Вуйлатыше | Атласкина Людмила Алексеевна |
| Художественный вуйлатыше | Искоскина Ольга Лазаревна |
| Тӱҥ режиссёр | Искоскина Ольга Лазаревна |
| Сайт | gornomarteatr.ru |
Курыкмарий драме театр (курыкмар. Кырык мары драма театр, руш. Горномарийский драматический театр) — Марий Эл Республикын кугыжаныш театрже, Чыкма олаште верланен. Марий Элын куд республикысе театр кокла гыч тудо шкет республикын рӱдолаштыже — Йошкар-Олаште огыл, а Юл эҥер серысе изи историйлык олаште верланен. Театрын спектакльже-влак курыкмарла да рушла шындалтыт; курыкмарий литератур йылме дене ончыктымо постановко-влак иканаште руш йылмыш кусаралтыт[1].
Театр курыкмарий-влакын тӱвыраштым да йылмыштым арален кодымаште да вияҥдымаште, тыгак Курыкмарий районын тӱвыра илышыштыже кугу верым налын шога[2].
Историй
Театрлан 1994-ше ийыште негызым пыштыме. 2000-ше ий 1-ше февраль марте М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле драме театрын Курыкмарий филиалже лийын, вара Республикысе театр статусым налын. Театрым ыштыме верч республикысе да районысо мер пашаеҥ да вуйлатыше-влак шогеныт. Театрым негызлымаште Марий Эл Республикын икымше президентше Владислав Зотин, Курыкмарий район администрацийын вуйлатышыже Виктор Инаков да районысо тӱвыра пӧлкан вуйлатышыже Александр Хват тыршеныт. Идей дене кумылаҥдыше-влак поэт Николай Егоров, журналист Николай Еропов да композитор Виталий Салдушкин лийыныт.
Театр труппо 1990-ше ийла тӱҥалтыште чумыргаш тӱҥалын. 1990—1992 ийлаште Курыкмарий районысо школлаште И. С. Палантай лӱмеш Марий республикысе музык училищыш тунемаш колташ манын уста самырык-влакым кычалыныт. Тиде пашам Виловат калык театрын режиссёржо Виталий Салдушкин, методист Магдалина Егорова да режиссёр Олег Иркабаев вӱденыт.
Театрын икымше ошкылжо 1990-ше ийласе экономике могырым неле жапыш логалын. Театрлан пӧлемым Я. Эшпай лӱмеш Тӱвыра полатын кумшо пачашыштыже келыштареныт. Пӧлем-влакым уэмдымаште Александр Хват чолган тыршен[3].
Тӱҥалтыште театр Курыкмарий самырык-влак театр маналтын. Вара тудо посна тӧнеж семын пашам ышташ тӱҥалын да Курыкмарий драме театр лӱмым налын.
Икымше премьер 1994-ше ий 3-шо декабрьыште лийын — «Тыр вады» («Шып кас») спектакль[4].
Вуйлатымаш
Тӱрлӧ ийлаште театрым вуйлатеныт:
Василий Пектеев — М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле драме театрын сылныквуйжо, театрын пашам ышташ тӱҥалмыже почеш икымше тылзылаште директор сомылым жаплан шуктен;
- Елизавета Куприянова — 1994-ше ий гыч театрын директоржо;
- Наталья Пенькова — 1997—2000 ийлаште директор;
- Алексей Васканов — 2002—2019 ийлаште директор;
- Людмила Атласкина — 2019-ше ий гыч директор.
Театрын икымше сылныквуйжо ГИТИС-ым тунем пытарыше Валентина Матюкова (Вилюкова) лийын, тудо 1999—2003 ийлаште пашам ыштен.
2003—2008 ийлаште сылныквуйлан режиссёр Борис Веркау ыштен, тудын годым театр шке профессионал кӱкшытшым сайын пеҥгыдемден. 2008-ше ийыште тӱҥ режиссёрлан театрын артистше Александр Сильвестровым шогалтыме[4].
Труппо
Театрын ончыл артистше-влак кӱшыл театр шинчымашан улыт. Нунын коклаште:
- Наталия Гусянова
- Наталия Петрова
- Светлана Зотина
- Ольга Искоскина
- Елена Васильева
Нунын кокла гыч нылытше — Наталия Гусянова, Наталия Петрова, Светлана Зотина да Ольга Искоскина — «Марий Эл Республикын сулло артистше» чаплӱм дене суапландаралтыныт да театрыште тудым почмо жап гычак пашам ыштат[4].
Репертуар
Театрын репертуарже почеш спектакль-влак курыкмарла да рушла ончыкталтыт. Афишын кугурак ужашыжым курыкмарий-влакын йӱлаштым да йылмыштым арален кодаш виктаралтше калыкле драматургий налеш.
Театрын палыме постановкыжо-влак коклаште:
- «Тыр вады» («Шып кас»);
- Никон Игнатьевын романже почеш «Савик»;
- Николай Егоровын пьесыже почеш «Йоласал пазар» («Еласовский базар»);
- П. Першутын пьесыже почеш «Кыткы сӱӓн» («Кутко сӱян»);
- «Орлыкан пуйрымаш» («Орлыкан пӱрымаш»);
- Нина Садуран пьесыже почеш «Панночка»;
- Александр Островскийын «Кузыкдымо» («Бесприданница»);
- Антон Чеховын пьесыже-влак почеш «Изи комедий-влак» («Маленькие комедии»).
Театрым негызлыме жап гыч чылаже тудын сценыштыже 140 наре премьер эртен. Кызытсе репертуарыште йоча да самырык-влаклан постановко-влак дене пырля 30 наре спектакль уло[4].
Фестиваль да суаптар-влак
Театр коллектив театр фестивальлаште чолган участвоватла. Мария Ладон «Тыглай историй» («Очень простая история») пьесыже почеш «Мария-Машенька — счастье наше» (режиссёр Борис Веркау) спектакльлан «Театральная Йошкар-Ола» фестивальын Гран-приже (2006) эн кугу суаптарлан шотлалтеш.
Моло сеҥымаш коклаште:
- «Театральная Йошкар-Ола» фестивальын дипломжо-влак;
- «Майатул» финн-угор калык-влакын театрыштын тӱнямбал фестивальыштышт участвоватлымаш;
- Российысе да йот элласе руш театр-влакын «Келшымаш кӱвар» («Мост дружбы») фестивальыште участвоватлымаш;
- Йыван Кырла лӱмеш калыкле театр премийын суаптарже-влак.
Кызытсе паша
Театр гастроль пашам чолган вӱда, Марий Эл Республикысе район-влакын тӱвыра пӧртлаште, тунемме тӧнежлаште да тӱвыра рӱдерлаште, тыгак пошкудо регион-влак — Чуваший, Татарстан, Пермь край да Угарман областьыште выступатла.
2017-ше ийыште театр изи оласе театр-влаклан полшымо федерал программын («Изи театр-влак») участникше лийын, тудын кышкарыште материал-технике базым уэмдыме да спектакль-влакым иканаште кусарен керташ оборудованийым налме.
2015-ше ий гыч театр ий еда Курыкмарий районысо да Чыкма оласе школ тунемше-влак коклаште «Талантан да кумылан-влак» («Таланты и поклонники») театр сымыктыш район кокласе фестиваль-конкурсым эртара.
Театр тыгак ончышо-влак дене вашлиймашым, спектакль-влакым усталык каҥашымашым да йоча-влаклан экскурсий-влакым организоватла[4][5].
Палемдымаш
- ↑ Super User. Союз театральных деятелей. Марийское отделение - Горномарийский драматический театр (руш.). std-mari.ru. Тергыме кече: 11 ӱярня 2026.
- ↑ Горномарийский драматический театр — Козьмодемьянск, б-р. Космонавтов, д. 4. Подробная информация о театре: расписание, фото, адрес и т. д. на официальном сайте Культура.РФ (руш.). Культура.РФ. Тергыме кече: 11 ӱярня 2026.
- ↑ Горномарийский драматический театр – Театральные архивы России и русского зарубежья. theatre-museum.ru. Тергыме кече: 11 ӱярня 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 История театра (руш.). gornomarteatr.ru. Тергыме кече: 11 ӱярня 2026.
- ↑ "Изюминка" Горномарийского драматического театра и счастливое число "13", <https://www.marpravda.ru/news/religiya/izyuminka-gornomariyskogo-dramaticheskogo-teatra-i-schastlivoe-chislo-13-/>. Тергыме: 11 ӱярня 2026.
Литератур
- Горномарийский драматический театр // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 310. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.