Яндубаев, Сергей Васильевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Яндубаев.
Сергей Васильевич Яндубаев
Яндубаев, Сергей Васильевич.jpg
Шочмо кече 5 пеледыш 1957(1957-06-05)[1] (69 ий)
Шочмо вер
Гражданстве  СССР →  Россий
Жанр портрет, скульптур
Тунеммаш А. П. Боголюбов лӱмеш Саратовысо сӱретсымыктыш училище, Москосо кӱшыл сӱретсымыктыш-йӧнозанлык училище
Стиль монументализм
Награде
Чаплӱм Марий Эл Республикын сулло сӱретчыже (2007)
Премий Марий Эл Республикын Кугыжаныш премийже (2003)
Марий Эл Республикысе Олык Ипай лӱмеш Кугыжаныш самырыктукым премий (1992)

Сергей Васильевич Яндубаев (шоч. 5 пеледыш 1957, Цекеево[d]) — совет да россий скульптор-монументалист, сӱретче-портретист. РСФСР Сӱретсымыктыш фондын Марий мастаргудыжын пашаеҥже (1980—1997), Йошкар-Оласе сӱретсымыктыш училищын туныктышыжо (1998—2004). Россий сӱретче-влак ушемын Марий пӧлкажын председательже (1995—1997). Марий Эл Республикын сулло сӱретчыже (2007). Марий Эл Республикысе Кугыжаныш премийын (2003) да Марий Эл Республикысе Олык Ипай лӱмеш самырык-влаклан Кугыжаныш премийын (1992) лауреатше.

Илыш корно

1957 ий 5 июньышто Киров область Кикнур районысо Цекеево ялыште плотник да механизатор ешыште шочын[2][3].

Икымше сӱретлымаш сымыктыш урокым Киров областьысе Яраҥ интернатыште налын[2][3][4].

1980 ийыште Саратовысо сӱретсымыктыш училищым тунем пытарен[2].

1980—1997 ийлаште — РСФСР Сӱретсымыктыш фондын Марий мастаргудыжын пашаеҥже[2].

1989 ийыште Москосо кӱшыл сӱретсымыктыш-йӧнозанлык училищым тунем пытарен[2].

1989—1991 ийлаште Совет Армий радамыште служитлен[3].

1995—1997 ийлаште — Российысе сӱретче-влак ушемын Марий пӧлкажын председательже[2]. Тиде ушемын правлений йыжыҥъеҥже улеш[3].

1998—2004 ийлаште — Йошкар-Оласе сӱретсымыктыш училищын туныктышыжо[2].

Кызыт ешыж дене шочмо верыштыже, Киров область Кикнур районысо Цекеево ялыште ила. Ватан, кок эргыже уло[3].

Усталык паша

1993 ийыште Россий сӱретче-влак ушемыш ушнен[2].

Марий Турек район Сысоево селаште колышо сарзыеҥ-влаклан, Кугу Ачамланде сарыште колышо лётчик-влаклан (Медведево район, Шойбулак села, 1989) чапкӱ-шамычын, «Ойгырышо» мемориал скульптурын — службо пашам шуктымо годым колышо МВД пашаеҥ-влаклан чапкӱн (Йошкар-Ола)[3], Акпатыр марий онлан (Киров область, 1998), «Пожарный ден утарыше — тыныс жапын геройжо-влаклан» чапкӱн (2021) авторжо семын палыме[5]. Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашлан 67 ий темме лӱмеш Йошкар-Оласе Сеҥымаш паркыште тылын труженикше влаклан чапкӱм почыныт.

А. Ширнин дене пырля — Курыкмарий районышто Акпарс марий онлан (2007), У Торъял посёлкышто композитор Э. Н. Сапаевлан (2010), икымше марий киноактёр да поэт Й. Кырлалан (2009), Т. И. Александрова лӱмеш 11 №-ан лицей воктен педагог, Социалистический Паша Герой Т. И. Александровалан (2010), Марий Элын калык писательже А. С. Крупняковлан (2012) чапкӱ-влакын, Брюгге эҥерӱмбалсе шнуй-влакын горельефыштын (2012)[6], фольклорист, поэт, Икымше тӱнямбал сaрын участникше А. Е. Котомкин-Савинскийлан (2013), мер пашаеҥ, Ачамланде сарын талешкыже А. А. фон Келлерлан (2014) чапкӱ-влакын, Йошкар-Оласе «Йӧратымаш да Ӱшанле улмо теҥгылын», «Йошкин пырыс» чапкӱн[2], сотемдарче, икымше марий гимнын авторжо Т. Е. Ефремовын (Морко кундем, Унчо села, 2021) да моло чапкӱн авторжо. Йошкар-Олаште палыме тӱвыра да сымыктыш, шанче да туныктыш пашаеҥ-влаклан икмыняр шарныктыш оҥам ыштымаште тыршен[3][7][8][9].

Тыгак тудо ятыр портретын, нунын коклаштак марий калык гыч Совет Ушемын икымше Талешкыже С. Р. Суворовын, икымше марий профессионал композитор И. С. Палантайын[2], скульптор Шаукат Ахметгараевын (1991) да моло портретынат авторжо.

Тудо пушеҥгыште, тойышто да гипсыште ӱдырамаш образ-влакым ыштен[2]: «Наташенька» (1988), «Ава мланде» (1991), артист С. Целикинан портретше (1992), «Наташа» (1992), «Шинчыше» (1992) да молат. 1982 ийыште гипсыште ыштыме, 1983 ийыште той гыч велыме «Мария Павловнан портретшым» Третьяков галерей налын — тыгай случай Марий Элысе сӱретлыме сымыктышыште улыжат икте гына[2].

Тудын миниатюржо-влак «Йошкар-Ола театральная», марий муро, марий куштымаш фестиваль-влакын; «Гордей» футбол премийын символыштлан шотлалтеш[2].

2003 да 2007 ийлаште Йошкар-Олаште сӱретчын шкенжын ончерже-влак пашам ыштеныт[2].

2007 ийыште тудлан «Марий Эл Республикын сулло сӱретчыже» чаплӱмым пуымо. Марий Эл Республикысе Кугыжаныш премийым да Марий Эл Республикысе Олык Ипай лӱмеш самырык-влаклан Кугыжаныш премийым сулен[2].

Пагалымаш

  • Марий Эл Республикын сулло сӱретчыже (2007)[2]
  • Марий Эл Республикын Кугыжаныш премийже (2003) — колышо МВД пашаеҥ-влаклан чапкӱлан, И. В. Андреевым шарнымаш оҥалан, сӱретче А. В. Ивановлан шӱгар ӱмбалсе шарныктышлан[2]
  • Марий Эл Республиксе Олык Ипай лӱмеш самырык-влаклан Кугыжаныш премийже (1992) — портрет-влакым ыштымылан[2]

Палемдымаш

  1. ↑ Яндубаев Сергей Васильевич | Национальная библиотека имени С.Г. Чавайна Республики Марий Эл
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Мочаев, 2017, с. 525.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Семёнова, Милитина «Главное - видеть пространство» - Издательский дом "Яранский" (руш.). otechestvo.biz. Тергыме кече: 22 идым 2025.
  4. ↑ «Отечество» 2007 год, № 178-179. otech-ol.narod.ru. Тергыме кече: 22 идым 2025.
  5. ↑ Памятник пожарным и спасателям Главного управления МЧС России по Республике Марий Эл - памятник сотрудникам МЧС России. memory.mchs.gov.ru. Тергыме кече: 22 идым 2025.
  6. ↑ Необычный симбиоз: соединение древней средиземноморской культуры с культурой народа мари? yoshkarola.bezformata.com. Тергыме кече: 22 идым 2025.
  7. ↑ Легенды Марий Эл: как скульптуры становятся историей, <https://www.mk-mari.ru/social/2020/10/02/legendy-mariy-el-kak-skulptury-stanovyatsya-istoriey.html>. 
  8. ↑ Портфолио участника сообщества: Екатерина Васенева. xn--j1ahfl.xn--p1ai. Тергыме кече: 22 идым 2025.
  9. ↑ У одаренных детей Марий Эл появились свои муза (руш.). У одаренных детей Марий Эл появились свои муза. Тергыме кече: 22 идым 2025.

Литератур

  • Прокушев Г. И. Этюды о художниках Марий Эл. — Йошкар-Ола: Мар. кн. изд-во, 2003 (ГУП РМЭ Марийский ПИК). — 357 с. 24 цв. ил. — ISBN 5-7590-0899-4.
  • Сергей Яндубаев: скульптура: персональная выставка, ноябрь. 2003. Б. м., [2003] — Буклет.
  • Прокушев Г. И. Яндубаев Сергей Васильевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 423. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Космос Сергея Яндубаева // Марийская правда. — 2008. — 23 января.
  • Прокушев Г. И., Кузьминых В. В., Мочаев В. А. Яндубаев Сергей Васильевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 525—526. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Легенды Марий Эл: как скульптуры становятся историей // МК в Марий Эл. — 2020. — 2 октября.
  • Семёнова М. «Главное — видеть пространство» // Сельские огни. — 2022. — 6 июля.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Яндубаев,_Сергей_Васильевич&oldid=1235929" гыч налме