Коновалова, Елизавета Ивановна

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Елизавета Ивановна Коновалова
Елизавета Ивановна Коновалова.jpg
Шочмо кече 19 теле 1941(1941-12-19) (84 ий)
Шочмо вер Олор, Параньга район, Марий АССР, РСФСР, СССР
Гражданстве
Профессий солист-вокалист
Усталык жап 1969―2010
Театр Эрик Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театр, Горькийысе опер да балет театр
Суаптар Марий Эл Республикын калык артистше (1996)
Марий Эл Республикын сулло артистше (1980)

Елизавета Ивановна Коновалова (шоч. 19 теле 1941, Олор, Параньга район, Марий Автоном Совет Социализм Республик, СССР) — марий совет да Российысе мурызо, марий калык мурым мурышо. А. С. Пушкин лӱмеш Горькийысе опер да балет театрын (1971―1973) да Эрик Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театрын (1973 ий гыч) солисткыже. Марий Эл Республикын калык артисткыже (1996). Марий АССР-ын сулло артисткыже (1980).

Илыш корныжо

1941 ий 19 декабрьыште Марий АССР Поранча кундем Олор ялысе кресаньык ешеш шочын[1][2][3].

1956 ийыште Олор кандашияш школым тунем лектын. И. Палантай лӱмеш колхозышто пашам ыштен[4].

1964 ийыште «Дирижёр-хоровик» да «Мурышо да куштышо ансамбльын солистше, сем школ-влакын туныктышыжо» специальность-влак дене И. С. Палантай лӱмеш Йошкар-Оласе сем училищым тунем лектын.

1969―1970 ийлаште Я. Эшпай лӱмеш Марий филармонийын мурышо да куштышо ансамбльын солисткыжлан пашам ыштен[1][2].

1971 ийыште Озаҥысе кугыжаныш консерваторийым тунем лектын (профессор Е. А. Абросимовын классше)[1][2].

1971―1973 ийлаште ― А. С. Пушкин лӱмеш Горькийысе опер да балет театрын  (руш.) солисткыже[1][2].

1973 ий гыч ― М. Шкетан лӱмеш Сем-драме театрын (кызыт ― Эрик Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театр) солисткыже[1][2][5].

Марлан лекше, эргыже ― палыме опер мурызо, Озаҥ оласе филармонийын (1999 ий гыч) да Э. Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театрын (2007―2012) артист-вокалистше, Татарстан Республикын сулло артистше  (руш.) (2009), Й. Кырля лӱмеш театр премийын лауреатше Н. А. Коновалов (1977―2023)[6].

Усталык паша

Йӱкшӧ ― меццо-сопрано[1][2][5].

1959 ийыште Йошкар-Олаште республикысе художественный самодеятельностьын смотрыштыжо выступатлен, тушто тудын калык мурым йоҥгалтарымыжым жюри палемден[5].

Йошкар-Оласе сем училищыште тунеммыж годым калык оркестр дене пырля гастроль дене коштын[5].

Горькийысе опер да балет театрыште пашам ыштыме жапыште 8 тӱҥ партийым мурен, нунын коклаште ― М. Глинкан «Иван Сусаниныштыже» Ваня, А. Бородинын «Князь Игорьыштыжо» Кончаковна, Н. Римский-Корсаковын «Царская невесташте» Любаша[5].

Марий опер да балет театрыште шуко спектакльыште мурен: П. Масканьин «Сельская честь» (Сантуцца) да Дж. Пуччинин «Чио-Чио-сан» (Сузуки), П. Чайковскийын «Евгений Онегин» (Ольга) да молыштат. 1990 ийыште режиссёр Г. Барышевын вуйлатымыж почеш Ж. Бизен тыгай лӱманак оперыштыже Карменым мурен. Икымше марий оперыште, Э. Сапаевын «Акпатыр» оперыштыже, тудын Марфан партийже пеш ӱшандарыше лийын, тушто тудо шыде койышым да шкеж деке сымыстарыше вийым ушен[1][2][5].

Камерный концертлаштат выступатлен. Тудын репертуарыштыже классик опер-влак гыч арий деч посна ― марий композитор-влакын вокал музыкышт: А. Искандаровын, К. Смирновын, Э. Сапаевын, И. Молотов мурышт ден романсышт. Нине произведенийым мурызо радиош да грампластинкылашке возен[1][2][5][7].

Артист пашам мучашлымеке, сылнымут усталык дене кылым кучаш тӱҥалын. Тудо «Исповедь певицы» книган, ойлымаш ден почеламут-влакын авторжо[5][8][9][10][11].

Тӱҥ роль-влак

Умбакыже Е. И. Коновалован тӱҥ рольжо-влак списке ончыкталтеш[1][2][5]:

  • Ваня («Иван Сусанин», М. Глинка);
  • Кончаковна («Князь Игорь», А. Бородин);
  • Любаша («Царская невеста», Н. Римский-Корсаков);
  • Сантуцца («Сельская честь», П. Масканьи);
  • Сузуки («Чио-Чио-сан», Дж. Пуччини);
  • Кармен («Кармен», Ж. Бизе);
  • Ольга («Евгений Онегин», П. Чайковский);
  • Марфа («Акпатыр», Э. Сапаев).

Пагалымаш

  • Марий Эл Республикын калык артисткыже (1996)[1][2][5];
  • Марий АССР-ын сулло артисткыже (1980)[1][2][5].

Палемдымаш

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Мочаев, 2017, с. 214.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 445.
  3. Мастера культуры и искусства (выходцы Параньгинского района Республики Марий Эл) - 8 Февраля 2013 - Для гостей - Отдел культуры, ФК и спорта администрации Параньга. kultpar.ucoz.ru. Тергыме кече: 17 сӱрем 2025.
  4. Кто есть кто в Марий Эл, 2002, с. 273―274.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Марийский государственный академический театр оперы и балета им. Эрика Сапаева. operaballet.net. Тергыме кече: 17 сӱрем 2025.
  6. ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКАЯ РАБОТА "Все у неё от сердца..."" - скачать | Лариса Валентиновна Степанова. Работа №330272. solncesvet.ru. Тергыме кече: 17 сӱрем 2025.
  7. Коновалова Елизавета. records.su. Тергыме кече: 17 сӱрем 2025.
  8. maribookadmin Е. Коновалова. Исповедь певицы (неопр.). Издательский дом «Марийское книжное издательство» (29 теле 2018). Тергыме кече: 17 сӱрем 2025.
  9. Елизавета Ивановна Коновалова. Исповедь певицы: книга-альбом: [12+]. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2018. — 102 с. — ISBN 978-5-7590-1203-0.
  10. Лариса Яковлева: народный артист Марий Эл Елизавета Коновалова – огромный талант, уникальная личность -. kam.ter12.ru (9 ага 2019). Тергыме кече: 17 сӱрем 2025.
  11. Елизавета Коноваловалан 80 ий темын (неопр.). MariUver (27 теле 2021). Тергыме кече: 17 сӱрем 2025.

Литератур

  • Коновалова Елизавета Ивановна // Кто есть кто в Марий Эл / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2002. — С. 273―274. — 2000 экз. — ISBN 5-87898-197-1.
  • Мочаев В. А. Коновалова Елизавета Ивановна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 181. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Мастера земли Олорской: сборник очерков / сост.: Э. М. Кочергина. ― Йошкар-Ола: ГОУ ДПО (ПК)Марийский институт образования, 2008. ― 104 с.
  • Коновалова Елизавета Ивановна // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 445. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Мурыжо тудын чонышто шочеш // Марий Эл. ― 2011. ― 17 декабря.
  • Чузаева Н. В., Мочаев В. А. Коновалова Елизавета Ивановна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 214. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Коновалова Елизавета Ивановна // Энциклопедия театров Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание. ― Йошкар-Ола, 2019. — С. 168—169. — ISBN 978-5-6043759-4-5.

Кылвер-влак