Кедрова, Анастасия Деомидовна

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Кедров.
Анастасия Деомидовна Кедрова
Кедрова, Анастасия Деомидовна.jpg
Шочмо кече 1896 ий 2 шорыкйол(1896-01-02)
Шочмо вер Пиясир, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй
Колымо кече 1981 ий 6 пургыж(1981-02-06) (85 ий)
Колымо вер Йошкар-Ола, РСФСР, СССР
Гражданстве  Россий империй →  СССР →
Паша партий пашаеҥ, депутат
Шинчымаш Чарласе ӱдырамаш гимназий
Партий ВКП(б)-КПСС
Тӱҥ идей коммунизм
Суаптар

Анастасия Деомидовна Кедрова (1896 ий 2 январь, Пиясир, Чарла уезд, Озаҥ губерний, Россий империй — 1981 ий 6 февраль, Йошкар-Ола, Марий АССР, РСФСР, СССР) — марий совет партий да мер пашаеҥ, туныктыш пашаеҥ. Марий ӱдырамаш-влак кокла гыч ик эн ончыч коммунист лийын, Марий ВКП(б) обкомын йыжъеҥже. 1919 ий гыч РКП(б) йыжъеҥ.

Ӱмыргорно

1896 ий 2 январьыште тачысе Марий Элысе Медведево район Пиясир ялысе марий кресаньык ешеш шочын[1][2][3].

Шочмо ялысе школым тунем пытарымеке[4], 1916 ийыште Чарласе ӱдырамаш гимназийым тунем лектын. Озаҥ губернийысе Чарла уездысе Тошметсола (Ошторма) ялыште да Сотнур селаште туныктышылан пашам ыштен[1][2].

1919 ийыште марий йошкарармеец-влак деке политик-агитаций пашам ышташ Озаҥыш колтымо. Марий ӱдырамаш-влак кокла гыч ик эн ончыч коммунист лийын, 1919 ий гыч[1][2].

1919 ийыште — РКП(б)-н Озаҥ губком пелен Марий пӧлкан секретарьже.

1920—1926 ийлаште — РСФСР Наркомпрос пелен изи чотан калык-влак каҥашын марий бюрожым вуйлатен, РКП(б) Рӱдӧ Комитетын агитаций-пропаганде пӧлкажын марий секцийжын инструкторжо лийын. Марий йылмым туныктымо книга-влакым ямдылен савыктыме йодышым виктарен, марий школласе туныктышо-влакын шинчымашыштым нӧлтен. Тудын йодмыж почеш Н. К. Крупскаян пунчалже дене Марий автоном областьысе Краснококшайскыш оласе книгагудын йӱлышӧ погыжым уэштараш книга-влакым колтымо[1][2].

Вара Марий кундемысе калык образований пӧлкан облполитпросветын вуйлатышыжлан пашам ыштен. 1927—1929 ийлаште — ВКП(б)-н Марий обкомысо ӱдырамаш пӧлкажым вуйлатен[1][2].

1930—1931 ийлаште — Угарман ВКП(б) крайкомын тӱвыра да сотемдарыше пӧлка вуйлатышын алмаштышыже[1][2].

1931—1934 ийлаште — политике пӧлка начальникын алмаштышыже, МТС-ын политике ужаш шотышто директорын алмаштышыже.

1935—1937 ийлаште — Марий АССР-ысе ВКП(б)-н Морко кундем комитетын икымше секретарьже[1][2].

1938 ийыште репрессийыш логалын: 1937 ий декабрьыште арестоватлыме, 10 ийлан эрык деч посна кодаш пунчалме, 1938—1947 ийлаште — НКВД-н лагерьлаштыже илен[5]. 1948–1954 ийлаште Красноярск крайыште ссылкыште илен. 1954 ийыште реабилитироватлыме[1][2]. 1955 ий гыч — ушем кӱкшытан посна палемдыме пенсионер.

Сулен налме канышыште улмыж годым мер илышыште чолган тыршен, самырык тукымлан В. И. Ленин, Н. К. Крупская дене вашлиймыже да Марий кундемыште Совет кучемым ыштыме нерген чӱчкыдын каласкален[6].

Совет кучемым пеҥгыдемдымаште да социализмым чоҥымаште чолган тыршымыжлан Ленин орден, медаль-влак да кум гана Марий АССР-ысе Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше дене палемдалтын[1][2].

1981 ий 6 февральыште Йошкар-Олаште колен. Йошкар-Оласе Турун шӱгарлаште тойымо[1][2].

Суаптар-влак

Шарнымаш

  • Марий Элысе Медведево вел Пиясир ялын ик уремже А. Д. Кедрован лӱмжым нумалеш[1][2][7][8][9].
  • Йошкар-Олаште партий да мер пашаеҥ А. Д. Кедровалан шарнымаш оҥа
    Йошкар-Олаште, А. Д. Кедрован илыме, Ленин проспектысе 19-ше №-ан пӧрт пырдыжыште шарнымаш оҥам вераҥдыме. Тыште тыге возымо: «Тиде пӧртыштӧ 1959-1967 ийлаште палыме партий да мер пашаеҥ Анастасия Деомидовна Кедрова илен»[1][2][10].
  • 1985 ийыште Марий Элысе Медведево кундем Пиясир кыдалаш тӱшка шинчымашым пуышо школышто скульптор Г. А. Медведеван А. Д. Кедровам шарныме лӱмеш ыштыме бюстшо вераҥдалтын[1][2][7].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Мочаев, 2017, с. 197.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 423—424.
  3. ↑ Нурма (Пиясир, Мазарская, Богородское) | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  4. ↑ Нурминской школе Республики Марий Эл исполнилось 175 лет! (неопр.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл» (30 шыжа 2018). Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  5. ↑ Кедрова Анастасия Демидовна (неопр.). Бессмертный барак. Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  6. ↑ Энциклопедия культуры Марий Эл - Партийный и общественный деятель Анастасия Кедрова (неопр.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл» (28 теле 2015). Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  7. ↑ 1 2 Новости - А.Д. Кедрова. edu.mari.ru. Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  8. ↑ Медведевский район, Республика Марий Эл, Сайт газеты Вести, Как живешь, Нурма? moyaokruga.ru. Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  9. ↑ Улица Кедровой, с. Нурма — 2ГИС (руш.). 2gis.ru. Тергыме кече: 10 кылме 2023.
  10. ↑ Мемориальная доска А.Д. Кедровой, Йошкар-Ола — 2ГИС (руш.). 2gis.ru. Тергыме кече: 10 кылме 2023.

Литератур

  • Кедрова Анастасия Диомидовна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 167. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Степанов А. Ф. История становления марийской национальной школы. — Йошкар-Ола: МПИК, 2008. — 278, [1] с., [8] л. ил.: табл.
  • Кедрова Анастасия Диомидовна // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 423—424. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Мочаев В. А. Кедрова Анастасия Диомидовна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 197. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Кедрова,_Анастасия_Деомидовна&oldid=1233748" гыч налме