Хлебников, Павел Николаевич
| Павел Николаевич Хлебников | |
|---|---|
| |
| Шочмо кече | 1912 ий 14 ӱярня |
| Шочмо вер | Какшамарий ял кызыт Провой кундем Марий Эл |
| Колымо кече | 1987 ий 11 ага (75 ий) |
| Колымо вер | Какшамарий ял кызыт Провой кундем Марий Эл |
| Войскан родшо | пехото артиллерий |
| Службо жап | 1941—1945 |
| Званий |
|
| Часть | 196-шо стрелковый дивизий, 1-ше ударле армий, 3-шо Прибалтике фронт |
| Командоватлен | танк ваштареш пычалан рото отделенийын командирже |
| Кредалмаш/сар | Кугу Ачамланде сар |
| Награде да премий | |
Павел Николаевич Хлебников (14 ӱярня 1912, Какшамарий, Озаҥ губерний — 11 ага 1987, Какшамарий, Марий Автоном Совет Социализм Республик) — танк ваштареш пычалан рото отделенийын командирже (196-шо стрелковый дивизий, 1-ше ударле армий, 3-шо Прибалтике фронт), старший сержант, Кугу Ачамланде сарын участникше, кум степенян Чап орденын кавалерже[1].
Илыш корно
1912 ий 14 мартыште кызытсе Марий Эл Провой кундемысе Какшамарий ялыште кресаньык ешеш шочын. Марий. 4 классым тунем пытарен[2].
1941 ий августышто Звенигово райвоенкомат Йошкар Армийыш налын. 1942 ий сентябрь гыч Кугу Ачамланде сарын фронтыштыжо. Сар корным Касвел фронтышто тӱҥалын. Икмыняр гана сусырген. Черетан сусыргымаш да госпитальыште эмлалтме деч вара Ленинград фронтыш логалын. 1944 ий тӱҥалтышлан 63-шо гвардий дивизийын 190-шо гвардий стрелковый полкышто кредалын, пулемёт ротын отделений командиржын алмаштышыже лийын[1].
1944 ий 22 январьыште Пулково (Ленинград область) районышто кредалмашыште сержант Хлебников командирын строй гыч лекмыж деч вара отделенийым вуйлатен, салтак-влакым атакыш нӧлтен, подразделенийлан ончыко каяшыже чаракым ыштыше тушман пулемётым гранате дене пытарен[1].
63-шо гвардий стрелковый дивизийын частьше-влак мучко 1944 ий 25 январьысе 11/н №-ан приказше почеш сержант Хлебников Павел Николаевичым 3-шо степенян Чап орден дене наградитлыме[1][2]. Тиде орденым кучыктен шуктымо огыл. 21 январьыште Хлебников сусырген, госпиталь деч вара шке частьышкыже пӧртылын огыл[1].
Умбакыже 196-шо стрелковый дивизийын 893-шо стрелковый полкышто кредалын, бронебойщик, танк ваштареш пычал отделенийын командирже лийын. Дивизий дене пырля Ораниенбаум плацдармыште кредалмашыште, Гатчина олам утарымаште, 1944 ий март-апрельыште Псков могырысо кредалмашлаште лийын[1].
1944 ий 7 мартыште Псков ола деч йӱдвелне 40,3 кӱкшыт верч кредалмашыште сержант Хлебников 12 гитлеровецым пытарен да 5 тул точкым темдалын, тидыже подразделенийлан кӱкшытым налаш да полкын тӱҥ вийже толмеш арален кучаш йӧным пуэн.
196-шо стрелковый дивизийын 1944 ий 25-ше мартысе 11/н №-ан приказше почеш сержант Хлебников Павел Николаевичым 3-шо степенян Чап орден дене наградитлыме (уэш, наградылык лаштыкыште ончыч Чап орден дене наградитлыме нерген пале лийын огыл)[1].
1944 ий июль мучашыште дивизийым Прибалтикыш кусарыме да 1-ше ударле армийын 12-шо гвардий стрелковый корпусыышкыжо ушымо, Псков-Остров операцийыште лийын[1].
1944 ий 31 июльышто Аковенас (Эстоний) илемвер верч кредалмашыште старший сержант Хлебников ПТР гыч шкеак танкым лӱен. Варарак салтак тӱшка дене нигӧндымӧ касалыкыш пурен, бронебойщик-влак 8 тул точкым темдалыныт, 20 наре тушман салтакым пытареныт[1].
1-ше Ударле армийын 1944 ий 23 сентябрьысе 321/н №-ан приказше почеш старший сержант Хлебников Павел Николаевичым 2-шо степенян Чап орден дене наградитлыме[1][2].
1944 ий октябрьыште уэш сусырген. Фронтыш пӧртылмекше, 85-ше стрелковый дивизийын 103-шо стрелковый полкын миномёт расчётын командиржылан сар корным шуен, тудо 67-ше армий дене пырля Латвийыште кредалын[1].
1945 ий 7 февральыште, чодыра дене шылын толшо тушман тӱшкам ужмек, писын миномёт гыч тулым почын. Тура тул дене тушман тӱшкам шалатен да тусо 5 салтакым пытарен. Варажым миномёт гыч тул дене 4 тул точкым темдалын, тидыже пехотинец-влаклан ончыко тарванаш да тушманым налме позицийже гыч поктен лукташ йӧным пуэн. Тиде кредалмашлан пытартыш сарзе орденым — Йошкар Шӱдыр орденым — налын[1].
1945 ийыште запасыш лукмо. Шочмо верышкыже Марий Эл Республик Звенигово районысо Какшамарий ялыш пӧртылын. 1947 ийыште гына ветеранлан 2-шо степенян Чап орден кучыктымо. Колхозышто, пилорамыште рамщиклан пашам ыштен.
1987 ий 11 майыште колен. Какшамарий ялысе шӱгарлаште тойымо[1].
Тудын колымыж деч вара гына, Лариса ӱдыржын, фронтовик-журналист М. Т. Сергеевын кыртмен тыршымыштлан кӧра, фронтысо наградитлымаш шотышто йоҥылышым тӧрлатыме[1].
Россий Федераций Обороно Министрын 1993 ий 7 майысе 101 №-ан приказше почеш Хлебников Павел Николаевичым 1-ше степенян Чап орден дене уэш наградитлыме (колымекше). Чап орденын тичмаш кавалерже лийын[2].
2007 ийыште Какшамарий ялыште, ветеранын илыме пӧртыштӧ, шарнымаш оҥам вераҥдыме[1].
Награде-влак
- I степенян Ачамланде сар орден (06.03.1985)[3]
- Йошкар Шӱдыр орден (10.05.1945)[4]
- I степенян Чап орден (25.3.44 — 3-шо степенян Чап орден, РФ Обороно Министрын 7.5.93 приказше почеш 1-ше степенян Чап орден дене уэш наградитлыме (колымекше))[5]
- II степенян Чап орден (25.09.1944)[6]
- III степенян Чап орден (25.01.1944)[7]
- «Ленинградым аралымылан» медаль (1944)[8]
- «Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий теммым палемдыме лӱмеш» медаль (1970 ий 6 апрель)
- «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль (1945 ий 9 май[9])
- «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашлан коло ий» лӱмгече медаль (1965 ий 7 май[10])
- «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашлан кумло ий» лӱмгече медаль[11]
- «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашлан нылле ий» лӱмгече медаль[12]
- «Паша ветеран» медаль (1972)
- «СССР Вооружённый Вийлан 50 ий» лӱмгече медаль (1967 ий 26 декабрь[13])
- «СССР Вооружённый Вийлан 60 ий» лӱмгече медаль (1978 ий 28 январь[14])
- «Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашлан 25 ий» пале (1970)
Палемдымаш
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Сайт «Герои страны».
- ↑ 1 2 3 4 Министерство обороны Российской Федерации.
- ↑ Орден Отечественной войны I степени Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
- ↑ Орден Красной Звезды Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
- ↑ Орден Славы 3-й степени Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
- ↑ Орден Славы 2-й степени Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
- ↑ Орден Славы 3-й степени Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
- ↑ Информация из наградного листа. podvignaroda.ru. Тергыме кече: 27 теле 2025.
- ↑ Указ ПВС СССР от 09.05.1945
- ↑ Указ ПВС СССР от 07.05.1965
- ↑ Указ ПВС СССР от 25.04.1975
- ↑ Указ ПВС СССР от 12.04.1985
- ↑ Указ ПВС СССР от 26.12.1967
- ↑ Указ ПВС СССР от 28.01.1978
Литератур
- Кавалеры ордена Славы трёх степеней: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии Д. С. Сухоруков. — М.: Воениздат, 2000. — 703 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-203-01883-9..
- Хлебников Павел Николаевич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 793. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
- Краснов П. В., Мочаев В. А. Хлебников Павел Николаевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 471. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
Кылвер-влак
- Каргапольцев С. Павел Николаевич Хлебников (руш.). Сайт «Герои страны». Тергыме кече: 9 пургыж 2020.
- Павел Николаевич Хлебников (руш.). Полные кавалеры ордена Славы: краткий биографический словарь. Министерство обороны Российской Федерации. Тергыме кече: 9 пургыж 2020.
- Хлебников Павел Николаевич, полный кавалер ордена «Слава»
- Твои Герои Ленинград: Полный кавалер ордена Славы Хлебников Павел Николаевич. Сайт "Ленинград Блокада Подвиг". web.archive.org. Тергыме кече: 20 шорыкйол 2026.
- Ӱярня тылзын 14 кечынже шочшо-влак
- 1912 ийыште шочшо-влак
- Алфавит почеш персоналий-влак
- Звенигово районышто шочшо-влак
- Ага тылзын 11 кечынже колышо-влак
- 1987 ийыште колышо-влак
- Совет гвардий
- Кугурак сержант-влак (СССР)
- I степенян Ачамланде сар орден дене суапландаралтше-влак
- Йошкар Шӱдыр орден дене суапландаралтше-влак
- Чап орденын тичмаш кавалерже-влак
- I степенян Чап орден дене суапландаралтше-влак
- II степенян Чап орден дене суапландаралтше-влак
- III степенян Чап орден дене суапландаралтше-влак
- «Пашан ветеранже» медаль дене суапландаралтше-влак
- «Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» медаль дене суапландаралтше-влак
- «1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль дене суапландаралтше-влак
- «1941–1945-ше ийлаште Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашлан нылле ий темме лӱмеш» медаль дене суапландаралтше-влак
- «СССР Сарзе Вийлан 50 ий» лӱмгече медаль дене суапландаралтше-влак
- «СССР Сарзе Вийлан 60 ий» лӱмгече медаль дене суапландаралтше-влак
- «СССР Сарзе Вийлан 70 ий» лӱмгече медаль дене суапландаралтше-влак
- «Кугу Ачамланде сарыште сеҥымашлан 25 ий» знак дене суапландаралтше-влак
- Какшамарийыште шочшо-влак
- РСФСР-ыште колышо-влак
- Кугу Ачамланде сарын артиллеристше-влак
- КПСС йыжъеҥ-влак
