Веселов, Иван Шуматович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Веселов.
Иван Шуматович Веселов
Веселов, Иван Шуматович.jpg
Шочмо кече 15 ага 1923(1923-05-15)
Шочмо вер
Колымо кече 1 кылме 2018(2018-11-01) (95 ий)
Колымо вер
Гражданлык  СССР →  Россий
Паша сомыл сарзе пашаеҥ, партий пашаеҥ, мер пашаеҥ, журналист
Награде да премий

Орден Красной Звезды  — 1943 Орден Красной Звезды  — 1944 Орден Отечественной войны I степени— 1985 Орден Отечественной войны II степени  — 1944 Орден Александра Невского — 1945 Орден «Знак Почёта»  — 1971 Медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» Медаль «За взятие Берлина» SU Medal For the Liberation of Prague ribbon.svg SU Medal Twenty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg SU Medal Thirty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg SU Medal Forty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg RUS Medal 50 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg RUS Medal 60 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg Медаль «За трудовое отличие» — 1965 «Чапле пашалан (Сарзе патырлыклан) лӱмгече медаль. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий лӱмеш палемдалтын» Бронзовая медаль на красной ленте.png
Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын чаптаныкше (1951, 1983)

Ива́н Шума́тович Весело́в (15 ага 1923, Токтарсола, Марий автоном область, РСФСР[d], СССР — 1 кылме 2018, Йошкар-Ола, Марий Эл Республик, Россий) — марий совет партий-администратор вуйлатыше, журналист, сарзе пашаеҥ. Кугу Ачамланде сар жапыште 1-ше Украин фронтын 58-ше армийын 350-ше лӱйкалыше дивизийын 1178-ше лӱйкалыше полк батарейын командирже. Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын йыжыҥъеҥже, Марий АССР Кӱшыл Каҥашын депутатше (1963—1971). Марий АССР-ысе телевидений да радио шотышто комитет председательын алмаштышыже (1971—1975), Марий АССР кугыжаныш уверым аралыме да савыктыме шотышто виктемын начальникше (1975—1983). 1943 ий гыч ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.

Илыш корныжо

1923 ий 15 майыште кызытсе Марий Элын У Торъял район Токтарсола ялысе икмарда кресаньык ешыште шочын[1]. 1941 ийыште Шернур педагогике училищым тунем пытарен[2][3].

1941 ий 30 августышто РККА-ш налме. Кугу Ачамланде сарын салтакше: 1943 ий гыч ― миномёт взводын командирже, 1945 ий гыч ― 1-ше Украин фронтын 58-ше армийын 350-ше лӱйкалыше дивизийын 1178-ше лӱйкалыше полк батарейын командирже, 13-шо механизированный дивизийын 82-шо миномёт механизироватлыме полкын командирже. Лейтенант гыч майор марте корным эртен. Тудын сар талылыкше нерген 1943 ий августышто пӱтынь ушемысе «Правда» газетыште возымо[4]. 1943 ийыште ВКП(б) радамыш пурен. Йошкар Шӱдыр орден (1943, 1944), II степенян Ачамланде сар (1944), Александр Невский орден (1945) да медаль-влак дене суапландаралтын. 1985 ийыште тудлан I степенян Ачамланде сар орденым кучыктымо[3][5][6][7].

1946 ий декабрь тылзын, демобилизаций деч вара, шочмо верышкыже, Марий АССР У Торъял районыш пӧртылын: 1946 ий гыч ― У Торъял ВЛКСМ райкомын 1-ше секретарьже, 1949 ий гыч ― «Ударник» район газетын редакторжо, 1954 ий гыч ― секретарь, 1959 ий гыч ― 2-шо секретарь, 1962 ийыште ― У Торъял КПСС райкомын 1-ше секретарьже. 1949 ийыште Горький областной партий школым  (руш.) (мар., 1960 ийыште ― КПСС ЦК пелен Кӱшыл партий школым тунем пытарен. 1962—1971 ийлаште Марий АССР-ысе Шернур КПСС райкомын председательжылан пашам ыштен[2][3].

1971 ийыште Марий АССР тӱвыра аланым вуйлатыме пашаш куснен: 1975 ий марте ― республикысе телевидений да радио шотышто комитет председательын алмаштышыже, 1975—1983 ийлаште ― республикысе Кугыжаныш уверым аралыме да савыктыме шотышто виктемын начальникше[2][3].

Мер-политике пашам шуктен: 1963—1971 ийлаште Марий АССР Кӱшыл Каҥашын  (руш.) (мар. VI да VII созывласе депутатшылан сайлалтын[2][8]. Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын йыжыҥъеҥже лийын[1].

Паша да мер илышыште сеҥымашыжым «Почёт пале» орден (1971), «Пашаште ойыртемалтмылан» медаль (1965), «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль, ВДНХ-н той медальже (1970) да Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын чаптаныкше-влак дене (1951, 1983) палемдыме[2][3].

2018 ий 1 ноябрьыште илыш дене чеверласен[9].

Суаптар-влак

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 Токтарсола (Немда-Кукмарь) | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 8 пургыж 2026. Архивлыме 7 кылме 2021 ий.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Мочаев, 2007, с. 71.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Веселов Иван Шуматович | ГБУК РМЭ "Национальная библиотека им. С.Г. Чавайна республики Марий Эл" (руш.). web.archive.org. Тергыме кече: 8 пургыж 2026.
  4. ↑ Читать онлайн "Это было на рассвете" автора Семёнов Николай Семёнович - RuLit - Страница 122. www.rulit.me. Тергыме кече: 8 пургыж 2026. Архивлыме 7 кылме 2021 ий.
  5. ↑ 1 2 Веселов Иван Шуматович: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 8 пургыж 2026. Архивлыме 7 кылме 2021 ий.
  6. ↑ 1 2 #дорогапамяти Участник ВОВ ✩ Веселов Иван Шуматович (руш.). Музейный комплекс "Дорога Памяти". Тергыме кече: 8 пургыж 2026.
  7. ↑ Подвиг народа. podvignaroda.ru. Тергыме кече: 8 пургыж 2026. Архивлыме 9 шыжа 2018 ий.
  8. ↑ Официальный сайт Госсобрания Республики Марий Эл. web.archive.org. Тергыме кече: 8 пургыж 2026.
  9. ↑ Веселов Иван Шуматович, <https://www.marihistory.ru/2011-01-01-20-08-55/33488-veselov-ivan-shumatovich>. Тергыме: 8 пургыж 2026. 
  10. ↑ Веселов Иван Шуматович: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 8 пургыж 2026. Архивлыме 7 кылме 2021 ий.
  11. ↑ Веселов Иван Шуматович: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 8 пургыж 2026. Архивлыме 7 кылме 2021 ий.
  12. ↑ Веселов Иван Шуматович: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 8 пургыж 2026. Архивлыме 7 кылме 2021 ий.
  13. ↑ Подвиг народа. podvignaroda.ru. Тергыме кече: 8 пургыж 2026. Архивлыме 9 шыжа 2018 ий.
  14. ↑ Веселов Иван Шуматович: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 8 пургыж 2026. Архивлыме 7 кылме 2021 ий.
  15. ↑ Веселов Иван Шуматович: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 8 пургыж 2026. Архивлыме 7 кылме 2021 ий.

Литератур

  • Веселов Иван Шуматович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 71—72. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Краснов П. В., Мочаев В. А. Веселов Иван Шуматович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 80—81. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Веселов,_Иван_Шуматович&oldid=1232881" гыч налме