Ведерников, Николай Иванович

Николай Иванович Ведерников
Николай Иванович Ведерников
Тӱҥ увер
Эл	СССР → Россий
Шочмо кече	15 теле 1935
Шочмо вер	Шуаръял, Косолоп ял шотан илем[d], Марий Турек район, Марий автоном область, Горький край, РСФСР[d], СССР;
Колымо кече	31 ӱярня 2017 (81 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Россий;
Паша да сеҥымаш
Тунеммаш	Чебоксарысе сымыктыш училище, В. И. Мухина лӱмеш Ленинградысе Кӱшыл художественно-промышленный училище
Олалаште пашам ыштен	Йошкар-Ола
Архитектур стиль	сталинский ампир, классицизм
Тӱҥ чоҥымаш	Сарзе чап мемориал ансамбль (Йошкар-Ола ола), Пионер полат (Йошкар-Ола ола), Декоративный сравоч Йошкар-Ола ола
Суаптар
Премий-влак	Марий АССР Кугыжаныш премий (1978)
Чаплӱм	Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1977)

Николай Иванович Ведерников (15 теле 1935, Шуаръял, Горький край — 31 ӱярня 2017, Йошкар-Ола) — совет да россий архитектор, монументалист-сӱретче. Йошкар-Ола олан тӱҥ сӱретчыже (1968―1989). Йошкар-Оласе Сарзе чап мемориал ансамбльын архитектур-художественный концепцийжын авторжо (1975). Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1977). Марий АССР Кугыжаныш премийын лауреатше (1978).

Илыш корно

1935 ий 15 декабрьыште кызытсе Марий Эл Марий Турек районысо Шуаръял ялыште шочын^[1]^[2].

1961 ийыште Чебоксарысе сымыктыш училищым (руш.) (мар. тунем пытарен^[3].

1961―1963 ийлаште Марий АССР Звенигово посёлкысо школышто черчений да сӱретлымаш дене туныктышылан пашам ыштен^[4].

1963—1968 ийлаште Ленинградыште В. И. Мухина лӱмеш Кӱшыл художественно-промышленный училищыште тунемын^[3].

1968 ий гыч 1989 ий марте Йошкар-Ола олан тӱҥ сӱретчыже должностьышто тыршен. 1989―1998 ийлаште Йошкар-Оласе архитектур да олам чоҥымо управленийыште дизайнер-сӱретчылан пашам ыштен^[3].

2017 ий 31 мартыште Йошкар-Олаште колен, Туруново шӱгарлаште (руш.) (мар. тоеныт^[3].

Архитектурым вияҥдымашке надырже

1969 ийыште, студент улмыж годымак, «Марийскгражданпроект» проект институтышто диплом ончычсо практикым эртен^[4].

Ведерниковын тӱҥ сеҥымашыжлан Йошкар-Оласе Сарзе чап мемориал ансамбльын архитектур-художественный йӧнжӧ шотышто Пӱтыньушемсе конкурсышто сеҥымаш шотлалтеш. Тудо ончычак шогышо сарзе чап монументым (скульптор Анатолий Ширнин) проектлалтше Талешке-влак аллей да Эре йӱлышӧ тул монумент дене ик архитектур комплексыш ушаш темлен. 1975 ийыште Сеҥымашын 30 ийжылан пӧлеклалтше монумент памятник-влакын Пӱтыньушемсе ончерыштышт тиде ансамбль кокымшо верым налын^[4]^[5].

1988 ийыште «Йошкар-Олан монументальный, архитектур-художественный сӧрастарымаш планын концепцийжым» ямдылен^[3]. Илышыш шыҥдарыме проект-влак коклаште:

Марий политехник институтын актовый залжын интерьержым сӧрастарымаш (1969);
Пионер полатын фасадше, интерьерже да экстерьерже (1974―1978);
Йошкар-Олан 400 ийжылан рӱдӧ площадьым да проспект-влакым пайремлан сӧрастарыме проект (1984)^[4].

Икмыняр изи архитектур форман авторжо, нунын коклаште олан ик символжо — историй рӱдерыште вераҥдыме «Декоративный сравоч»^[6].

Тыгак фольклор теме дене композиций-влакым ыштыше скульптор семын палыме: «Акпатыр», «Марий сем-влак», «Патыр», «Марий сӱан», «Кӱслезе-влак». Марий Элын калык сӱретчыже Иван Ямбердовын мутшо почеш, нине пашалаште «марий калык шӱлыш шижалтеш»^[4]^[3].

Пӱтыньушемсе да калык-влак кокласе ончерлаште участвоватлен. 2010 ий декабрьыште Сӱрет сымыктыш республиканский тоштерыште (кызыт — Марий Эл Республикын Национальный сымыктыш тоштерже) сӱретчын 75 ийжылан пӧлеклалтше персональный ончер эртен^[7]. Шочмыжлан 80 ий темме лӱмеш, 2015 ийыште, Йошкар-Ола олан историй тоштерыштыже юбилей ончерым организоватлыме^[8]^[4]^[9]^[10]^[11]. Н. И. Ведерниковын произведенийже-влак Марий Эл Республикын Национальный сымыктыш тоштерын погыштыжо улыт, тыгак Российын да йот элласе (Болгарийын, Венгрийын, Эстонийын да Японийын) тоштерлаштышт да шкевуя коллекцийлаштышт аралалтыт^[10].

Суаптарымаш

Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1977);
Марий АССР Кугыжаныш премий (1978);
ВДНХ-н ший медальже (1975);
Марий Эл Республикын Чап таныкше (1995)^[3].

Палемдымаш

↑ Мочаев, 2017, с. 78.
↑ Деревня Шуварово (Шуаръял) (неопр.). Государственный архив Республики Марий Эл. Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ Ведерников Николай Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 78.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ Николай Иванович Ведерников – автор главного символа Йошкар-Олы (руш.). Национальная библиотека имени С. Г. Чавайна Республики Марий Эл (15 теле 2020). Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.
↑ Уникальные работы художника-архитектора Николая Ведерникова представлены в Музее истории Йошкар-Олы (руш.). ГТРК «Марий Эл» (24 теле 2015). Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.
↑ Ключ города Йошкар-Ола (неопр.). olacity.ru. Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.
↑ На открытии юбилейной выставки (руш.). Государственное Собрание Республики Марий Эл (17 теле 2010). Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.
↑ Культурно-массовые мероприятия (руш.). i-ola.ru (15 теле 2015). Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.
↑ Мальцева Е. (2010-12-22), Неповторимый Ведерников, <https://www.marpravda.ru/news/religiya/nepovtorimii/>. Тергыме: 17 ӱярня 2026.
↑ ¹ ² Ведерников Николай Иванович (неопр.). Национальный художественный музей Республики Марий Эл. Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.
↑ Выставка «Ваятель, влюбленный в свой труд до предела!» (руш.). exponat-online.ru. Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.

Литератур

Прокушев Г. И. Этюды о художниках Марий Эл. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2003. — 359 с.
Прокушев Г. И. Ведерников Николай Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 69. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
Вяткин Я. Война и мир в скульпторе // Йошкар-Ола. — 2010. — 4 ага. — С. 6.
Прокушев Г. И., Мочаев В. А. Ведерников Николай Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 78. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
Кудрявцев В. Г. Художественная культура марийского народа: народное творчество, деревянное зодчество, изобразительное искусство. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2017. — 254 с.

Кылвер-влак

[_8acbfd40550005f1-1] Мочаев, 2017, с. 78.

[2] Деревня Шуварово (Шуаръял) (неопр.). Государственный архив Республики Марий Эл. Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.

[мочаев-3] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ Ведерников Николай Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 78.

[нб-4] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ Николай Иванович Ведерников – автор главного символа Йошкар-Олы (руш.). Национальная библиотека имени С. Г. Чавайна Республики Марий Эл (15 теле 2020). Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.

[гтрк-5] Уникальные работы художника-архитектора Николая Ведерникова представлены в Музее истории Йошкар-Олы (руш.). ГТРК «Марий Эл» (24 теле 2015). Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.

[6] Ключ города Йошкар-Ола (неопр.). olacity.ru. Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.

[госсобр-7] На открытии юбилейной выставки (руш.). Государственное Собрание Республики Марий Эл (17 теле 2010). Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.

[i-ola-8] Культурно-массовые мероприятия (руш.). i-ola.ru (15 теле 2015). Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.

[мп-9] Мальцева Е. (2010-12-22), Неповторимый Ведерников, <https://www.marpravda.ru/news/religiya/nepovtorimii/>. Тергыме: 17 ӱярня 2026.

[худмузей-10] ¹ ² Ведерников Николай Иванович (неопр.). Национальный художественный музей Республики Марий Эл. Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.

[11] Выставка «Ваятель, влюбленный в свой труд до предела!» (руш.). exponat-online.ru. Тергыме кече: 17 ӱярня 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]