Яшин, Юрий Алексеевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал

РАН-ын экспертизыже

Logo-ran.png
Россий Шанче Академий
экспертизым эртарен
Кумданрак
Aprove.svg

РАН-ын экспертизыже

Arrow-Right.png
Logo-ran.png
Россий Шанче Академий
экспертизым эртарен
Кумданрак
В Рувики есть статьи о других людях с такой фамилией, см. Яшин.
Юрий Алексеевич Яшин
Yuriy Yashin.jpg
Шочын 12 пургыж 1930(1930-02-12)
Колен 30 сӱрем 2011(2011-07-30) (81 ий)
Тойымо вер
Партий
Шинчымаш
Шанче степень технике шанче доктор[d]
Награде
Орден «За заслуги перед Отечеством» 4-й степени
Орден Мужества Почёт орден (Россий) Ленин орден Орден Октябрьской Революции
Орден Красной Звезды II степенян «СССР Сарзе вийыште Шочмо эллан служитлымашлан» орден III степенян «СССР Сарзе вийыште Шочмо эллан служитлымашлан» орден Юбилейная медаль «За доблестный труд (За воинскую доблесть). В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»
«Пожарыште лӱддымылыклан» медаль (СССР) SU Medal Twenty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg RUS Medal In Commemoration of the 850th Anniversary of Moscow ribbon.svg SU Medal Veteran of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg
«Сарзе келшымашым пеҥгыдемдымылан» медаль (СССР) SU Medal 40 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg SU Medal 50 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg SU Medal 60 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg
SU Medal 70 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg I степенян «Шылталаш лийдыме службылан» медаль II степенян «Шылталаш лийдыме службылан» медаль III степенян «Шылталаш лийдыме службылан» медаль
СССР-ысе кугыжаныш премий — 1977

Других государств:

2 степенян «1944 ий 9 сентябрь» орден «Георгий Димитровын шочмыжлан 100 ий» медаль Med 60th anniversary of mongolian people's army rib.PNG
Medal for Strngthening Brotherhood in Arms 1 kl.png POL Odznaka Braterstwa Broni BAR.png
Службо жап 1948—1998
Шогымаш  СССР
 Россий
Войска род СССР Стратегий кӱлешлыкан ракет войска[d]
Званий Армий генерал (СССР)[d]
Командоватлен
  • 59-ше ракет дивизий
  • 14-ше ракет дивизий
  • «Плесецк» космодром
  • 50-ше ракет армий
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Юрий Алексеевич Яшин (12 пургыж 1930, Ленинград — 30 сӱрем 2011, Моско) — совет сарзе да россий кугыжаныш пашаеҥ, армийын генералже.

Сарзе лиймыже

Ленинградысе ик школышто тунемын. Ленинград блокаде  (руш.) (мар. тӱҥалмеке, школ дене пырля Юлкундемыш  (руш.) (мар. эвакуироватлыме, тыште верысе ик колхозышто пашам ыштен. 1945 ийыште Ленинградыш пӧртылын да Ленинградысе лӱмын ыштыме артиллерий школыш тунемаш пурен. Тудым тунем пытарымеке, артиллерийлан ямдылыше училищыш налыныт.

1948 ий гыч Совет армийыште. 1950 ийыште Ленинградысе 2-шо артиллерий училищым  (руш.) (мар. тунем пытарен. Карпат пеленсе сар йырвелын  (руш.) (мар. 2-шо неле гаубице артиллерий полкышто гаубице взводын командирже лийын. Пеш писын, 1951 ий ӱярня тылзын, икымше ракета частьыш — Камышин оласе Капустин Яр полигонысо 23-шо посна чумырымо ракета бригадыш — умбакыже служитлаш кусарыме. Тушто монтаж пӧлка начальникын алмаштышыжлан да начальниклан, стартым пуышо пӧлка начальниклан служитлен. 1955 ийыште реактив артиллерий офицер-влакым уэмдыме да уэш ямдылыме кӱшыл курсыш тунемаш колтымо, 1957 ийыште тудым тунем пытарен да старт-технике тӱшка начальникын алмаштышыжлан шогалтыме. Вара Ростовысе сар артиллерий-инженер училищыште  (руш.) (мар. тунемме тӱшка командирын алмаштышыжлан служитлен.

1964 ийыште Ф. Э. Дзержинский лӱмеш Сар академийын  (руш.) (мар. инженер факультетшым шӧртньӧ медаль дене тунем пытарен. 1964 ий гыч — командирын алмаштышыже, 1965 ий ӱярня тылзын — Плесецк космодромысо  (руш.) (мар. СССР РВСН-ын ракет полкын командирже. 1966 ий пеледыш тылзе гыч — Челябинск кундемысе Карталы оласе 59-ше ракет дивизий командирын алмаштышыже. 1969 ийыште кокымшо гана Ф. Э. Дзержинский лӱмеш сар академийым тунем пытарен, но ынде тудын команде факультетшым. 1971 ий сӱрем тылзе гыч континент кокласе баллистике ракета-влакын 14-ше ракет дивизийжым вуйлатен (Йошкар-Ола), генерал-майор (14.12.1972).

Кӱкшӧ сарзе пашаолмышто

1973 ий вӱдшор тылзе гыч СССР РВСН-ын Тӱҥ штабыштыже Ракета саргурал шотышто Тӱҥ виктемыште шанче-шымлыше да опыт-конструктор паша шотышто вуйлатышын алмаштышыже. 1975 ий сорла тылзе гыч — Архангельск кундемысе Мирный олаште РВСН-ын 53-шо шанче-шымлыше тергыше полигонын начальникше, тиде кызыт «Плесецк» космодром лӱм дене палыме. 1979 ий пеледыш тылзын 5-ше кечыж гыч — Моско сар йырвелын 50-ше ракет армийын командующийже (штаб Смоленск олаште). 1981 ий вӱдшор тылзе гыч — СССР Стратегий кӱлешлыкан ракет войскан Тӱҥ командующийжын икымше алмаштышыже. 1985 ийыште Сар академийын Тӱҥ штабшым тунем пытарен[1] (кок ий ондак, 1983 ийыште, тудын пелен Кӱшыл академий курсым тунем лектын).

1989 ий пургыж тылзе гыч — СССР Аралтыш Министрын алмаштышыже — СССР Кугыжанышын технике комиссийжын председательже. Армийын генералже сарзе лӱмпалым СССР Президент М. С. Горбачёвын 1991 ий вӱдшор тылзын 24-ше кечысе кӱштыкше дене келшышын пуымо. Тыгак тудо совет историйыште РВСН гыч лекше армийын генералже икте гына лийын.

Россий Федерацийысе кугыжаныш пашаолмышто

Москосо Троекурово шӱгарлаште Ю. А. Яшинын шӱгарже.

1992 ий шорыкйол тылзын 5-ше кечыж гыч Председательын пашажым шуктышо лийын[2], а 1993 ий шорыкйол тылзын 18-ше кечынже Россий Федераций Президент пеленсе угычтарыме Кугыжаныш технический комиссийын  (руш.) (мар. Председательжылан шогалтыме, тыгодым тудын вийже да статусшо чот кушкын (Комиссийын председательже Министрын олмыжлан шотлалтын)[3]. Гостехкомиссий лӱмын ыштыме аҥысыр сар орган гыч федерал ведомствыш савырнен. Тунамак, 1994 ий ӱярня тылзе гыч, Россий Федерацийын кугыжаныш шолыпым (тайным) аралыме шотышто ведомство кокласе комиссийын председательже лийын. 1998 ий пеледыш тылзын 1-ше кечыж гыч — канышыште.

Канышыштат Пётр Великий лӱмеш Стратегий кӱлешлыкан ракета войскасе Сар академийын  (руш.) (мар. шанче-шымлыше пӧлкан ончыл шанче пашаеҥжылан тыршен[4].

Ракет-технике шотышто кугу шанчыеҥ. Профессор (1990), технике шанче доктор (1983). Россий инженер академийын  (руш.) (мар. академикше, Россий ракета да артиллерий шанче академийын чапланыше йыжъеҥже, К. Э. Циолковский лӱмеш Россий космонавтике академийын профессоржо, 1993 ий гыч К. Э. Циолковский лӱмеш Россий космонавтике академийын чапланыше президентше. КПСС йыжъеҥ. СССР Кӱшыл Каҥашын 11-ше созывысе депутатше (1984—1989).

Москошто илен. 1992 ий гыч 10 ий утла «Ракетысе ветеран-влакын ушемже» толкынын председательже лийын. 1998 ий гыч — «Телеком инвест» АО Тӱҥ директоржо[5]. 2008 ийыште Россий Федераций Аралтыш Министерствын Тӱҥ инспектор-влакын службыжым  (руш.) (мар. ыштыме деч вара, илышыжын пытартыш кечыж марте Службын тӱҥ инспекторжо лийын[6].

Москосо Троекурово шӱгарлаште тоеныт, 7 в кумдык.

Суаптар-влак

йот элысе суаптар-влак
  • «1944 ий идым тылзын 9-ше кечыже» II степенян кердан орден (НРБ, 1985)
  • «Сарысе иза-шольылык» медаль (ПНР, 1990),
  • «Саргуралан келшымашым пеҥгыдемдымылан» медаль (ЧССР, 1985),
  • «Куба Революцийысе Саргурал Вийын 30-шо идалыкше» медаль (Куба, 1986),
  • «МНР Саргурал вийлан 60 ий» медаль (МНР, 1981)
  • «Георгий Димитровын шочмыжлан 100 ий» медаль (НРБ, 1982)
  • «Болгарийлан 1300 ий» медаль (НРБ, 1982)

Палемдымаш

  1. ↑ Некролог. Российская инженерная академия. Тергыме кече: 22 сорла 2017. Архивлыме 22 сорла 2017 ий.
  2. ↑ О создании Государственной технической комиссии при Президенте Российской Федерации. pravo.gov.ru. Тергыме кече: 14 шорыкйол 2026.
  3. ↑ О председателе Государственной технической комиссии при Президенте Российской Федерации. pravo.gov.ru. Тергыме кече: 14 шорыкйол 2026.
  4. ↑ 1 2 О награждении орденом Почета Яшина Ю.А. pravo.gov.ru. Тергыме кече: 14 шорыкйол 2026.
  5. ↑ Некролог в газете «Красная звезда». old.redstar.ru. Тергыме кече: 14 шорыкйол 2026.
  6. ↑ Служить на благо Отечества. old.redstar.ru. Тергыме кече: 14 шорыкйол 2026.
  7. ↑ О награждении орденом "За заслуги перед Отечеством" IV степени Яшина Ю.А. pravo.gov.ru. Тергыме кече: 14 шорыкйол 2026.
  8. ↑ О награждении Почетной грамотой Правительства Российской Федерации Яшина Ю.А. pravo.gov.ru. Тергыме кече: 14 шорыкйол 2026.

Литератур

  • Военная энциклопедия в 8 томах. — М.: Издательство Министерства обороны Российской Федерации, 1994—2004. Том 8.
  • Военный энциклопедический словарь ракетных войск стратегического назначения / Министерство обороны РФ; Гл. ред.: И. Д. Сергеев, В. Н. Яковлев, Н. Е. Соловцов. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1999. — С. 615—616. — 632 с. — 8500 экз. — ISBN 5-85270-315-X.
  • Яшин Юрий Алексеевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 427. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Сухнев Г. А., Маслий С. Б. Военный совет Ракетных войск стратегического назначения. — М., 2007.
  • Таловеров Н. Формула счастья. // «Красная Звезда». — 2010, 10 февраля.
  • Носов В. Из плеяды первых стратегов. // «Красная Звезда». — 2020, 12 февраля.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Яшин,_Юрий_Алексеевич&oldid=1234249" гыч налме