Маркелов, Леонид Игоревич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Леонид Игоревич Маркелов
Маркелов, Леонид Игоревич.jpg
Марий Эл Республикын Вуйлатышыже
14 шорыкйол 2001 — 6 вӱдшор 2017
Шочын 25 пеледыш 1963(1963-06-25) (63 ий)
Партий
Шинчымаш
Шанче степень философий шанче кандидат[d] да шанче кандидат
Паша политик[d]
Награде
Войска род Россий Федерацийын сарзе прокуратуржо[d]
Званий Полковник[d]
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Леонид Игоревич Маркелов (шоч. 25 пеледыш 1963, Моско) — российысе кугыжаныш да политике пашаеҥ. 2001 ий 17 январь гыч 2017 ий 6 апрель марте Марий Эл Республикын вуйлатышыже (2011 ий 1 июнь марте президент семын). Россий Федерацийысе Кугыжаныш Каҥашын членже (должность почеш)[1].

2021 ий 24 февральыште судын пунчалже почеш взяткым налмылан, должность дене пайдаланымылан да закондымын сар-куралым аралымылан 13 ийлан колонийыш шындаш да 235 млн 280 тӱжем теҥге штрафым тӱлаш приговорым лукмо.

Илыш корныжо

Леонид Маркелов служащий-влак ешыште шочын. Тудын ачаже, Игорь Иванович, СССР-ысе Ял озанлык министерствын ик управленийжын начальникшылан ыштен. Аваже, Галина Фёдоровна Хазова, 1972 ийыште марийже деч ойырлен да эргыжым шкетын ончен-куштен. СССР-ысе Обороно министерствын Йошкар Знамя орденан Военный институтыштыжо «юриспруденций» специальность дене шинчымашым налын. 1986 ийыште университетым тунем пытарен, вара Марий Эл Республикын территорийыштыже военный прокуратурышто тӱрлӧ прокурорско-следственный должностьышто служитлен. Калык шот дене — руш[2]. 1988 ий гыч 1991 ий август марте КПСС-ын членже лийын. 1992 ийыште запасыш лекмеке, Республик-влак кокласе адвокатский коллегийыште адвокат семын юридический пашам шуктен.

Политике корнын тӱҥалмыже

1995 ийыште Маркелов ЛДПР партийын федеральный списокшо почеш Кугыжаныш Думын кокымшо созывышкыжо депутатлан сайлалтын. ЛДПР фракцийыш пурен. Партий-влак коклаште постым пайлыме годым ЛДПР-ын квотыж почеш тудым образований да шанче шотышто парламент комитетын председательжын алмаштышыжлан сайленыт. Тыгодымак партийын Марий республикысе отделенийжым вуйлаташ тӱҥалын.

1996 ийыште Маркелов Марий Эл Республикын президентшым сайлымаште участвоватлен. Сайлымаш пеш неле условийыште эртен. Кугыжаныш Думын депутатше Галина Старовойтова Россий Президентын Администрацийжын вуйлатышыже Анатолий Чубайсын лӱмжылан возымо серышыштыже тыге возен: «Республикыште ситуаций пеш тургыжландарыше. Леонид Маркеловын сторонникше-влак яллашке коштыт да, ял тудлан огеш йӱклӧ гын, ялым йӱлалташ лӱдыктат. Йошкар-Олаште Л. Маркелов ден В. Кислицынын сторонникше-влак коклаште ваш тӱкнымаш лийын кертеш»[3]. 29,21 % йӱкым поген, Маркелов сайлымаште сеҥалтын, Вячеслав Кислицынлан корным пуэн. Тунамак тудо «Маркеловын блокшо» Марий регионысо мер-политике толкыным ыштен, а 1998 ий гыч[4] 1999 ий декабрь марте тыгаяк лӱман политический газетым луктын.

1997—1999 ийлаште Маркелов Кугыжаныш думын бюджет, налог, банк да финанс шотышто комитетшын членже лийын. 1999 ий декабрьыште тудым 18-ше №-ан ик мандатан округ (Марийский) дене Госдумын кумшо созывшын депутатшылан сайленыт, 25,44 % йӱкым погымек, округышто сайлымаште сеҥалтын. Тудым ЛДПР сайлыме ушемын федеральный спискышкыже пуртеныт (Поволжский группышто 2-шо номер). ЛДПР-ын списокшым регистраций гыч кораҥдымеке уэш ыштыме «Жириновскийын блокшо» сайлыме блокын федеральный спискышкыже пурен огыл. 2000 ийыште «Росгосстрах» ОАО-н генеральный директоржын алмаштышыжлан шогалтеныт, тунам тудын 100 % акцийже кугыжанышын кидыштыже лийын. Но Маркеловын тиде должностьышто пашам ыштымыж нерген нимо пале огыл.

2000 ий 3 декабрьыште Маркелов уэш Марий Эл Республикын президентшын постышкыжо шке кандидатурыжым темлен. Тудо кокымшо турыш тунамсе президент Вячеслав Кислицын дене пырля лектын[5] да 2000 ий 17 декабрьыште, сайлыше-влакын 58,23 % йӱкыштым поген, сайлымаште сеҥен. Сайлыме деч вара вес кечынже верысе радиостанцийлан интервьюштыжо каласен: РФ президентын Поволжский федеральный округысо представительствыжын сайлымашым контрольыш налмыже веле сеҥымашым конден[6].

Марий Эл Республикым вуйлатымаште

Маркелов Марий Элын президентше должностьыш 2001 ий 17 январьыште шогалын[7]. 2003 ий июньышто регионысо парламент депутат-влак республикын президентше да Кугыжаныш Погынын депутатше-влакын должностьышто лийме жапым вич ий марте кугемдаш пунчалыныт[8]. 2004 ийыште Маркелов уэш шке кандидатурыжым республик вуйлатышылан темлен. Сайлымаш кампаний кайме жапыште тудо «административный ресурсым» кумдан кучылтын; верысе телекомпаний-влакын редакцийышкышт да ЦИК-ыш шуко вуйшиймаш-влак пураш тӱҥалыныт, тушто регионысо илыше-влак Маркелов нерген ТВ-ште репортаж-влакын шуко улмыштлан да моло кандидат-влак нерген объективный репортаж-влакын уке улмыштлан вуйым шийыныт. Тиде жапыште калык коклаште «Лёнька — канде экран» мыскара шочын[9]. Маркелов телевиденийыште шке оппонентше-влак дене чон почын мутланымаш деч кораҥын, калык ончылно намысыш пураш лӱдын. Аналитик-влакын шонымашышт почеш, тудо жапыштак Маркеловын нервше чот лушкыдемше лийын[9]. Тидым ончыде, 2004 ий 19 декабрьыште тудым сайлыше-влакын 56,86 % йӱкышт дене уэш президентлан сайленыт.

2005 ий 27 сентябрь гыч 2006 ий 30 март марте — Россий Федерацийысе Кугыжаныш каҥашын президиумжын членже[10][11].

Российын президентше Дмитрий Медведев да Леонид Маркелов (2010 ий сорла тылзе)

Эксперт-влакын шонымашышт почеш, 2009 ийысе республикын Кугыжаныш Погынышкыжо сайлыме кампаний пеш торжа лийын. Икмыняр экспертын шонымыж почеш, регионын властьше оппозиций дене кучедалмаште административный ресурсым шуко кучылтын[12]. Сайлыме законодательствым шуко гана пудыртымо палемдалтын, кунам оппозиций партий-влакын лидерыштлан сайлыше-влак дене вашлияш верым пуэн огытыл[13] да йӱклымашын лектышыжым шинчаора вашталтеныт — тидын нерген КПРФ-ын депутатше Николай Харитонов увертарен[14]. «Регионысо лавыран сайлымашлан» протест семын кум партий: ЛДПР, Коммунистический партий да «Справедливая Россия» — 2009 ий 14 октябрьыште иквереш (тидым шуко ий ужмо огыл) Кугыжаныш Думын заседанийже гыч лектын каеныт[14].

«Икоян Россий» партий тиде регионысо сайлымашыште сеҥен, да 2009 ий октябрьыште тудо Маркеловым Марий Элын президентшылан темлен[15] (тудо 2007 ий гыч тиде партийын членже лийын[16]). Тиде темлымаш пеш раш лийын. Ноябрьыште Российын президентше Дмитрий Медведев республик вуйлатышын постышкыжо претендент-влакын спискыштым пеҥгыдемден[17]. 29 декабрьыште Медведев республикын парламентшылан Маркеловын кандидатурыжым тудын полномочийжын жапшым шуяш темлен[18]. 2009 ий 31 декабрьыште республикын парламентше черетдыме сессийыште Леонид Маркеловым должностьышто кумшо сроклан пеҥгыдемден.

2015 ий 14 январьыште Маркеловым сайлымаш марте жаплан сомылым шуктышылан шогалтеныт[19]. Сайлымаш жапыште кугу скандал лийын, тудлан амалже Звенигово районысо Шемшӱргӧ ялыште опорный фельдшерско-акушерский пунктым (ФАП-ым) почмо годымсо видеозапись лийын, кушто Маркелов тудым йӱштын вашлиймылан ФАП-ым петыраш да кызыт гына почмо корным кӱнчен пытараш лӱдыктен[20]. Тиддеч вара республике вуйлатышылан КПРФ гыч кандидат Сергей Мамаев сайлыше-влакым оксала налмылан Маркеловым сайлымаш гыч кораҥдаш йодын судыш вуйшиймашым пуэн[21]. РФ Президентын Приволжский федеральный округысо Полпредствыштыже Марий Элын ВрИО-жын койыш-шоктышыжым комментироватлаш келшен огытыл[22]. 2015 ий 8 сентябрьыште Маркелов «Вечерний Ургант» передачыште пародийын фигурантше лийын[23]. 10 сентябрьыште Марий Элын Кӱшыл судшо Леонид Маркеловым Марий Эл Республикын вуйлатышыжым сайлымаш гыч кораҥдаш отказатлен[24]. Варарак Маркелов шкеже корным кӱнчен пытарыме да ФАП-ым петырыме нерген каласымыжым мыскара лийын манын увертарен[25].

2015 ий 13 сентябрьыште эртаралтше сайлымаш годым Маркеловым икымше турыштак республик вуйлатышылан уэш сайленыт, тудо кӱлешан барьерым минимальный лектыш дене эртен — 50,78 %, явке 47,09 % лийын[26].

2016 ий 6 апрель гыч 22 ноябрь марте — Россий Федерацийын Кугыжаныш каҥашын президиумжын членже[27][28].

2017 ий 6 апрельыште Российын президентше Владимир Путин Маркеловым должностьшо гыч кораҥден. Формально республик вуйлатыше шке кумылжо почеш каен[29].

Уголовный преследований

2017 ий 13 апрельыште Маркеловым Российын Следственный комитетше 235 млн теҥге кугытан взяткым налме титаклымаш дене кучен да Москвашке наҥгаен[30]. Вес кечынже тудын «Икоян Россий» партийыште член улмыжым уголовный пашам ончымо лектыш марте чареныт[31].

2017 ий 14 апрельыште Маркеловым Басманный суд 12 июнь марте арестоватлен[32][33][34]. Вара тиде мера шуко гана шуялтын[35][36][37][38][39][40][41][42][43][44].

2019 ий 21 январьыште РФ-н Генеральный прокуратурыжо титаклыше заключенийым пеҥгыдемден[45]. Тиде документ почеш, Маркелов «Акашевский» кайык фабрикылан 5 миллиард теҥге кугыжаныш полышым ойыраш полшен, а «тауштымо» семын тудын озаж деч 234 миллион теҥгеаш вексельым налын[46]. 2019 ий ноябрь мучашыште Нижегородский районный суд Маркеловын 2,2 млрд теҥгелан погыжым декларироватлыдыме парыш дене налме семын конфисковатлен (конфисковатлыме коклаште — ужалыше рӱдер, 16 автомобиль, шӧртньӧ слиток-влак, шуко чапле арвер[47][48]). РФ Генпрокуратурын искше почеш кугыжаныш доходыш экс-чиновникын изаваже, Татьяна Маркелован, контрольыштыжо улшо компаний-влакын погышт кусаралтын[49][50].

Прокуратура делам ончаш пошкудо Нижегородский областьыш кусараш судым йодын: титаклыше-влакын шонымашышт почеш, Йошкар-Олаште подсудимый ответственнность деч кораҥашлан шке авторитетшым да тошто кыл-влакшым кучылтын кертын[51]. Тиде йодмаш шукталтын. Маркелов судышто шке титакдымыж нерген увертарен. Тудын мутшо почеш, тудо кайык фабрикылан нимогай полышым ыштен огыл[52]. 2020 ий ноябрьыште прокуратур Леонид Маркеловлан 17 ий колонийым йодын. Кугыжаныш титаклыше тыгак туддеч 235 миллион теҥге штрафым налаш, кум ийлан южо должностьым айлаш права деч кодаш да кугыжаныш награда-влакым поген налаш планироватла[53].

2021 ий 24 февральыште суд ончысо вуйлатышым 13 ийлан строгий режиман колонийыш шындаш да 235 млн наре теҥге штрафым тӱлаш приговорым луктын. Тылеч посна, суд Леонид Маркеловын чыла кугыжаныш наградыжым поген налаш да кум ийлан кугыжаныш власть органлаште должностьым айлаш чарыме пунчалым луктын[54].

2025 ий сентябрьыште Маркеловым Нижегородский областьысе 9-ше №-ан исправительный колонийыш колтеныт[55].

Еш

Ойырлен, Игорь эргыже (1999 ийыште шочын) да Полина ӱдыржӧ (2003 ийыште шочын) уло[56].

Ончысо ватыже, Маркелова Ирина Константиновна (1977 ийыште шочын), А. К. Глушков лӱмеш Оршанке педагогический колледжым[57], МарКУ-н калык-влак кокласе кыл факультетшым тунем пытарен[58].

«12-шо регион телекомпанийым» да «Марий независимый вещательный корпорацийым» контролироватлыше «Июнь 2006» ООО-н озаже лийын, варарак нуным Маркелова Татьяна Ивановналан пуымо[59]. Тыгак Маркелован кидыштыже холодильный оборудованийым лукшо «Контакт» ОАО да «Тепличное» ОАО агрохолдинг лийыныт.

Литератур усталыкше

Маркелов «Надеюсь образом чудесным…» (Логос, 2014) (Ӱшанем сылне сын дене…), «Под небом голубым, бескрайним…» (Логос, 2014) (Канде, мучашдыме кава йымалне…) почеламут сборник-влакым луктын[56]. Процесс годымат тудо судьялан шке почеламутшо дене вашештен[60]. Тыгак йоча-влаклан да кугыеҥ-влаклан «Странный мальчик» (Сад-Огород, 2012) (Ойыртемалтше рвезе) ойлымаш-влакым возен[61].

Поянлыкше да парышыже

Республикысе властьын официальный сайтшын увертарымыж почеш, республике вуйлатышын 2008 ийысе чумыр парышыже 2 001 100 теҥге лийын. Тиде — тӱҥ паша верысе пашадар. Погыжо кум пачер лийын. Ватыжын, Ирина Маркелован, парышыже 500 тӱжем теҥге утла лийын. Поянлыкыштыже але кучылтмаштыже улшо кусараш лийдыме объект-влак лийын огытыл[62].

2009 ийыште парышыже 1,93 млн теҥге лийын. Поянлыкыштыже кум пачер лийын (37,1; 79 да 142 м²). Ватыжын парышыже 512 тӱжем теҥге, тудын поянлыкыштыже 113,3 м² кумдыкан монча[63].

2010 ийыште Маркелов ешын парышыже 2,5 млн теҥге лийын[64]. Тудо 292,9 м² пачерым, 60 м² илыдыме помещенийым налын. Ватыжын 19 122 м² мланде участок, 166,8 м² гараж, 34,1 м² беседке, 9,2 да 196,6 м² илыдыме помещений-влак, пел пачер (152,2 м²) кенета лектыныт. Пачерын кокымшо пелыже ийготдымо ӱдыржын лийын[63].

2011 ийыште парышыже 6,981 млн теҥге. Ватыжын парышыже 17,196 млн теҥге[63]. 24,2 млн теҥге кугытан еш парыш дене Маркелов российысе регион-влакын вуйлатышыштын парыш рейтингыштыже кудымшо верым налын. Ешын 1143 м² кумдыкан кусараш лийдыме погыжо да 6 сотко мландыже лийын[64].

Ватыжын 2012 ийысе парышыже нерген данный уке, молан манаш гын, Маркелов тудын дене ойырлен. Кусараш лийдыме погын чотшо вашталтын огыл. Парышыже 2,196 млн теҥге марте иземын. 2013 ийлан парышыже 2,597 млн теҥге, 2014 ийлан — 3,244 млн теҥге, 2015 ийлан — 3,138 млн теҥге, 2016 ийлан — 3,133 млн теҥге[63][65].

Критике

Маркеловым марий организаций-влакым шыгыремдымылан, айдемын праважым, мут да печать эрыкшым пудыртымылан титакленыт. Мутлан, 2003 ийыште тудлан оппозицийыште улшо Марий Элысе газет-влакым (15 изданий деч шагал огыл) тӱрлӧ амал дене республикысе типографий-влак деч кораҥденыт. Нунылан шке тиражыштым пошкудо регион-влакын типографийлаштышт печатлаш логалын. 2005 ийыште республикысе тӱҥ провайдерын Маркеловым критиковатлыше сайт-влакым блокироватлымыже нерген увертаралтын[66].

2005 ийыште журналист Георгий Пирогов «Марий Ушем» толкынын митингыштыже Леонид Маркеловын пашаж нерген шылтален ойлен. Тудыжо журналистын ойлымыжым шоялан шотлен, да 2007 ийыште Пироговым РФ УК-н 129-ше статьяжын 3-шо ужашыже почеш 6 тылзылан условно эрык деч посна кодаш судитленыт. Мировой судья Пироговын ойлымашыже «чынлан келшен огеш тол, мер пашаеҥлан келшыше шылталымашын тӱргоч лекмыже нерген да Марий Эл Республикын Вуйлатышыже Леонид Маркелов ӱмбак шоя титаклымаш» манын палемден. 2020 ий 14 январьыште ЕСПЧ Пироговын выступленийже мер пашаеҥлан келшыше шылталымашын тӱргоч лекдымыже нерген да журналист шотышто Российысе властьын Айдемын праважым да тӱҥ эрыкшым аралыме шотышто Европысо конвенцийын 10-шо статьяжым пудыртымо нерген палемден[67]. Суд Российым Пироговлан компенсаций семын 10,5 тӱжем евром тӱлаш кӱштен[68].

Тыгак Маркеловым тудын президент лийме ийлаштыже республикын экономический положенийжым начаремдымаште титакленыт — поснак йоҥылыш финансовый политикыште, кунам ий еда бюджетын дефицитше кушкеш[69]. 2000 ийыште, Маркеловын президент постыш шогалмыж деч ончыч, дефицит 36,2 миллион теҥге веле лийын гын, 2008 ийлан тудо 1 миллиард теҥге рекордный значенийыш шуын, тиде 27,6 пачаш шукырак[70].

2005 ийыште Европейский Парламентын «Россий Федерацийын Марий Эл Республикыштыже айдемын праважым да демократийым пудыртымо нерген» резолюцийже лектын[71][72], кушто марий калык шотышто дискриминационный политике нерген ойлалтеш. «Марий Элыште кугыжаныш огыл СМИ-н журналистше да корреспондентше-влак ӱмбаке чӱчкыдын керылтмаш, шыгыремдымаш да лӱдыктылмаш, тыштак 2001 ийыште кум журналистым пуштмо да 2005 ий 7 февральыште г-н Владимир Козловым кырыме» нерген палемдалтеш. Резолюций почеш, «верысе да федерал власть преступник-влакым судитлаш да журналист-влаклан лӱдыкшыдымылыкым да информаций средства-влаклан независимый лияшлан кӱлешан мерым огыт ыште; икмыняр оппозиционный газет Марий Эл Республика деч ӧрдыжтӧ веле печатлалт кертеш; Марий Эл Правительстве президент сайлымаште оппозиционный кандидатлан шуко йӱкым пуышо областьлаште школым петыраш лӱдыкта да тиде областьлаште лу наре школ директорым паша гыч каяшлан заявленийым виеш возыктен; шагал чотан марий калыкын представительже-влак шке йылмышт дене образованийым налмаште кугу нелылык дене тӱкнат, молан манаш гын, марий йылме дене ни кыдалаш, ни кӱшыл образований уке, а марий йылме дене учебник-влакым лукмаш пытартыш ийлаште пеш чот иземын; Республикысе правительствын официальный „Марийская правда“ газетыштыже марий, руш, татар коклаште антисемитизмым да калык коклаште ӱчашымашым ылыжтарыше материал-влак ик гана веле огыл савыкталтыныт. Республикын прокуратурыжо да ФСБ газетым калык-влак кокласе ӱчашымашым ылыжтарымылан официально шижтареныт»[73].

2002 ий апрельыште погымо VI-шо Чрезвычайный черетдыме марий калык погын Леонид Маркеловлан ӱшаныдымашым каласен да тудлан Марий Эл Республикын президентшын постшым шке кумылжо дене кодаш темлен. Марий калык конгресс тыгак Л. Маркеловын вуйлатыме Марий Эл правительствын калык-влак кокласе политикыжым шылтален[74].

Российысе прессыште Марий Эл республикын вуйлатышыжын кугу инвестор-влакым шыгыремдымыже да нуным шкенжын да йот еҥлан пайлымыже нерген информаций лектын[75]. Маркеловым Йошкар-Олан парк ден унагудо-влакшым пытарымылан шылталеныт[76]. Тыгак тудын Марий Эл Республикын президентшым сайлымаште административный ресурсым кучылтмыжым палемденыт[77]. Ӧкымеш отставкыш лукмеке да арест деч вара регионысо калык Маркеловым поддержатлен огыл: мӧҥгешла, политолог-влакын палемдымышт почеш, шукынжо тыгай савыртышлан куаненыт[78].

Суаптар

  • IV степенян «Ачаэл ончылно суаплан» орден (23 август 2010) — республикын социально-экономический вияҥмашкыже кугу надырлан да шуко ияш суапле пашалан[79] (судын пунчалже почеш 24.02.2021 ийыште наградым мӧҥгеш налыныт);
  • Келшымаш орден (19 декабрь 2004) — республикын социально-экономический вияҥмашкыже, калык-влак кокласе келшымашым да сотрудничествым пеҥгыдемдымашке кугу надырлан[80] (судын пунчалже почеш 24.02.2021 ийыште наградым мӧҥгеш налыныт);
  • «Москвалан 850 ий темме лӱмеш» медаль[81];
  • Анатолий Кони медаль (Россий Федерацийын Юстиций министерствыже, 2001 ий)[82];
  • «Суаплан» медаль (20 июнь 2013 ий, Российысе ФССП-н 995-к №-ан Приказше)[83];
  • «Судебный пристав-влакын федерал службыштлан 10 ий» медаль (15 октябрь 2007 ий, Российысе ФССП-н 1267-к №-ан Приказше);
  • «Агропромышленный комплексым вияҥдымашке надырлан» шӧртньӧ медаль (Россий Федерацийын Ял озанлык министерствыже, 2005 ий)[84];
  • «Сайын служитлыман» медаль[81];
  • Россий Федерацийын Правительствыжын Чап грамотыжо (22 июнь 2005 ий) — Марий Эл Республикын социально-экономический вияҥмашкыже кугу личностный надырлан[85];
  • «Физический культур ден спортым вияҥдымаште надырлан» Чап пале (30 октябрь 2013 ий) — Россий Федерацийыште физический культур ден спортым вияҥдымашке кугу личностный надырлан, таза илыш-йӱлам шарымылан да физический культур ден спорт сферыште федеральный(кугыжаныш) да территорийысе исполнительный власть орган-влакын чоҥалтмыштлан 90 ий темме дене кылдалтше[86];
  • II степенян Святой благоверный князь Даниил Московскийын орденже (РПЧ, 2004 ий)[87];
  • I степенян Святой благоверный князь Даниил Московскийын орденже (РПЧ, 12 июнь 2016 ий)[88].

Палемдымаш

  1. ↑ Состав Государственного совета. Тергыме кече: 15 теле 2015. Архивлыме 27 ага 2018 ий.
  2. ↑ Биография Главы Республики Марий Эл. Тергыме кече: 27 шорыкйол 2015. Архивлыме 28 сорла 2021 ий.
  3. ↑ Пассажир из девяностых. Тергыме кече: 3 ага 2020. Архивлыме 14 вӱдшор 2017 ий.
  4. ↑ НИЦ «Мемориал» Санкт-Петербург. (руш.). Тергыме кече: 15 идым 2009. Архивировано из оригинала 15 сорла 2009 ий.
  5. ↑ На выборах президента Марий Эл победу одержал Леонид Маркелов. (недоступная ссылка) 18 декабря 2000 г.
  6. ↑ Не везде спасибо говорят. Почему главы регионов разучились общаться с избирателями (руш.). Газета.ru (8 идым 2015). Тергыме кече: 1 ага 2017. Архивлыме 29 сорла 2016 ий.
  7. ↑ Кто есть кто в Марий Эл, 2002, с. 344.
  8. ↑ «Депутаты отсидят 5 лет» Архивысе копий 5 сӱрем 2007 гыч, «МК в Марий Эл» № 25, 18—25 июня 2003 г.
  9. ↑ 1 2 Лёнька — голубой экран. Маркелов испугался дебатов и избирателей. Тергыме кече: 18 пургыж 2010. Архивлыме 11 шыжа 2010 ий.
  10. ↑ Распоряжение Президента Российской Федерации от 27.09.2005 г. № 437-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации». Тергыме кече: 30 ӱярня 2020. Архивлыме 26 ӱярня 2020 ий.
  11. ↑ Распоряжение Президента Российской Федерации от 30.03.2006 г. № 136-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации». Тергыме кече: 30 ӱярня 2020. Архивлыме 26 ӱярня 2020 ий.
  12. ↑ Эксперт: «Крайняя жёсткость Маркелова — это попытка застраховать себя» (руш.). Тергыме кече: 18 пургыж 2010. Архивировано из оригинала 4 шыжа 2009 ий.
  13. ↑ 31 октября 2009 года состоится IV (октябрьский) Пленум ЦК КПРФ (руш.). Тергыме кече: 18 пургыж 2010. Архивировано из оригинала 23 ага 2010 ий.
  14. ↑ 1 2 Бойкот заседаний Государственной Думы России. Тергыме кече: 18 пургыж 2010. Архивлыме 9 шорыкйол 2010 ий.
  15. ↑ На пост президента Марий Эл вновь выдвинут Леонид Маркелов Архивысе копий 5 ӱярня 2016 гыч, 13.10.2009.
  16. ↑ Маркелов вступил в партию «Единая Россия», газета «Марийская правда», 24 мая 2007 г.
  17. ↑ Медведев согласился со списками кандидатур, предложенных Партией на посты глав трёх регионов (недоступная ссылка), 11.11.2009.
  18. ↑ Медведев предложил продлить полномочия президента Марий Эл Маркелова (руш.). Тергыме кече: 5 кылме 2017. Архивировано из оригинала 24 пеледыш 2016 ий.
  19. ↑ Указ Президента Российской Федерации «Об исполняющем обязанности Главы Республики Марий Эл». Архивировано 14 шорыкйол 2015 года.
  20. ↑ Врио губернатора Марий Эл Маркелов пригрозил жителям перекопать все дороги (видео). Тергыме кече: 2 пургыж 2020. Архивировано из оригинала 4 ӱярня 2016 ий.
  21. ↑ Суд Марий Эл рассмотрит заявление о ситуации с Маркеловым. Тергыме кече: 20 идым 2015. Архивлыме 13 идым 2015 ий.
  22. ↑ В полпредстве не комментируют «шутки» главы Марий Эл. Тергыме кече: 3 ага 2020. Архивлыме 21 вӱдшор 2021 ий.
  23. ↑ Иван Ургант «позвонил» ВрИО главы Марий Эл Леониду Маркелову. Тергыме кече: 20 идым 2015. Архивировано из оригинала 13 идым 2015 ий.
  24. ↑ Суд не снял Маркелова с выборов. Тергыме кече: 20 идым 2015. Архивлыме 3 шыжа 2015 ий.
  25. ↑ «Шутить с телевидением больше не буду»: Маркелов пожалел о «дорожном обещании». Тергыме кече: 3 ага 2020. Архивлыме 7 шорыкйол 2018 ий.
  26. ↑ ВрИО главы Марий Эл преодолел 50-процентный барьер на выборах. Тергыме кече: 3 ага 2020. Архивлыме 20 сӱрем 2018 ий.
  27. ↑ Распоряжение Президента Российской Федерации от 06.04.2016 г. № 74-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации». Тергыме кече: 30 ӱярня 2020. Архивлыме 26 ӱярня 2020 ий.
  28. ↑ Распоряжение Президента Российской Федерации от 22.11.2016 г. № 371-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации». Тергыме кече: 30 ӱярня 2020. Архивлыме 26 ӱярня 2020 ий.
  29. ↑ Путин освободил от должности главу Марий Эл Маркелова (руш.). РИА Новости (6 вӱдшор 2017). Тергыме кече: 6 вӱдшор 2017. Архивлыме 6 вӱдшор 2017 ий.
  30. ↑ Бывшего главу Марий Эл Маркелова этапировали в Москву Архивысе копий 2 идым 2021 гыч, 13 апреля 2017 года
  31. ↑ «Единая Россия» приостановила членство экс-главы Марий Эл Маркелова (руш.). Интерфакс (14 вӱдшор 2017). Тергыме кече: 25 пеледыш 2017. Архивлыме 24 пеледыш 2017 ий.
  32. ↑ В отношении экс-главы Марий Эл Маркелова возбуждено уголовное дело (руш.). RT (13 вӱдшор 2017). Тергыме кече: 13 вӱдшор 2017. Архивлыме 13 вӱдшор 2017 ий.
  33. ↑ Экс-глава Марий Эл арестован до 12 июня (руш.). ТАСС (14 вӱдшор 2017). Тергыме кече: 14 вӱдшор 2017. Архивлыме 15 вӱдшор 2017 ий.
  34. ↑ Дмитрий Любимов, София Крапоткина (2017-04-14), Дело арестованного экс-главы Марий Эл Маркелова за пять минут, 7x7, <https://web.archive.org/web/20200727190820/https://7x7-journal.ru/articles/2017/04/14/delo-arestovannogo-eks-glavy-marij-el-markelova-za-pyat-minut>. Тергыме: 27 сӱрем 2020. 
  35. ↑ Суд продлил срок ареста экс-главы Марий Эл Маркелова (руш.). Regnum (8 пеледыш 2017). Тергыме кече: 9 пеледыш 2017. Архивлыме 8 пеледыш 2017 ий.
  36. ↑ Суд продлил срок ареста экс-главе Марий Эл (руш.). ProГород (4 сӱрем 2017). Тергыме кече: 8 сӱрем 2017. Архивлыме 7 сӱрем 2017 ий.
  37. ↑ Суд продлил арест экс-главы Марий Эл Маркелова на три месяца (руш.). 7х7 (12 идым 2017). Тергыме кече: 13 идым 2017. Архивлыме 13 идым 2017 ий.
  38. ↑ Басманный суд продлил арест экс-главе Марий Эл (руш.). ProГород (11 теле 2017). Тергыме кече: 12 теле 2017. Архивлыме 12 теле 2017 ий.
  39. ↑ Суд продлил арест Маркелову (руш.). Известия (11 шорыкйол 2018). Тергыме кече: 13 шорыкйол 2018. Архивлыме 14 шорыкйол 2018 ий.
  40. ↑ Экс-глава Марий Эл Леонид Маркелов останется под арестом до 13 июля (руш.). News For Breakfast (5 вӱдшор 2018). Тергыме кече: 11 вӱдшор 2018. Архивлыме 12 вӱдшор 2018 ий.
  41. ↑ Мосгорсуд продлил арест бывшему главе Марий Эл Маркелову (руш.). Россия сегодня (9 сӱрем 2018). Тергыме кече: 11 сӱрем 2018. Архивлыме 12 сӱрем 2018 ий.
  42. ↑ Экс-главе Марий Эл Маркелову продлили арест до января (руш.). Известия (15 шыжа 2018). Тергыме кече: 5 шыжа 2018. Архивлыме 5 шыжа 2018 ий.
  43. ↑ Экс-глава Марий Эл Леонид Маркелов будет сидеть до февраля (руш.). Версия (7 теле 2018). Тергыме кече: 21 шорыкйол 2019. Архивлыме 22 шорыкйол 2019 ий.
  44. ↑ Экс-главе Марий Эл Маркелову продлили арест до 2 октября (руш.). Интернет-журнал «Кидшер» («Пульс») (29 пеледыш 2020). Архивлыме 30 пеледыш 2020 ий.
  45. ↑ Утверждено обвинительное заключение по делу бывшего главы Марий Эл (руш.) (21 шорыкйол 2019). Тергыме кече: 21 шорыкйол 2019. Архивлыме 2 идым 2021 ий.
  46. ↑ Алексей Серёгин (2020-02-04), Восемь друзей Маркелова. Как члены команды экс-главы Марий Эл стали фигурантами уголовных дел, 7x7, <https://web.archive.org/web/20200727192736/https://7x7-journal.ru/articles/2020/02/04/vosem-druzej-markelova-kak-chleny-komandy-eks-glavy-marij-el-stali-figurantami-ugolovnyh-del>. Тергыме: 17 пеледыш 2020. 
  47. ↑ Олег Петров (2019-11-26), «Беспредельщики!» Экс-глава Марий Эл Леонид Маркелов возмутился решением суда отобрать у него собственность в пользу государства, 7x7, <https://7x7-journal.ru/articles/2019/11/26/na-pustyryah-vozvodili-dvorcy-kotorye-pochemu-to-nazyvayut-moimi-nizhegorodskij-sud-otobral-sobstvennost-eks-glavy-marij-el-leonida-markelova-v-polzu-gosudarstval>. Тергыме: 27 сӱрем 2020. 
  48. ↑ Олег Петров (2019-10-22), Золотые слитки, именные акции и трактор. Участники суда по изъятию собственности экс-главы Марий Эл Леонида Маркелова в доход государства рассказали об этом процессе, 7x7, <https://web.archive.org/web/20210902143225/https://7x7-journal.ru/articles/2019/10/22/zhaleem-chto-v-sobstvennosti-markelova-ne-okazalos-akcij-gazproma-zashita-eks-glavy-marij-el-o-hode-grazhdanskogo-processa-po-izyatiyu-ego-sobstvennosti-v-dohod-gosudarstva>. Тергыме: 27 сӱрем 2020. 
  49. ↑ Бывший глава Марий Эл отдал часы, вино и посуду // Коммерсантъ. Архивлыме 10 теле 2019 ий.
  50. ↑ Суд конфисковал имущество экс-главы Марий Эл и фирмы его мачехи на 2,2 млрд рублей (руш.). Общая Газета (27 кылме 2019). Тергыме кече: 10 теле 2019. Архивлыме 10 теле 2019 ий.
  51. ↑ Владимир Прокушев (2017-04-14), Суд объявил закрытым от СМИ заседание о переносе рассмотрения дела бывшего главы Марий Эл Маркелова в другой город, 7x7, <https://web.archive.org/web/20200727183939/https://7x7-journal.ru/news/2019/01/28/sud-obyavil-zakrytym-ot-smi-zasedanie-o-perenose-rassmotreniya-dela-byvshego-glavy-marij-el-markelova-v-drugoj-gorod>. Тергыме: 27 сӱрем 2020. 
  52. ↑ Олег Петров (2019-05-07), «Никакого покровительства не было». Подсудимые по делу экс-главы Марий Эл Маркелова не признали вины, 7x7, <https://web.archive.org/web/20200813091128/https://7x7-journal.ru/articles/2019/05/07/nikakogo-pokrovitelstva-ne-bylo-podsudimye-po-delu-eks-glavy-marij-el-markelova-ne-priznali-viny>. Тергыме: 17 пеледыш 2020. 
  53. ↑ Прокурор запросил для экс-главы Марий Эл Маркелова 17 лет колонии (руш.). РИА Новости (24 кылме 2020). Тергыме кече: 24 кылме 2020. Архивлыме 24 кылме 2020 ий.
  54. ↑ Бывший глава Марий Эл Леонид Маркелов получил 13 лет колонии | «Кидшер» (руш.). Тергыме кече: 24 пургыж 2021. Архивлыме 22 вӱдшор 2021 ий.
  55. ↑ Экс-главу Марий Эл Маркелова, осужденного на 13 лет за взятки, этапировали в колонию, <https://news.rambler.ru/crime/47169215-eks-glavu-mariy-el-markelova-osuzhdennogo-na-13-let-za-vzyatki-etapirovali-v-koloniyu/?ysclid=md35xejwhk973151281>. Тергыме: 14 сӱрем 2025. 
  56. ↑ 1 2 Биография экс-главы Республики Марий Эл Леонида Маркелова (руш.). ТАСС (13 вӱдшор 2017). Тергыме кече: 13 вӱдшор 2017. Архивлыме 13 вӱдшор 2017 ий.
  57. ↑ Всё начинается с учителя. Тергыме кече: 27 шорыкйол 2015. Архивлыме 4 ӱярня 2016 ий.
  58. ↑ Ирина Маркелова — первая леди — вторая половина. (недоступная ссылка)
  59. ↑ Маркелова Татьяна Ивановна (руш.). Тергыме кече: 24 теле 2020.
  60. ↑ Олег Петров (2020-02-11), «Я пишу вам из ГУЛАГа». Обвиненный во взятке экс-глава Марий Эл Маркелов обратился к судье в стихах, 7x7, <https://web.archive.org/web/20200727192113/https://7x7-journal.ru/articles/2020/02/11/ya-pishu-vam-iz-gulaga-obvinennyj-vo-vzyatke-eks-glava-marij-el-markelov-obratilsya-k-sude-v-stihah>. Тергыме: 17 пеледыш 2020. 
  61. ↑ Маркелов, Леонид Игоревич, <https://tass.ru/encyclopedia/person/markelov-leonid-igorevich?ysclid=md35orrsey522063706>. Тергыме: 14 сӱрем 2025. 
  62. ↑ Президент Марий Эл Леонид Маркелов отчитался о личных доходах.
  63. ↑ 1 2 3 4 Что нажил за время "царствования" в Марий Эл Леонид Маркелов? (руш.). ProГород (9 вӱдшор 2018). Тергыме кече: 15 вӱдшор 2018. Архивлыме 16 вӱдшор 2018 ий.
  64. ↑ 1 2 Сколько зарабатывают российские чиновники (руш.). Ведомости. Тергыме кече: 25 теле 2012. Архивлыме 15 сорла 2012 ий.
  65. ↑ Сведения о доходах, расходах, об имуществе и обязательствах имущественного характера Главы Республики Марий Эл, Председателя Правительства Республики Марий Эл и членов его семьи за отчетный период с 1 января 2016 г. по 31 декабря 2016 г. Маркелова Л.И. (руш.). Глава Республики Марий Эл (26 вӱдшор 2017). Тергыме кече: 1 ага 2017. Архивлыме 18 ага 2017 ий.
  66. ↑ В Марий Эл блокируются сайты, критикующие президента Маркелова Архивысе копий 22 ага 2008 гыч, 19.09.05.
  67. ↑ ЕСПЧ назначил компенсацию осужденному за критику главы региона на митинге в 2005 году (руш.). ОВД-Инфо (15 шорыкйол 2020). Тергыме кече: 21 пургыж 2020. Архивлыме 20 пургыж 2020 ий.
  68. ↑ Денис Долгополов (2020-01-14), ЕСПЧ обязал Россию выплатить политологу из Марий Эл более 10 тысяч евро за несправедливый приговор по делу о «клевете» на Леонида Маркелова, 7x7, <https://web.archive.org/web/20200727193941/https://7x7-journal.ru/news/2020/01/14/espch-prisudil-politologu-iz-marij-el-georgiyu-pirogovu-kompensaciyu-bolee-10-tysyach-evro-za-nespravedlivyj-prigovor-14-letnej-davnosti>. Тергыме: 27 сӱрем 2020. 
  69. ↑ Восемь лет бездарного правления Маркелова привели Марий Эл к глубокому кризису Архивысе копий 30 шорыкйол 2010 гыч, 11.08.2009.
  70. ↑ Республике Марий Эл грозит финансовый крах? (руш.). Тергыме кече: 18 пургыж 2010. Архивировано из оригинала 24 пургыж 2009 ий.
  71. ↑ European Parliament resolution on the breaches of human rights and democracy in the Mari Republic (Mari El) of the Russian Federation. Архивысе копий 16 ага 2015 гыч (англ.)
  72. ↑ Резолюция Европейского Парламента «О нарушениях прав человека и демократии в Республике Марий Эл Российской Федерации»/ (руш.). Тергыме кече: 18 пургыж 2010. Архивировано из оригинала 27 ага 2009 ий.
  73. ↑ Проявление ксенофобии и расизма — Официальный сайт уполномоченного по правам человека в Российской Федерации. (недоступная ссылка) (битая ссылка)
  74. ↑ Постановление VI внеочередного Съезда народа мари (руш.). Тергыме кече: 18 пургыж 2010. Архивировано из оригинала 17 ага 2008 ий.
  75. ↑ Московский Комсомолец № 25533 от 24 декабря 2010 г. Тергыме кече: 4 пургыж 2011. Архивлыме 25 шорыкйол 2011 ий.
  76. ↑ Что нам нужно от власти! Тергыме кече: 23 шыжа 2012. Архивировано из оригинала 19 шыжа 2013 ий.
  77. ↑ Леонид Игоревич Маркелов и Марий Эл. Тергыме кече: 3 ага 2020. Архивлыме 26 шорыкйол 2018 ий.
  78. ↑ От Урлашова до Фургала. Почему жители регионов защищают на митингах одних политиков и не поддерживают других, 7x7, <https://web.archive.org/web/20200716171116/https://7x7-journal.ru/articles/2020/07/16/ot-chego-zavisit-reakciya-zhitelej-na-arest-chinovnika>. Тергыме: 27 сӱрем 2020. 
  79. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 23 августа 2010 года № 1024 «О награждении орденом „За заслуги перед Отечеством“ IV степени Маркелова Л. И.» Тергыме кече: 27 шорыкйол 2015. Архивлыме 4 ӱярня 2016 ий.
  80. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 19 декабря 2004 года № 1568 «О награждении орденом Дружбы Маркелова Л. И.»
  81. ↑ 1 2 Чем награждает Россия.
  82. ↑ Кони на пиджаке Маркелова. Тергыме кече: 3 ага 2020. Архивлыме 4 ӱярня 2016 ий.
  83. ↑ Видные государственные и общественные деятели Российской Федерации и иностранных государств, награждённые ведомственными наградами Федеральной службы судебных приставов. Тергыме кече: 23 идым 2021. Архивлыме 23 идым 2021 ий.
  84. ↑ Леонид Маркелов получил подарки от первых лиц государства (Марий Эл). Тергыме кече: 10 шорыкйол 2010. Архивлыме 23 ага 2005 ий.
  85. ↑ Распоряжение Правительства Российской Федерации от 22 июня 2005 года № 846-р «О награждении Почётной грамотой Правительства Российской Федерации Маркелова Л. И.»
  86. ↑ Приказ Минспорта России от 30 октября 2013 года № 147-нг «О награждении ведомственными наградами Министерства спорта Российской Федерации». Тергыме кече: 23 шорыкйол 2014. Архивлыме 5 шыжа 2017 ий.
  87. ↑ Указом Святейшего Патриарха Алексия президент республики Марий Эл Леонид Маркелов награждён орденом св. князя Даниила Московского, II степени.
  88. ↑ Святейший патриарх Московский и всей Руси Кирилл наградил главу Марий Эл Леонида Маркелова Орденом святого благоверного князя Даниила Московского (руш.). Марийская правда (12 пеледыш 2016). Тергыме кече: 12 пеледыш 2016. Архивлыме 24 пеледыш 2016 ий.

Литератур

  • Маркелов Леонид Игоревич // Кто есть кто в Марий Эл / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2002. — С. 344. — 2000 экз. — ISBN 5-87898-197-1.
  • Маркелов Леонид Игоревич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 228. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Маркелов Леонид Игоревич // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 526—527. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Маркелов,_Леонид_Игоревич&oldid=1233283" гыч налме