Соловьёв, Александр Романович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
В Рувики есть статьи о других людях с такой фамилией, см. Соловьёв.
Александр Романович Соловьёв
Соловьёв Александр Романович.jpg
Шочмо кече 1927 ий 20 пургыж(1927-02-20)
Шочмо вер Кугу Вочарма, Марий-Турек кантон, Марий автоном область
Колымо кече 2002 ий 13 шыжа(2002-10-13) (75 ий)
Колымо вер Йошкар-Ола, Марий Эл
Гражданлык  СССР →  Россий
Паша сомыл туныктышо
Награде да премий

Медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» RUS Medal of Zhukov ribbon.svg
Honored School Teacher of the RSFSR.png
Марий АССР школын суапле туныктышыжо (1967)

Александр Романович Соловьёв (20 пургыж 1927, Кугу Вочарма, Марий автоном область, РСФСР[d], СССР — 13 шыжа 2002, Йошкар-Ола, Марий Эл Республик, Россий) — марий совет педагог. Марий АССР-ысе Марий-Тӱрек районысо Мосара 7-ияш школын директоржо (1956—1987). Чыласоюзный туныктышо-влакын съездын делегатше (1968). РСФСР школын суапле туныктышыжо (1984). Кугу Ачамланде сарын участникше. 1960 ий гыч КПСС йыжъеҥже.

Илыш корно

1927 ий пургыж тылзын 20-шо кечынже кызытсе Марий Эл Марий-Тӱрек районысо Кугу Вочарма ялыште[1][2] колхозын организаторжын да председательжын ешыштыже шочын. Ачаже райисполкомышто пашам ыштен, аваже колхозник лийын. Шочмо районысо Вочарма тӱҥ школышто, вара Руял 7-ияш школышто да Кугу Пумарий кыдалаш школышто тунемын[3].

Школым пытарымеке 1944 ий кылме тылзын Йошкар Армийыш налме. Кугу Ачамланде сарын участникше: стрелковый отделенийын командирже, изи сержант. Украин националист-влак ваштареш сар операцийлаште участвоватлен. 1951 ий шыжа тылзын армий гыч демобилизоватлыме[3][4].

1953 ийыште Марий туныктышо институтым, 1964 ийыште — Н. К. Крупская лӱмеш Марий педагогике институтым (заочно) тунем пытарен. Чыла илышыж мучко шочмо Марий-Тӱрек районысо школлаште туныктен: 1953—1954 ийлаште — Мосара 7-ияш школышто марий йылме туныктышо, 1954—1956 ийлаште — Сардайал 7-ияш школын директоржо да марий йылме туныктышыжо, 1956—1987 ийлаште — Мосара 7-ияш школын директоржо, 1987—1997 ийлаште, пенсийыш лекмешкыже — Мосара 7-ияш школын туныктышыжо. 1987 ий идым тылзе гыч персональный пенсионер[3][4].

Мосара 7-ияш школын директоржо лиймыж годым тудын йӧнештарымашышкыже кугу надырым пыштен: тудын годым тӱҥалтыш школ зданий, мастерской, кочкыш пӧрт, туныктышо-влаклан 9 квартира чоҥымо лийыныт. Школысо марий сылнымут  (руш.) (мар. кружокым вуйлатен, кудо кид дене возымо «У вий» журналым да «Эр лупс» стенгазетым луктын. Тудын шуко тунемшыже Марий АССР-ысе «Ямде лий» йоча газетын чолга юнкоржо лийыныт, литературный краеведений дене заниматленыт[4][5].

1960 ий шорыкйол тылзын КПСС-ш пурен. 1968 ийыште Марий АССР гыч Моско оласе Кремльысе Съезд Пӧртыштӧ эртыше Чыласоюзный туныктышо-влакын съездын делегатше лийын[3].

Калык образований областьыште суаплыклан 1967 ийыште тудлан «Марий АССР школын суапле туныктышыжо», 1984 ийыште — «РСФСР школын суапле туныктышыжо» чап лӱмым пуымо[4][5].

2002 ий шыжа тылзын 13-шо кечынже Йошкар-Олаште колен, Йошкар-Ола оласе Паганур шӱгарлаште тоеныт[3][4].

Еш

1953 ий гыч пелашан, ватыже — Зоя Ильинична Гаврилова, туныктышо. Ӱдыржӧ-влак — Зинаида да Галина, кӱшыл педагогике образованиян улыт[3].

Чап лӱм-влак да награде-влак

Палемдымаш

  1. ↑ Большая Вочерма - деревня в Мари-Турекском районе (руш.). Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026. Архивлыме 22 сорла 2021 ий.
  2. ↑ Большая Вочерма | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026. Архивлыме 22 сорла 2021 ий.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Суворов М. П. Листая страницы истории. — Йошкар-Ола: Издательский центр ИП В. Я. Очеева, 2012. — С. 101. — 176 с.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Соловьев Александр Романович (руш.). Марийская история в лицах. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026. Архивлыме 22 сорла 2021 ий.
  5. ↑ 1 2 Соловьёв Александр Романович | Музей (руш.). Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026. Архивлыме 22 сорла 2021 ий.

Литератур

  • Муравьёв А. В. Учителями жива Россия: Учителя Республики Марий Эл — заслуженные учителя Российской Федерации. — Йошкар-Ола, 2004. — С. 93—95.
  • Соловьёв Александр Романович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 341. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Соловьёв Александр Романович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 723. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Соловьёв Александр Романович // Листая страницы истории: историко-краеведческий очерк / Автор-сост. М. П. Суворов. — Йошкар-Ола: Издательский центр ИП В. Я. Очеева, 2012. — С. 101—102.
  • Муравьёв Ан. В. Соловьёв Александр Романович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 414. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Соловьёв,_Александр_Романович&oldid=1211979" гыч налме