Тёмин, Виктор Антонович

Виктор Антонович Тёмин
Шочмо кече	3 кылме 1908(1908-11-03)
Шочмо вер	Чарла, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй
Колымо кече	9 шорыкйол 1987(1987-01-09) (78 ий)
Колымо вер	Моско, РСФСР, СССР
Эл	СССР
Паша	фотограф, фотокорреспондент
Награде
Кӱлешан паша-влак	Рейхстаг ӱмбалне Сеҥымаш Тисте[d]
РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Виктор Антонович Тёмин (3 кылме 1908, Чарла, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй — 9 шорыкйол 1987, Моско, РСФСР, СССР) — совет фотокорреспондент. «Красная Татария», «Правда» да «Известия» газетлаште, тыгак «Огонёк» журналыште да ТАСС-ыште пашам ыштен. РСФСР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже. Марий АССР-ысе сымыктышын сулло пашаеҥже (1973). Йошкар-Олан Чапланыше гражданинже (1975). Кугу Ачамланде сарын участникше.

Илыш корныжо

Виктор Антонович Тёмин 1908 ий 21 октябрьыште (3 ноябрьыште) Царевококшайскыште (кызыт Йошкар-Ола, Марий Эл Республик) священнослужительын ешыштыже шочын. Шке икымше фотосӱретшым эше школышто тунеммыж годымак Мензелинскыште ыштен.

1922 ийыште «Известия ТатЦИКа» газетын корреспондентшылан пашам ышташ тӱҥалын. 1929 ийыште «Красная Татария» редакцийын сомылжо почеш Виктор Антонович Озаҥыш толшо Максим Горькийым сӱретлен. Вашлийме годым писатель корреспондентлан «Лейка» портативный фотоаппаратым пӧлеклен.

1930-шо ийлаште В. А. Тёмин икмыняр кӱлешан событийым сӱретлен: Йӱдвел полюсыш икымше экспедицийым, челюскинец-влакым утарыме эпопейым, В. П. Чкаловын, А. В. Беляковын да Г. Ф. Байдуковын чоҥештылмашыштым, «Родина» самолёт дене ӱдырамаш лётчик-влакын икымше чоҥештылмашыштым, «Таймыр», «Мурманск», «Ермак», «Садко» ледокол-влак дене Арктикыш экспедиций-влакым. 1938 ийыште Хасан ер да Халхин-Гол эҥер воктене фотокорреспондент семын кредалмашлаште участвоватлен, тушто Монголийыште совет войскан икымше армий тӱшкан командующийже Георгий Константинович Жуков дене палыме лийын.

Кугу Ачамланде сар жапыште В. А. Тёмин фронтовой корреспондент семын тӱрлӧ фронтышто лийын. 1945 ий 1 майыште кечывалым По-2 самолёт борт гыч Сеҥымаш Тистым сӱретлен. Тиде сӱретым тудо пеш писын «Правда» редакцийыш конден. «Рейхстаг ӱмбалне Сеҥымаш Тисте» фотосӱрет тӱнямбалне лу дене элын газет ден журналыштыже савыкталтын. Лётчик И. Ветшак вара шарналтен:

«Пеш неле обстановкылан кӧра, мыланна, чаманен каласыман, ик гана гына Рейхстаг воктене, кушто йошкар тисте вӱчкынен, чоҥештен эрташ йӧн лектын. Вот тыге тиде ик сӱрет лектын».

Варарак «Миссури» линкорышто В. А. Тёмин Японийын капитуляцийже нерген Актым подписатлымым войзен.

Нюрнбергский процессыште «Правдан» корреспондентше лийын.

Тидын деч посна, 35 ий жапыште Тёмин чӱчкыдын писатель М. А. Шолоховым сӱретлен. Совет журналистикын ик эн оперативный да кӱкшӧ профессионал фоторепортёржылан шотлалтеш.

В. А. Тёмин 1987 ий 9 январьыште колен. Москосо Кунцево шӱгарлаште тойымо.

Суаптар-влак

• Йошкар Шӱдыр орден (06.09.1942);
• Йошкар Шӱдыр орден (29.09.1945);
• Йошкар Шӱдыр орден (18.06.1945);
• Ачамланде сар орден (06.04.1985);
• II степенян Ачамланде сар орден (10.10.1943);
• «Лӱддымылыклан» медаль (17.11.1939);
• Моло медаль-влак;
• «Халхин-Гол воктене кредалмашын участникшылан» пале;
• РСФСР-ысе сулло тӱвыра пашаеҥже;
• Марий АССР-ысе сулло сымыктыш пашаеҥже (1973);
• Йошкар-Олан Чапланыше гражданинже (1975).

Палемдымаш

Литератур

• Мочаев В. А. Тёмин Виктор Антонович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 358. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
• Тёмин Виктор Антонович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 750. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
• Мочаев В. А. Тёмин Виктор Антонович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 437. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

• Работы Тёмина на сайте Федерального архивного агентства.