Пуртов, Сергей Георгиевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Сергей Георгиевич Пуртов
Purtov Srg Grg pkos.jpg
Шочмо кече 19 идым 1919(1919-09-19)
Шочмо вер
Колымо кече 10 теле 1995(1995-12-10) (76 ий)
Колымо вер
Пурымаш  СССР
Войскан родшо Бронетанк войска
Службо жап 1939—1946
Званий
Совет гвардий Старшина
Часть 385-ше гвардий неле самоход артиллерий Дрезденский полк (6-шо гвардий танк корпус)
Командоватлен автоматчик-влак взвод дене
Кредалмаш/сар
Награде да премий
сусыр
Отставкыште Старшина отставкыште

Сергей Георгиевич Пуртов (19 идым 1919, Васькино[d], Вӱрзым уезд, Виче губерний, РСФСР[d] — 10 теле 1995, Алматы) — 385-ше гвардий неле самоход артиллерий полкысо автоматчик-влак взводын командирже (1-ше Украин фронт, 3-шо гвардий танк армий 6-шо гвардийысе Киев-Берлин Ленин орденан, Йошкар Тистан, Суворов да Богдан Хмельницкий орденан 6-шо танк корпус) гвардийын старшинаже, Кугу Ачамланде сарын салтакше, Чап орден-влакын кавалерже[1].

Илыш корныжо

1919 ий 19 сентябрьыште Виче губерний Вӱрзым уезд Шурминысе волость Васькино ял[2] (тений Уржум район Вӱрзым район Киров кундем) кресаньык ешеш шочын. Руш[3]. Тӱҥалтыш шинчымашан. Колхозышто бригадирлан пашам ыштен[1].

РККА-ште

1939 ий 1 январьыште Йошкар армийыш налыныт[4], чекысе частьыште служиен[3].

Кугу Ачамланде сарыште

Икымше кече гычак Кугу Ачамланде сарын салтакше. Пехотышто кредалын, 15-ше мотолӱйкалыше бригадыште, 221-ше стрелок дивизийын 887-ше стрелок-влак полк кышкарыште тыглай стрелок лийын. Кум гана сусырген[5][3].

1944 ий кеҥеж жаплан гвардийын кугурак сержантше Пуртов 6-шо гвардий танк корпусын 71-ше гвардийысе посна неле танк полкын автоматчик-влак пӧлкаж дене командоватлен[1].

Талылык

1944 ий 13 августышто Перемышляны олан йӱдвел-касвел ужашыж верч кредалмаште (Львов область, Украина) гвардийын кугурак сержантше Пуртов тушманын контратакыжым чактарыме годым шке пӧлкаж дене ик эн ончыч тушман автоматчик-влак тӱшкашке керылтын, 6 гитлеровецым шкеак пытарен. Пӧлка вашпижмаш гыч йомдартыш деч посна лектын, тушманын 11 салтакшым пытарен. 6-шо гвардий танк корпусын 1944 ий 13 сентябрьысе войскасе (23н №-ан) кӱштыкшӧ почеш гвардийын кугурак сержантше Сергей Георгиевич Пуртовым 3-шо степенян Чап орден дене суапландарыме[3][1].

Висла-Одер да Ӱлыл-Силез верч кредалмаште гвардий старшина Пуртов 385-ше гвардейский неле артиллерий полкын, тудо корпусынак автоматчик-влак взвод дене командоватлен. 1945 ий 12 январь гыч ончык эртыме кредалмаште шке взводшо дене полк эртыме корнышто чарныде шымлен (разведкым шуктен). 18 январьыште Влащева илем кумдыкышто тушман автоматчик-влакын засадыштым вашлийын, кредалмаш талышнен, тыге корно тушман деч эрыкталтын. Тидын годым шкежак куд немычым пуштын да иктым пленыш налын. 20 январьыште Гросстрелиц ола деч йӱдвел-эрвелышкыла (кызыт Стшельце-Опольск, Опольск воеводство, Польшо) тушманын автоматчик тӱшкажым вашлийын да нуным пытарен, шкежак кум гитлеровецым пуштын. 11 февральыште Бобр эҥерын шола серыштыже Бунцяау ола деч йӱдвелнырак (кызыт — Болеславец Польшо) тушманын кугу засадыжым муын, йышт тудым йыр савырнен да, вучыдымын, ӱмбакышт керылтын. Вашпижмаште тушманын 14 салтак ден офицерым пытарыме да 19 пленыш налме. 3-шо гвардий танк армий войскан 1945 ий 28 мартысе 60-ше №-ан кӱштыкшӧ почеш старшина Пуртов Сергей Георгиевич 2-шо степенян Чап орден дене суапландаралтын[3][1].

Берлинысе операцийысе кредалмаште эреак разведке кышкарыште лийын. Тушманын танк да артиллерий засадышт нерген сайын да жапыштыже пален налмылан кӧра мемнан полкысо подразделений-влаклан кредалмаш вучыдымо лийын огыл.

1945 ий 17 апрельыште Носдорф илем верч кредалмаште поснак ойыртемалтын, гвардий старшина Пуртов тушманын контратакыжым чактарышыла, 10 автоматчик ден фаусникым пуштын. Берлин ола верч уремысе кредалмаште кычалше-влак тӱшка дене пӧрт-шамычын кӱшыл пачашыштыже кредалын, тышке артиллерий саргурал логалтен кертын огыл. Кредалме годым 10 наре тушман салтакым пуштын.

СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумжын 1945 ий 27 июньысо кӱштыкшӧ дене гвардийын старшинаже Сергей Георгиевич Пуртов 1-ше степенян Чап орден дене суапландаралтын[3]. Чап орденын тичмаш кавалерже лийын[1].

Армий деч вара

1946 ий майыште шапашыш каен[3]. Шочмо кундемышкыже пӧртылын, икмыняр ий колхозым вуйлатен. КПСС йыжъеҥ 1951 ий гыч. 1958 ийыште ешыж дене Алма-Аташ (Казахстаныш) куснен. Алма-Атасе неле машиностроений заводышто тул ваштареш кучедалшылан, ороллан, велыме (литейный) цехын ошмам шавышылан тыршен. Алма-Ата олаште илен. 1995 ий 12 декабрьыште колен, Алма-Ата олан Касвел шӱгарлаште тойымо[1].

Суаптарже-влак

  • I степенян Ачамланде сар орден (6.4.1985)[6]
  • I (27.6.1945)[7], II (28.3.1945)[8] да III (13.9.1944)[9] степенян Чап орден-влак
  • медаль-влак:
  • «Лӱддымылыклан» (2.2.1945[10])
  • «Берлиным налмылан»
  • «Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» (6.4.1970)
  • «Германийым сеҥымылан» (9.5.1945[11])
  • «1941-1945-ше ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымылан 20 ий» 7.5.1965[12])
  • «1941-1945-ше ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымылан 30 ий»[13]
  • «1941-1945-ше ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымылан 40 ий»[14]
  • «1941-1945-ше ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымылан 50 ий»[15]
  • «Пашан ветеранже»
  • «Совет Армий да Флотлан 30 ий»[16]
  • «СССР Саргурал вийлан 40 ий»[17]
  • «СССР Саргурал вийлан 50 ий» (26.12.1967[18])
  • «СССР Саргурал вийлан 60 ий» (28.1.1978[19])
  • «СССР Саргурал вийлан 70 ий» (28.1.1988[20])
  • «Гвардий» тамга
  • СССР МО «Кугу Ачамланде сарыште сеҥымылан 25 ий» (1970 24 апрельыште[21])

Шарныктыш

Геройын лӱмжым Киров оласе Сеҥымаш шындерысе Чап пушеҥрадамысе гранит стеллыште серыме 2019.
  • Геройын лӱмжым Киров оласе Сеҥымаш шындерысе Чап пушеҥрадамысе гранит стеллыште серыме.
  • Тудын лӱмжӧ Российысе Сарвийжын Тӱҥ Храмыштыже ӱмырешлан возалтын да «Шарнымаш корно» мемориалыште курымешлан лодемалт кодын[22]

Тыгак ончо

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Сайт «Герои страны».
  2. ↑ Информация из учётной карточки награждённого в электронном банке документов «Подвиг народа».
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Министерство обороны Российской Федерации.
  4. ↑ информация о призыве
  5. ↑ Информация из госпиталя 3259
  6. ↑ Информация из учётной карточки награждённого в электронном банке документов «Подвиг народа».
  7. ↑ Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
  8. ↑ Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
  9. ↑ Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
  10. ↑ Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
  11. ↑ Указ ПВС СССР от 09.05.1945
  12. ↑ Указ ПВС СССР от 07.05.1965
  13. ↑ Указ ПВС СССР от 25.04.1975
  14. ↑ Указ ПВС СССР от 12.04.1985
  15. ↑ Закон РФ от 07.07.1993
  16. ↑ Указ ПВС СССР от 22.02.1948
  17. ↑ Указ ПВС СССР от 18.12.1957
  18. ↑ Указ ПВС СССР от 26.12.1967
  19. ↑ Указ ПВС СССР от 28.01.1978
  20. ↑ Указ ПВС СССР от 28.01.1988
  21. ↑ Приказ МО СССР № 01 от 24.04.1970
  22. ↑ «Дорога памяти»

Литератур

  • Кавалеры ордена Славы трёх степеней: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии Д. С. Сухоруков. — М.: Воениздат, 2000. — 703 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-203-01883-9.
  • Белан П. С. Доблесть солдатская. — Алма-Ата: «Казахстан», 1974. — С. 237—239.
  • Полные кавалеры ордена Славы: биогр. слов. — М., 2010. — Т. 2.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Пуртов,_Сергей_Георгиевич&oldid=1172474" гыч налме