Леухин, Сергей Степанович

Сергей Степанович Леухин
Сергей Степанович Леухин
Шочмо кече	20 сӱрем 1905
Шочмо вер	Памаштӱр, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй;
Колымо кече	31 шыжа 1975 (70 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Марий Эл Республик, Россий;
Гражданлык	Россий империй → СССР
Паша сомыл	педагог
Награде да премий	;

Сергéй Степáнович Леýхин (20 сӱрем 1905, Памаштӱр, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй — 31 шыжа 1975, Йошкар-Ола, Марий Эл Республик, Россий) — совет туныктышо. Марий АССР-ын Йошкар-Оласе 11 №-ан кыдалаш школышто физикым туныктышыжо (1936―1942, 1946―1975, кӱрылтыш дене). РСФСР школын сулло туныктышыжо (1958). Ленин орденын кавалерже. Кугу Ачамланде сарын салтакше. ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.

Илыш корныжо

1905 ий 20 июльышто кызытсе Марий Элын Провой кундемысе Памаштӱр ялысе^[1] кресаньык ешеш шочын^[2]^[3].

1927 ийыште Озаҥысе кугыжаныш университетым (руш.) (мар. тунем пытарен. II ступенян школышто физикым туныктышылан пашам ыштен, 1930 ий гыч ― Марий индустрий техникумышто физикым да химийым туныктышо^[2]^[3]^[4]^[5].

1936 ий гыч Марий АССР-ын Йошкар-Оласе 11 №-ан кыдалаш школышто физикым туныктышылан пашам ышташ тӱҥалын^[2]^[3]^[5]^[6].

1942 ий февральыште Йошкар Армийыш налалтын. Кугу Ачамланде сарын салтакше: 1-ше Украин фронтысо 386-шо истребитель-противотанк артиллерий полкын радиомастарже, рядовой. ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже. 1946 ийыште армий гыч демобилизоватлалтын. Сарзе медаль-влак дене, нунын коклаште «Лӱддымылыклан» медаль дене суапландаралтын^[7].

Демобилизаций деч вара, Йошкар-Оласе 11 №-ан кыдалаш школыш пӧртылын, тушто 1975 ий марте, колымешкыже, пашам ыштен. Школышто тунемше да самырык-влакын наставникше лийын, физик-влакын оласе секцийыштым, школысо физик-влакын ушемыштым вуйлатен. Мер пашам шуктен: калык коклаште шанче шинчымашым шарымаш шотышто ушемын йыжыҥъеҥже лийын^[2]^[3]^[5]^[8].

1949 ийыште, 11 №-ан кыдалаш школышто туныктымо-куштымо пашам сайын нӧлтал колтымыжлан, «РСФСР калык просвещенийын отличникше» оҥпале дене палемдалтын. 1952 ийыште тудлан «Марий АССР школын сулло туныктышыжо», 1958 ийыште ― «РСФСР школын сулло туныктышыжо» чаплӱмым пуымо. Тыгак Ленин орден, медаль-влак да Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын чаптаныкше дене суапландаралтын^[2]^[3]^[5].

1975 ий 31 октябрьыште Йошкар-Олаште колен. Йошкар-Оласе Туруново шӱгарлаште тойымо^[2]^[3]^[4].

Чаплӱм ден суаптар-влак

РСФСР школын сулло туныктышыжо (руш.) (мар. (1958)^[2]^[3]^[5];
Марий АССР школын сулло туныктышыжо (1952)^[2]^[3]^[5];
РСФСР калык просвещенийын отличникше оҥпале (1949)^[2]^[3]^[5];
Ленин орден^[2]^[3]^[5];
«Лӱддымылыклан» медаль (23.01.1945)^[9];
«Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль;
Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын чаптанкыше (1957)^[2]^[3]^[5].

Палемдымаш

↑ Памаштур | Родная Вятка (неопр.). rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 19 шорыкйол 2026.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ Мочаев, 2017, с. 240.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 484.
↑ ¹ ² Леухин Сергей Степанович — Педагогический некрополь (руш.). Тергыме кече: 19 шорыкйол 2026.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ Леухин Сергей Степанович (руш.). Марийская история в лицах. Тергыме кече: 19 шорыкйол 2026.
↑ Музей Лицея им. Т.И. Александровой в Йошкар-Оле считается одним из лучших музее ПФО. И не только среди школьных (неопр.). www.marpravda.ru. Тергыме кече: 19 шорыкйол 2026.
↑ Леухин Сергей Степанович :: Память народа (неопр.). pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 19 шорыкйол 2026.
↑ Пятьдесят с плюсом (руш.). mrl.mk.ru. Тергыме кече: 19 шорыкйол 2026.
↑ Леухин Сергей Степанович :: Память народа (неопр.). pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 19 шорыкйол 2026.

Литератур

Муравьёв А. В. Учителями жива Россия: Учителя Республики Марий Эл — заслуженные учителя Российской Федерации. — Йошкар-Ола, 2004. — С. 58—59.
Леухин Сергей Степанович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 214. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
Леухин Сергей Степанович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 484. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
Муравьёв Ан. В., Мочаев В. А. Леухин Сергей Степанович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 254. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
Муравьёв А. В. Учителями жива Россия. — 2-е изд., доп. — Йошкар-Ола: Издательский дом «Марийское книжное издательство», 2022. — 255 с.

[1] Памаштур | Родная Вятка (неопр.). rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 19 шорыкйол 2026.

[_d8af43506f126992-2] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ Мочаев, 2017, с. 240.

[_a0dd24b7b8a57f3c-3] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ ¹¹ Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 484.

[:0-4] ¹ ² Леухин Сергей Степанович — Педагогический некрополь (руш.). Тергыме кече: 19 шорыкйол 2026.

[:1-5] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ Леухин Сергей Степанович (руш.). Марийская история в лицах. Тергыме кече: 19 шорыкйол 2026.

[6] Музей Лицея им. Т.И. Александровой в Йошкар-Оле считается одним из лучших музее ПФО. И не только среди школьных (неопр.). www.marpravda.ru. Тергыме кече: 19 шорыкйол 2026.

[7] Леухин Сергей Степанович :: Память народа (неопр.). pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 19 шорыкйол 2026.

[8] Пятьдесят с плюсом (руш.). mrl.mk.ru. Тергыме кече: 19 шорыкйол 2026.

[9] Леухин Сергей Степанович :: Память народа (неопр.). pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 19 шорыкйол 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]