Кокорин, Николай Кириллович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Николай Кириллович Кокорин
Кокорин, Николай Кириллович.jpg
Шочмо кече 8 (20) ага 1889
Шочмо вер
Колымо кече 16 (29) ага 1917 (28 ий)
Колымо вер
Пурымаш  Россий империй
Войскан родшо Российысе императорлык сарзе-юж флот
Службо жап 1910—1917
Званий подпоручик
Кредалмаш/сар
Награде да премий
Георгиевское оружиеГК Орден Святого Георгия IV степени4-ше ст. 4-ше степенян Шнуй Аннан орденже4-ше ст. Шнуй Станиславын орденже (Россий империй)3-шо ст.
RUS Imperial Order of Saint George ribbon.svgГК 1-ше ст. RUS Imperial Order of Saint George ribbon.svgГК 2ст. RUS Imperial Order of Saint George ribbon.svgГК 3-шо ст. RUS Imperial Order of Saint George ribbon.svgГК 4-ше ст.
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Николай Кириллович Кокорин (8 [20] ага 1889, Лом (Марий Тӱрек кундем), Виче губерний — 16 [29] ага 1917, Подгайцы[d], Цислейтаний[d]) — руш офицер, Икымше тӱнямбал сарыште  (руш.) (мар. Российысе истребитель авиацийын ас-лётчикше.

Илыш корныжо

Николай Кириллович Кокорин Хлебниково волостьысо Лом ялыште шочын[1][К 1]. Черке-приходской школым тунем лектын.

1910 ий 23 декабрь гыч Висла эҥерысе мине ротыш рядовойлан сарзе службыш пурен. 1911 ий 5 ноябрьыште Юж флот пӧлкасе Авиацийын офицер школышкыжо тунемаш колтеныт. Ондакше тудым моторист-влакын курсышкышт колтеныт, но рапорт почеш рапортым серымыж деч вара тудым Сибирьысе 5-ше корпус авиаций отрядыш колтеныт. Тушто тудым Севастопольысо лётный школыш колтеныт. 1914 ий 2 октябрьыште, пилотлык экзаменым кучымек, Кокорин лётчик чаплӱмым ден авиатор-пилот дипломым налын да 4-ше корпус авиаотрядыш колталтын. 1915 ийын икымше пел ийыштыже Кокорин тушманын позицийже ӱмбалне ик гана веле огыл лӱдмашан разведывательный чоҥештымашым шуктен. Икмыняр тыгай чоҥештымашлан тудо 4-ше степенян Сарзе орденын ойыртем палыж дене (Георгий ырес дене) палемдалтын.

1915 ий июньышто тудым Императорын Москосо южышто иймаш ушемын Авиаций школышкыжо колтеныт, тушто «Моран» да «Ньюпор» типан писын коштшо у аппарат-влак дене ямдылалтын. 1915 ий август гыч уэш фронтышто. Вес ийын августышто тудын отрядше Кечывалвел-Касвел фронтын икымше сарзе тӱшкашкыже пурен, да Николай тале лётчик-истребитель лийын.

1917 ий 29 майыште шкенжын эреак иквереш улшо йолташыже, унтер-офицер Михаил Земблевич дене пырля чоҥештымыж годым Кокорин тушманын вич самолётшо дене кредалмашке ушнен. Лӱдмашан жапыште Зембелевич тудым шкетшым коден. Кредалмаште Кокорин оҥыштыжо колымешке сусырген, самолётым тетла виктарен кертын огыл, тудыжо штопорыш пурен да шаланен.

Колотка ден тудын сӱмырлымӧ самолёт деч винтым Хлебниково селашке (кызыт — Марий Элысе Марий Турек районышто) кондымо, капшым черке шӱгарлаште тоеныт, тушан чапкӱм да саде винтым шогалтеныт[5]. Совет власть жапыште черкым пеле шалатеныт, да чыла шӱгар ден чапкӱм мланде дене тӧр ыштеныт. Винт, каласкалыме почеш, Хлебниково администрацийын пырдыжыштыже кечен, умбакыже пӱрымашыже пале огыл.

Сарзе чаплӱм-влак

  • Рядовой (10.12.1910)
  • Изирак унтер-офицер (20.07.1913)
  • Кугурак унтер-офицер (11.02.1914)
  • Прапорщик (25.08.1916 (сарыште ойыртемалтмылан)
  • Подпоручик (22.07.1917 (колымекше)

Награде-влак

  • 4-ше степенян Шнуй Георгийын орденже  (руш.) (мар. — 31.07.1917 ийысе ПАФ дене «тидлан верч: прапорщик чиныште улмыж годым 1916 ий 20 декабрьыште юж кредалмаште, мемнан позиций ӱмбалне тушманын самолётшым вашлиймек, тудым атаковатлен сӱмырен волтен. Тушманын самолётшо мемнан улмо верыш камвозын».
  • 4-ше степенян Шнуй Аннан орденже  (руш.) (мар. — Кечывалвел-Касвел фронтын армийже-влак мучко 26.01.1917 ийысе 111 №-ан кӱштык дене;
  • Шнуй Станиславын 3-шо степенян орденже — Кечывалвел-Касвел фронтын армийже-влак мучко 13.04.1917 ийысе 454 №-ан кӱштык дене;
  • Георгий ыресын тичмаш кавалерже:
    • 4-ше степенян 192070 № — 6-шо Сибирьысе корпус мучко 17.04.1915 ийысе 66 №-ан кӱштык дене «1915 ий 12 мартыште Сохачев, Лович, Скерневицы кундемлаште юж разведке жапыште ойыртемалтмылан»;
    • 3-шо степенян 4204 № — 2-шо армий мучко 15.11.1915 ийысе 805 №-ан кӱштык дене «1915 ий апрель, май, июнь тылзылаште шкем чаманыде разведкым ыштымылан, да тыгак лӱддымын да чолган тушманын позицийже ӱмбалне да тудын тылыштыже чоҥештылын, разведкым ыштен, тушман нерген шергакан уверым кондеден, тӱрлӧ цельыш бомбым кышкен, кажне гана тушманын чарныде да шучкын лӱйкалымыж йымалне чоҥештылмылан; кок гана снаряд пудырго дене шӱткалалтше самолёт дене пӧртылмылан»;
    • 2-шо степенян 21452 № — 2-шо армий мучко 13.01.1916 ийысе 49 №-ан кӱштык дене «1915 ий август, сентябрь да октябрь тылзылаште разведкым ыштымылан да бомбым кышкымылан, тыгак: … шке разведкыж годым, тушманын тылыштыже лиймыже да южышто 5 шагат марте чарныде лийшыла, кугурак унтер-офицер Кокорин эскерышылан эскерыме районым раш шымлаш да тушманын погынымыжым да куснылмыжым палемдаш йӧным пуымыжлан. Тылеч посна, шке разведкыж годым самолёт гыч 13 бомбым кудалтен, да нунын кокла гыч иктыже 1915 ий 19 сентябрьыште, пленыш логалше-влакын увертарымышт почеш, тушманын походный кухньышкыжо логалын»;
    • 1-ше степенян 10114 № — 2-шо армий мучко 06.06.1916 ийысе 463 №-ан приказ дене «1916 ий апрель тылзе мучко тушманын тылыштыже сӧй дене разведкым ыштымылан да немыч самолёт-влак дене кредалмылан, да тидлан: тиде ийын 20 мартыште лётчик Кокорин тушманын тылжым шымлаш Свенцяны верыш чоҥештылын. Тушман улмо вер ӱмбалне (100 утла уштыш) чоҥештылме пӱтынь жапыште тудым тушманын артиллерийже чот лӱйкален, снарядше-влак дене аппаратыште 7 рож лийын да шулдырын лонжеронжо пудырген, но тидым ончыде, сомылжым лӱддымын шуктен, шке эскерышыжлан тушманын тылжым раш шымлаш йӧным пуэн, да тылеч посна шкежат, Свенцяны ӱмбалне поснак виян тулым ончыде, тушманын изи лопкытан кӱртньӧ корныжым ужын шуктен, ӱлыкрак волен да тидым раш умылен, тудын кушкыла кайымыжым палемден».
  • Георгий саргурал — 31.07.1917 ийысе ПАФ дене «тидлан: прапорщик чиныште улмыж годым, 1916 ий 12 ноябрьыште, „Ньюпор“ системан самолёт дене нӧлталтын, мемнан улмо верыште немыч самолётым вашлийын да ӱшанлын тудын ӱмбаке атакыш каен. Тидым ужын, немыч самолёт гыч пулемёт тулым почмо, но сӱмырен волтымо лӱдыкшым ончыде, подпоручик Кокорин тушманын самолётшо деке пеш лишке миен да тунам гына, шке черетешыже, пулемёт тулым почын, немыч лётчикым сусыртен да тушманын самолётшым мемнан улмо верыш волен шинчаш таратен».

Сеҥымаш-влак

  • 1916 ий 25 ноябрь — герман самолёт (экипажым пленыш налме);
  • 1917 ий 2 январь — герман самолёт;
  • 1917 ий 14 апрель — Альбатрос С.III (экипажым пленыш налме);
  • 1917 ий 24 май — Бранденбург С.I;
  • 1917 ий 26 май — Бранденбург С.1.

Умылтарымаш

  1. ↑ Кызыт — Марий Элысе Марий Турек районышто[2][3]. Возымашлаште шочмо верлан Моско уездысе Хлебниково вер ончыкталтеш[4].

Палемдымаш

  1. ↑ Д. Шахтарин, 2014.
  2. ↑ Rage171. Лом (руш.). Родная Вятка (27 сӱрем 2015). Тергыме кече: 12 идым 2019. Архивлыме 23 идым 2019 ий.
  3. ↑ Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009.
  4. ↑ РетропланЪ.
  5. ↑ Хлебниково // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 793—794. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.

Литератур

  • Авиаторы — кавалеры ордена Св. Георгия и Георгиевского оружия периода Первой мировой войны 1914—1918 годов: Биографический справочник / Сост. М. С. Нешкин, В. М. Шабанов. — М.: «Российская политическая энциклопедия» (РОССПЭН), 2006. — ISBN 5-8243-0661-3. — С.143—144.
  • Кокорин Николай Кириллович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 176. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Кокорин Николай Кириллович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 436. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Шахтарин Д. Гроза немцев Николай Кокорин // Марийская правда. — 2014. — 5 сорла. (Ончымо кече: 13 идым 2019)

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Кокорин,_Николай_Кириллович&oldid=1234105" гыч налме